falsafa va uning jamiyat hayotidagi roli

DOCX 13 pages 43,5 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklash

Hajmi 43,5 KB

Fayl turi DOCX

Pages 13

Updated Dek 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

1-mavzu. falsafa va uning jamiyat hayotidagi roli reja: 1.falsafa tushunchasi, falsafa fanining predmeti, falsafaning maqsadi va asosiy funksiyalari. 2.dunyoqarashning tarixiy shakllari 3.dunyoqarash olamni diniy, falsafiy, ilmiy bilish shakli 4.falsafada milliylik va umuminsoniylik tayanch so‘z va iboralar: falsafa, dunyoqarash, fan, fan falsafasi, ontologiya, gnoseologiya, sotsiologiya, logika, monizm, dualizm, plyuralizm, materializm, idealizm, materialistik monizm, idealistik monizm, gnostiklar, agnostiklar, agnostitsizm, falsafaning funksiyalari, dunyoqarash, gnoseologik, metodologik, aksiologik, ijtimoiy, tarbiyaviy, metod, dialektika, metafizika, sofistika, eklektika, sinergetika. 1. dunyoqarash olamni diniy, falsafiy, ilmiy bilish shakli «falsafa» va «filosofiya» atamalari haqida tushuncha.«falsafa» atamasi qadimgi yunon tilidagi «filosofiya» so‘zidan olingan bo‘lib lug‘aviy ma’noda «donishmandlikni sevish» («phileo» - sevaman, «sopia» - donolik) degan mazmunni anglatadi. bu so‘z dastlab taxminan eramizdan oldingi vi asrda yashagan taniqli matematik olim pifagor tomonidan ishlatilgan va yevropa madaniyatiga qadimgi yunon faylasufi aflotun (mil.avv.427-347 y.) asarlari orqali kirib kelgan. abu nasr forobiy «falsafaning ma’nosi va kelib chiqishi haqida» nomli asarida «falsafa» atamasi yunon tilidan kelib …

2 / 13

mifologiya, din yoki fan javoblaridan qoniqmagan insonning o’ziga ma’lum bilimlar va tajribaga, muayyan e’tiqod, ishonch va intuisiyaga tayangan holda oqilona asoslangan javoblar berishga harakat qiladigan, savollar tug’diradigan har qanday obyektiv va subyektiv borliq falsafaning predmeti hisoblanadi. . boshqacha aytganda, inson o’z qiziqishi obyekti haqida muayyan tasavvur hosil qilish maqsadida savol berishga asos bo’lishi mumkin bo’lgan hamma narsa falsafaning predmetidir. shu munosabat bilan u yoki bu odamning falsafiy qarashlari haqida va hatto uning falsafasi to’g’risida so’z yuritish mutlaqo o’rinli bo’ladi va bunga biz kundalik hayotda tez-tez duch kelamiz. biroq ayni holda bizni fan sifatidagi, ayrim insonning emas, balki butun jamiyatning rivojlanish mahsuliga aylangan ijtimoiy hodisa sifatidagi falsafa qiziqtiradi va ayni shu sababli yuqorida keltirilgan ta’rifda «inson» tushunchasi yig’ma ma’noda qo’llanilgan. bu yerda shuni ta’kidlab o’tish lozimki, garchi falsafaning predmetiga biz umumiy nuqtai nazardan ancha keng ta’rif bergan bo’lsak-da, ayrim tarixiy davrlarda odatda u yoki bu sabablarga ko’ra muayyan masalalar doirasi falsafiy …

3 / 13

n uzviy bog’landi, natijada falsafiy tadqiqotlarning diqqat markazidan bilish va ilmiy metodlar masalalari o’rin oldi. xix asrning ikkinchi yarmida yuz bergan «klassik falsafa» va oqilonalik inqirozi irrasionallik, intuitivlik, ongsizlik muammolarini namoyon etdi, xx asrning birinchi yarmida ular «noklassik falsafa» tahlilining asosiy predmetiga aylandi, bu esa, o’z navbatida, matnlar mantig’i, tili, ularni talqin qilish va sharhlashga alohida qiziqish uyg’onishiga olib keldi. xx asrning so’nggi o’n yilliklarida hozirgi madaniyatdagi inqiroz hodisalarini va yangi axborot texnologiyalarining, shuningdek ommaviy kommunikasiya vositalarining jadal sur’atlarda rivojlanishi bilan belgilangan muammolarni kun tartibiga qo’ygan postnoklassik falsafa shakllandi. bu falsafa vakillari «tarixiy rivojlanishning tugallanganligi», barcha ma’nolar va g’oyalar «aytib bo’linganligi» haqida mushohada yuritib, inson o’ziga yog’ilayotgan axborotga ishlov berishga qodir emasligiga e’tiborni qaratar ekan, notizimlilik, yevropa an’anaviy falsafiy bilimining negizlari, qadriyatlari va chegaralarini o’zgartirish g’oyasini ilgari surdilar. nihoyat, xx-xxi asr chegarasida eng yangi falsafada birinchi o’ringa chiqqan va eng muhim mavzular qatoridan o’rin olgan yana bir mavzu globallashuv jarayonlarining …

