falsafa va uning jamiyat hayotidagi roli

DOCX 13 pages 48,7 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklash

Hajmi 48,7 KB

Fayl turi DOCX

Pages 13

Updated Dek 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

1-mavzu: falsafa va uning jamiyat hayotidagi roli reja: 1. falsafaning predmeti, asosiy masalalari, tuzilmasi, funksiyalari. 2. falsafaning paydo bo‘lishi va jamiyat rivojlanishidagi ahamiyati. 3. dunyoqarashning mohiyati, tuzilishi va asosiy funksiyalari. ijtimoiy taraqqiyotning har bir bosqichida hayotni yangicha fikrlash asosida tushuntiradigan nazariy bilimlarga ehtiyoj tug‘iladi. bu masala, tabiiyki, falsafiy tafakkur bilan uzviy bog‘langandir. eskicha yashash tamoyillarini yangisi bilan almashtirishga ehtiyoj tug‘ilgan paytda falsafa oldida quyidagi savollar turadi: endi qanday yashash lozim? insonlar qaysi yo‘ldan borishlari kerak, faoliyatlari asosiga nimani qo‘yish lozim? odamlarning orzu-umidlarini, istaklarini qay yo‘sinda amalga oshirish zarur? yashashning ma’nosi nima? bularga javob berish yangicha fikrlash tizimini yaratish bilan bog‘langandir. “falsafa” atamasi yunonchadan olingan bo‘lib (“filosofiya”) donishmandlikni sevish degan ma’noni bildiradi. “faylasuf” so‘zi birinchi marta qadimgi yunon olimi pifagor (e.o.vi asr oxiri - v asr boshlari) tomonidan ishlatilgan. pifagorning fikricha, falsafaning ma’nosi - haqiqatni izlashdir. bunday fikrni qadimgi yunon faylasufi geraklit (e.o. 520-460) ham ilgari surgan edi. aflotun (e.o.428-347)ning aytishicha, …

2 / 13

gina (donishmandlikka boradigan) va xaratupat (donishmandlikka yetishgan) degan so‘zlar ishlatilgan. buyuk mutafakkir forobiy falsafa so‘zini hikmatni qadrlash deb talqin etgan. shunday qilib, falsafaning mohiyati haqida so‘z ketganda ayrim mutafakkirlar uni haqiqatni izlashda, boshqalari - haqiqatni o‘z shaxsiy manfaatlariga moslashtirishda deb tushunadilar; bir xillari o‘z fikrlarini osmon tomon, boshqalari esa - yerga yo‘naltiradilar; bir xillari allohga, boshqalari esa - odamga murojaat qiladilar; bir xillari uchun falsafa o‘z-o‘zicha ahamiyatga ega, boshqalari aytadiki, falsafa jamiyat va insonga xizmat qilishi kerak va h.k. bularning barchasi falsafaga yondashuvlarning xilma-xilligi, uning predmetini tushunishda turlicha qarashlar mavjudligini ko‘rsatadi. bu narsa, ayniqsa, xix asrning ii yarmida va xx asrda yaqqol ko‘zga tashlanadi. bu davrda nihoyatda rang-barang falsafiy maktablar, yo‘nalishlar yuzaga keldi, ularda borliq, bilish, inson va insoniyatning turli tomonlari falsafaning predmeti, bahs mavzui bo‘lib xizmat qiladi. biroq bular rang-barang falsafiy konsepsiyalar o‘rtasida umumiy jihatlar yo‘q, degan xulosaga olib kelmasligi kerak. falsafa inson, uning orzu-umidlari, olamga bo‘lgan munosabati, borliqning …

3 / 13

kon beradigan umumiy xulosalar chiqarishdir. falsafiy xulosalar fanlarni bir-biri bilan bog‘lab, ularning yanada kengroq, chuqurroq rivojlanishiga imkon yaratadi. shu sababli ham fanlar rivojlangani sari ma’naviy asoslangan falsafiy umumlashmalarga ehtiyoj ortib bora beradi. falsafiy bilimlarga xos eng muhim jihatlar quyidagilarda ifodalanadi: birinchidan, borliqning eng umumiy masalalarini tadqiq etish. bunda borliq muammosi universal ma’noda tushuniladi: borliq va yo‘qlik; moddiylik va ideallik; tabiat, jamiyat va inson borlig‘i. borliq to‘g‘risidagi falsafiy ta’limot ontologiya (ontos - mavjudlik, logos - ta’limot) nomini oldi. ikkinchidan, bilishning eng umumiy masalalarini tahlil etish. olamni bilish mumkinmi, mumkin emasmi; bilishning imkoniyatlari, usullari, metod va maqsadlari; bilishning mohiyati nimada, haqiqat nima; bilishning ob’ekti va sub’ekti qanday ma’noga ega va h.k. bilish to‘g‘risidagi falsafiy ta’limot gnoseologiya (gnozes - bilim, logos - ta’limot) nomini oldi. uchinchidan, jamiyat mavjud bo‘lishi va rivojlanishining eng umumiy masalalari. sirtdan bu masala borliq to‘g‘risidagi ta’limotda o‘z aksini topadi. madomiki, jamiyat shaxs taraqqiyotiga hal qiluvchi ta’sir ko‘rsatar ekan, uning …

