falsafa va uning jamiyat hayotidagi roli

DOCX 19 pages 61,0 KB Free download

19 pages

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklash

Hajmi 61,0 KB

Fayl turi DOCX

Pages 19

Updated Dek 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 19

1-mavzu: falsafa va uning jamiyat hayotidagi roli mavzu rejasi: 1. falsafaning predmeti, asosiy masalalari, tuzulmasi, funksiyalari. falsafaning paydo bo‘lishi va jamiyat rivojlanishidagi ahamiyati. 2. dunyoqarashning mohiyati, tuzilishi va asosiy funksiyalari. 3. dunyoqarashning tarixiy shakllari: mifologik va diniy dunyoqarash, falsafiy va ilmiy dunyoqarash, ularning o‘aro aloqadorligi hamda o‘ziga xosligi. tayanch tushunchalar: falsafa, faylasuf, falsafiy muammolar, falsafaning milliyligi, dunyoqarash, dunyoqarashning vazifalari, mifologik dunyoqarash, diniy dunyoqarash, falsafiy dunyoqarsh mif, falsafada milliylik, falsafada umuminsoniylik. 1.falsafaning predmeti, asosiy masalalari, tuzulmasi, funksiyalari. falsafaning paydo bo‘lishi va jamiyat rivojlanishidagi ahamiyati. har qanday noma’lum so‘z mazmunini uning etimologiyasidan, ya’ni u qachon, qanday va nima uchun yuzaga kelganini aniqlashdan boshlash o‘rinli bo‘ladi. “falsafa” tushunchasi yunoncha phileo – sevaman va sophia – donolik so‘zlaridan kelib chiqqan bo‘lib, mazkur atamaning dastlabki ma’nosini donolikka muhabbat deb talqin qilish mumkin. shu ma’noda, falsafa barcha fanlar rivojlanishiga asos bo’ladigan va ulardan oziqlanadigan, ayni paytda ularning rivojlanish yo’llarini belgilab beradigan umuminsoniy va universal ilm sohasidir. …

2 / 19

rida “donishmandlikni sevish” degan mazmun bilan birga, olam sirlarini bilish, hayot va insonni qadrlash, umr mazmuni haqidagi qarash va hikmatlarni e’zozlash ma’nosida ishlatilgan. hayot qonuniyatlarini yaxshi biladigan, umrning o‘tkinchi ekani, abadiyat insonga emas, olamga xosligini yaxshi anglab etgan, o‘zi va o‘zgalar qadrini to‘g‘ri tushunadigan kishi hech qachon “men — donishmandman” deya ochiq e’tirof etmaydi. yunon donishmandi pifagordan siz donishmandmisiz deganlarida “yo‘q men donishmand emasman, men bor – yo‘g‘i donishmandlikni sevuvchi oddiy faylasufman”- deb javob bergan ekan. ayniqsa, sharq xalqlari hayotida bu hol yaqqol ko‘zga tashlanadi. ammo, forobiy ta’kidlaganidek, hikmatni qadrlash, olam va odam hamda hayotning qadriga etish — boshqa gap. shu ma’noda, bizda qadim zamonlarda faylasuf deganda, ko‘pdan – ko‘p ilm sohalarini egallagan, ustoz va muallim sifatida shuxrat qozongan alloma va mutafakkir kishilar tushunilgan. falsafa, avvalo, muayyan ilmiy bilimlar tizimidir. u bir tomondan, insonning voqelikni aql vositasida idrok etishi, ikkinchi tomondan, ongning afsona va rivoyatlar asosidagi shakllardan uzil-kesil ajralish jarayoni …

3 / 19

sh”, lyudvig feyerbax “bor narsani bilish”, pragmatizm ta’limoti namoyandalari esa, “foydali narsalarni bilish jarayoni” deya talqin etgan. bu fanning oldiga qo‘yilgan vazifalarga va uning hayotdagi o‘rniga qarab, ijtimoiy taraqqiyotning turli davrlarida unga bo‘lgan munosabat ham o‘zgarib borgan. bu munosabatlar dastlabki fanlar paydo bo‘lib va ularning bazilari falsafadan ajralib, alohida mustaqil fan sohasiga aylana boshlagan davrlardayoq shakllana boshlagan. qadimgi yunoniston va rim davridan buyon o‘tgan ikki ming yildan ziyodroq vaqt mobaynida “falsafa endi yo‘q bo‘ldi, uni o‘rganishning hech bir zarurati qolmadi” qabilidagi gaplar ko‘p bo‘lgan. lekin zamonlar o‘tishi bilan odamzod baribir falsafaga ehtiyoj sezgan va u insonning ma’naviy kamolotida beqiyos ahamiyat kasb etishiga qayta-qayta ishonch hosil qilgan. bu jihatdan quyidagi rivoyat juda ibratlidir. miloddan oldingi birinchi asrda yashab o‘ggan buyuk faylasuf lukrestiyning shogirdlaridan biri unga qarab, “ustoz, fanning boshqa sohalariga oid ilmlar juda ko‘payib ketdi. endi falsafani o‘rganishning hojati bormikan?” debdi. shunda ulug‘ faylasuf bamayli xotir gap boshlab, “falsafani suqrot, aflotun, …