4 / 13

darajada rang-barangligi va serqirraligi tufayli o’sha davrdayoq parchalanmagan falsafiy bilimlar va tasavvurlardan ayrim bo’limlar ajralib chiqa boshladi, vaqt o’tishi bilan rivojlanib, ancha aniq shakl-shamoyil kasb etdi va yangi bilimlar bilan to’ldirildi. pirovard natijada ular falsafiy bilimning tuzilishini (strukturasini) tashkil etdi. quyidagilar falsafiy bilimning muhim tarkibiy qismlari hisoblanadi: · ontologiya – mavjudlik, borliq haqidagi bilim; · gnoseologiya (boshqa bir terminologiyaga ko’ra – epistemologiya) – bilish nazariyasi; · ijtimoiy falsafa – jamiyat haqidagi ta’limot; · etika – axloq haqidagi ta’limot; · aksiologiya - qadriyatlar haqidagi ta’limot; · falsafiy antropologiya – inson haqidagi ta’limot va boshqalar. falsafaning maqsadi va asosiy funksiyalari. falsafa fanining maqsadi – bu «odam - olam» munosabatlari doirasida olamning borligini, birligini, harakat va rivojlanishda ekanligini ilmiy-amaliy jihatdan tushuntirishdan iborat. falsafaning funksiyalari -bu falsafaning inson bilimlarining boshqa sohalariga va hayot jabhalariga ma’lum darajada o‘z ta’sirini o‘tkazadigan munosabatlarining nazariy- amaliy ifodasidir. falsafaning jamiyat hayotida katta va betakror rol o‘ynashi uning bajaradigan asosiy …

5 / 13

n bo‘ladi. 3. metodologik funksiyasi. borliqning turli tomonlarini xususiy fanlar o‘z metodlari bilan tahlil qilishadi. shu bilan birga, borliqni o‘rganishda xususiy fanlar umumiy xulosalar chiqarish uchun falsafiy metodlardan ham foydalanishadi. chunki falsafiy metodlar borliq, tabiat, jamiyat, bilish, ong va boshqa kategoriyalarning, narsa va hodisalarning mohiyatini, eng umumiy tomonlarini, bog‘lanish va aloqadorligini bilish imkoniyatini beradi. aniq fanlar rivojlangan sari falsafiy metodlarning ahamiyati ham ortib boradi. falsafiy metodlar aniq fanlar yutuqlarini umumlashtirib, olam haqida yaxlit tasavvur hosil qilishda yordam beradi. aynan shu vazifani falsafiy metodologik umumlashmalar, falsafiy metodlar bajaradi. umuman, falsafa alohida fanlar uchun, ularning tabiat va jamiyatning borliq va ongning aniq tomonlarini o‘rganishda, tadqiq qilishda eng umumiy metod rolini o‘ynaydi. 4. gnoseologik funksiyasi. falsafa dunyoni bilish muammosini o‘rganar ekan, uning umumiy metodlarini ishlab chiqib, inson bilish jarayonining umumiy nazariyasini yaratadi. shu asosda inson bilish, uning rivojlanish tendensiyalari va eng umumiy qonunlarini ochib beradi. falsafa inson amaliy tajribasida hosil bo‘lgan bilimlarning haqiqatligini …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

To'liq yuklab olish

About "falsafa va uning jamiyat hayotidagi roli"

1-mavzu. falsafa va uning jamiyat hayotidagi roli reja: 1.falsafa tushunchasi, falsafa fanining predmeti, falsafaning maqsadi va asosiy funksiyalari. 2.dunyoqarashning tarixiy shakllari 3.dunyoqarash olamni diniy, falsafiy, ilmiy bilish shakli 4.falsafada milliylik va umuminsoniylik tayanch so‘z va iboralar: falsafa, dunyoqarash, fan, fan falsafasi, ontologiya, gnoseologiya, sotsiologiya, logika, monizm, dualizm, plyuralizm, materializm, idealizm, materialistik monizm, idealistik monizm, gnostiklar, agnostiklar, agnostitsizm, falsafaning funksiyalari, dunyoqarash, gnoseologik, metodologik, aksiologik, ijtimoiy, tarbiyaviy, metod, dialektika, metafizika, sofistika, eklektika, sinergetika. 1. dunyoqarash olamni diniy, falsafiy, ilmiy bilish shakli «falsafa» va «filosofiya» atamalari haqida t...

This file contains 13 pages in DOCX format (43,5 KB). To download "falsafa va uning jamiyat hayotidagi roli", click the Telegram button on the left.

Tags: falsafa va uning jamiyat hayoti… DOCX 13 pages Free download Telegram