4 / 13

hamma vaqt nazariya bo‘lib, o‘z kategoriyalarini, ularning tizimini, tadqiqot qonuniyatlarini, metodlari va prinsiplarini nazariy ko‘rinishda aks ettirgan. falsafiy nazariyaning o‘ziga xos tomoni shundaki, uning qonunlari, kategoriya va prinsiplari eng umumiy xarakterga ega bo‘lib, tabiat, jamiyat, inson va tafakkur hodisalariga nisbatan qo‘llaniladi. iboradagi so‘nggi holatni ko‘zda tutadigan bo‘lsak, falsafa tafakkur to‘g‘risidagi tafakkur hamdir. falsafaning predmeti shubhasiz yana falsafaning o‘zini, uning tarixini o‘rganish masalasini ham o‘z ichiga oladi. falsafaning bahs mavzui va o‘ziga xos xususiyatlarini uning funksiyalari haqidagi masalani hal qilmay turib to‘la ochib bo‘lmaydi. eng avvalo, bu dunyoqarash funksiyasidir. bu funksiya olamni mavhum nazariya hamda tushunchalar orqali izohlashi bilan dunyoqarashning barcha turlari va darajalaridan ajralib turadi. metodologik funksiya. uning ma’nosi shundaki, falsafa metod sifatida umumiy ta’limot va inson tomonidan voqelikni bilish hamda o‘zlashtirishning eng umumiy metodlari yig‘indisidir. prognostik funksiya. bu funksiya materiya va ong, inson va olam taraqqiyotining eng umumiy tendensiyalari haqidagi farazni anglatadi. falsafa fanga asoslansa, ehtimollikning faraz darajasi shuncha …

5 / 13

nki bu davrlarda eski qadriyatlardan qay birini davom ettirish masalasi kelib chiqadi. sotsial funksiya. bu funksiya ko‘p yoqlama xarakterga ega bo‘lib, ijtimoiy hayotning rang-barang jihatlarini qamrab oladi. umuman olganda falsafa ikki yoqlama vazifani bajaradi, birinchidan, sotsial borliqni tushuntirish, ikkinchidan, uning moddiy va ma’naviy o‘zgarishlariga ta’sir etish. insonparvarlik funksiyasi. buning ma’nosi shundaki, falsafa har bir individ hayotida gumanistik qadriyatlar va ideallarni shakllantirish, hayotning ijobiy ma’no-maqsadlarini tasdiqlashga xizmat qilishi kerak. demak, u intellektual davolash rolini bajaradi, ayniqsa, jamiyatda beqarorlik yuz berganda, eski qadriyat va ideallar minbardan tushib, yangilari hali shakllanishga ulgurmagan yoki obro‘ qozona olmagan paytlarda yaqqol ko‘zga tashlanadi. o‘zbekistonning milliy mustaqillikka erishuvi natijasida barcha ijtimoiy fanlar sohasida bo‘lganidek, falsafaning muammolariga bo‘lgan munosabat ham tubdan o‘zgardi. sho‘rolar davrida asrlar davomida qaror topgan qadriyatlar to‘g‘risida falsafaning erkin fikr yuritishiga imkon berilmadi; marksizm g‘oyalariga asoslangan falsafa insoniyat falsafiy tafakkurining oliy cho‘qqisi hisoblandi; yakka mafkura, turg‘un dunyoqarash hukmronlik qildi; sinfiy va partiyaviy prinsip asosiy mafkuraviy …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

To'liq yuklab olish

About "falsafa va uning jamiyat hayotidagi roli"

1-mavzu: falsafa va uning jamiyat hayotidagi roli reja: 1. falsafaning predmeti, asosiy masalalari, tuzilmasi, funksiyalari. 2. falsafaning paydo bo‘lishi va jamiyat rivojlanishidagi ahamiyati. 3. dunyoqarashning mohiyati, tuzilishi va asosiy funksiyalari. ijtimoiy taraqqiyotning har bir bosqichida hayotni yangicha fikrlash asosida tushuntiradigan nazariy bilimlarga ehtiyoj tug‘iladi. bu masala, tabiiyki, falsafiy tafakkur bilan uzviy bog‘langandir. eskicha yashash tamoyillarini yangisi bilan almashtirishga ehtiyoj tug‘ilgan paytda falsafa oldida quyidagi savollar turadi: endi qanday yashash lozim? insonlar qaysi yo‘ldan borishlari kerak, faoliyatlari asosiga nimani qo‘yish lozim? odamlarning orzu-umidlarini, istaklarini qay yo‘sinda amalga oshirish zarur? yashashning ma’nosi nima? bularga...

This file contains 13 pages in DOCX format (48,7 KB). To download "falsafa va uning jamiyat hayotidagi roli", click the Telegram button on the left.

Tags: falsafa va uning jamiyat hayoti… DOCX 13 pages Free download Telegram