4 / 19

ishi ilmiy muammolarni falsafiy masalaga aylantiradi. yа’ni, shu tariqa muayyan mavzu oddiy ilm sohasidagi yo‘nalishdan falsafiy muammo tusini oladi. endi faylasuf kim, degan savolga javob beraylik filosof so‘zini, yuqorida aytganimizdek ilk bor buyuk matematik va mutafakkir pifagor qo‘llagan. bu tushunchaning ma’nosini u olimpiya o‘yinlari misolida quyidagicha tushuntirib bergan: anjumanga keladigan bir guruh kishilar bellashish, kuch sinashish, ya’ni o‘zi va o‘zligini namoyon etish uchun, ikkinchi bir guruh savdo-sotiq qilish, boyligini ko‘paytirish uchun, uchinchisi esa, o‘yindan ma’naviy oziq olish, haqiqatni bilish va aniqlashni maqsad qilib oladi. ana shu uchinchi guruxga mansub kishilar, pifagor talqiniga ko‘ra, faylasuflar edi. lev tolstoy donishmand kishilarning uch xislatini alohida ta’kiddab, shunday yozgan: “ular, avvalo, boshqalarga bergan maslahatlariga o‘zlari amal qiladilar; ikkinchidan, hech qachon haqiqatga qarshi bormaydilar; uchinchidan, atrofidagi kishilarning nuqsonlariga sabr-toqat bilan chidaydilar”. xuddi shuningdek, sharqda ham konfustiy va moniy, xorazmiy va forobiy, imom buxoriy va imom termiziy, beruniy va ibn sino, naqshband va navoiy kabi donishmand …

5 / 19

ing muammolari, o‘z xususiyatlariga ko‘ra, azaliy va yoki o‘tkinchi bo‘lishi mumkin. azaliy muammolar insoniyat paydo bo‘lgan davrdayoq vujudga kelgan bo‘lib, toki odamzod mavjud ekan, yashayveradi. chunki insoniyat taraqqiyotining har bir bosqichida ushbu muammolar yangidan kun tartibiga quyilaveradi. ularni o‘rganish jarayonida ilm-fan taraqqiy etib boradi. olam va odam munosabatlari, dunyoning mavjudligi, borliqning voqeligi, undagi o‘zaro aloqadorlik va taraqqiy etish, insoniyat hayotidagi adolat va haqiqat, yaxshilik va yomonlik, urush va tinchlik, umrning mazmuni, tabiat va jamiyat taraqqiyotining asosiy tamoyillari bilan bog‘liq ko‘pdan-ko‘p masalalar falsafa va falsafiy bilim sohalarining azaliy muammolari sirasiga kiradi. falsafada olamning asosida nima yotadi, uni voqe etib turgan narsaning mohiyati nimadan iborat, degan masalalar nihoyatda uzoq, tarixga ega. qadimgi yunoniston va rimda bu masala “substanstiya” tushunchasi va uning mazmunini qanday tushunilishiga qarab o‘ziga xos ifodalangan. substanstiya deganda olam va dunyodagi narsalarning mohiyati to‘g‘risidagi fikr tushunilgan. yunoniston faylasufi va matematigi pifagor hamma narsa sonlardan tashkil toptan degan bo‘lsa, aflotun substanstiya …

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

To'liq yuklab olish

About "falsafa va uning jamiyat hayotidagi roli"

1-mavzu: falsafa va uning jamiyat hayotidagi roli mavzu rejasi: 1. falsafaning predmeti, asosiy masalalari, tuzulmasi, funksiyalari. falsafaning paydo bo‘lishi va jamiyat rivojlanishidagi ahamiyati. 2. dunyoqarashning mohiyati, tuzilishi va asosiy funksiyalari. 3. dunyoqarashning tarixiy shakllari: mifologik va diniy dunyoqarash, falsafiy va ilmiy dunyoqarash, ularning o‘aro aloqadorligi hamda o‘ziga xosligi. tayanch tushunchalar: falsafa, faylasuf, falsafiy muammolar, falsafaning milliyligi, dunyoqarash, dunyoqarashning vazifalari, mifologik dunyoqarash, diniy dunyoqarash, falsafiy dunyoqarsh mif, falsafada milliylik, falsafada umuminsoniylik. 1.falsafaning predmeti, asosiy masalalari, tuzulmasi, funksiyalari. falsafaning paydo bo‘lishi va jamiyat rivojlanishidagi ahamiyati. har qanday no...

This file contains 19 pages in DOCX format (61,0 KB). To download "falsafa va uning jamiyat hayotidagi roli", click the Telegram button on the left.

Tags: falsafa va uning jamiyat hayoti… DOCX 19 pages Free download Telegram