falsafa, uning jamiyat hayotidagi o‘rni va maqsadi

DOCX 14 sahifa 98,9 KB Bepul yuklash

14 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 98,9 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 14

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 14

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi islom karimov nomidagi toshkent davlat texnika universiteti olmaliq filiali «___________________________» kafedrasi «__________________________ » fanidanmustaqil ish bajardi: _____________________ guruh talabasi rahbar: _____________________ olmaliq 2023 mavzu. dunyoqarash tushunchasi. dunyoqarashning tarixiy tiplari. reja: kirish asosiy qism 1. falsafa, uning jamiyat hayotidagi o‘rni va maqsadi. 2. falsafaning predmeti, ilmiy muammolari va vazifalari. 3. dunyoqarash tushunchasi. dunyoqarashning tarixiy tiplari. xulosa foydalanilgan adabiyotlar. falsafa, uning jamiyat hayotidagi o‘rni va maqsadi. “falsafa” tushunchasining asoslari bayon qilingan aksariyat darsliklarda ushbu atama qadimgi yunon tilidagi «filosofiya» so‘zidan olingani va u «donishmandlikni sevish» («filo» — sevaman, «sofiya» — donolik) degan ma’noni anglatishi ta’kidlanadi. shu ma’noda, falsafa barcha fanlar rivojlanishiga asos bo‘ladigan va ulardan oziqlanadigan, ayni paytda ularning rivojlanish yo‘llarini belgilab beradigan umuminsoniy va universal ilm sohasidir. u qadim zamonlardayoq «barcha ilmlarning otasi» deb ta’riflangan. uning hayotiyligi xalq tabiatiga, turmush va tafakkur tarziga nechog‘liq mos ekani, jamiyat manfaatlari va ezgu intilishlarini qay darajada …

2 / 14

tirof etmaydi. ayniqsa, sharq xalqlari hayotida bu xol yaqqol ko‘zga tashlanadi. ammo, farobiy ta’kidlaganidek, hikmatni qadrlash, olam va odam hamda hayotning qadriga etish — boshqa gap. shu ma’noda, bizda qadim zamonlarda faylasuf deganda, ko‘pdan-ko‘p ilm sohalarini egallagan, ustoz va muallim sifatida shuhrat qozongan alloma va mutafakkir kishilar tushunilgan. «filosofiya» atamasini dastlab, matematika fani orqali barchamizga yaxshi ma’lum bo‘lgan, alloma pifagor ishlatgan. yevropa madaniyatiga esa, u yunon faylasufi aflotun asarlari orqali kirib kelgan. asrlar davomida filosofiyaga nisbatan xilma-xil qarashlar shakllangan, uning jamiyat, inson va fanlar tizimidagi o‘rniga nisbatan turlicha munosabat va yondashuvlar dunyoga kelgan, bu atamaning mohiyat-mazmuni ham o‘zgarib borgan. shu tariqa, u avvalo, qadimgi yunonistonda alohida bilim sohasiga, to‘g‘rirog‘i, «fanlarning otasi», ya’ni asosiy fanga aylangan. qadimgi yunonistonda fanlarning barchasini, ular qanday ilmiy masalalar bilan shug‘ullanishidan qat’i nazar, filosofiya deb ataganlar. u ham ijtimoiy borliq, ham tabiat to‘g‘risidagi ilm hisoblanar edi. shu ma’noda, dastlabki filosofiya olam va unda insonning tutgan o‘rni …

3 / 14

arixiga tegishli umumiy hodisa ekanini isbotlaydi. aslida esa, qadimgi yunoniston va rimda eramizdan avvalgi vii-iii asrlarda ushbu fan endigina shakllanib kelayotgan nazariy fikrning ifodasi, olamni yaxlit va bir butun holda tushunish mujassamiga aylangan edi. ushbu fan dastlab saroy ilmi sifatida shakllangan va asosan mulozimlarning tafakkur tarzini ifodalagan. bu fan bilan ko‘proq aslzodalar shug‘ullangan, uning asosan ular uchun tushunarli bo‘lgan muayyan tushunchalari va atamalari, o‘ziga xos fikrlash uslublari va bayon qilish tili ham shakllangan. falsafiy bilimlar rivoji uzluksiz jarayon bo‘lib, u insoniyatning tafakkur bobida ilgari erishgan yutuqlarni tanqidiy baholashni taqozo etadi. biroq bu — ularni tamoman rad etish, ko‘r-ko‘rona tanqid qilish lozim degani emas, balki ularga xos barcha xato va kamchiliklarni anglab, yaxshi va ijobiy jihatlaridan foydalanish demakdir. ana shunday tanqidiy yondashuv va vorislik falsafaning muhim xususiyatlaridan biridir. bu fanning oldiga qo‘yilgan vazifalarga va uning hayotdagi o‘rniga qarab, ijtimoiy taraqqiyotning turli davrlarida unga bo‘lgan munosabat ham o‘zgarib borgan. bu munosabatlar dastlabki …

4 / 14

uchun ham buyuk falsafiy ta’limotlarni, bir tomondan, madaniy-intellektual rivojlanish samarasi, ikkinchi tomondan, tub ijtimoiy o‘zgarishlar taqozosi deyish mumkin. muayyan tarixiy burilish davrida «falsafa nima o‘zi?» degan masala dolzarb ahamiyat kasb etishi ham shundan. ana shunday davrlarda kishilar falsafaning mohiyati, uning maqsad va vazifalarini yangicha idrok etganlar. qadimgi yunoniston va rim davridan buyon o‘tgan ikki ming yildan ziyodroq vaqt mobaynida «falsafa endi yo‘q bo‘ldi, uni o‘rganishning hech bir zarurati qolmadi» qabilidagi gaplar ko‘p bo‘lgan. lekin zamonlar o‘tishi bilan odamzod baribir falsafaga ehtiyoj sezgan va u insonning ma’naviy kamolotida beqiyos ahamiyat kasb etishiga qayta-qayta ishonch hosil qilgan. bu jihatdan quyidagi rivoyat juda ibratlidir. miloddan oldingi birinchi asrda yashab o‘tgan buyuk faylasuf lukretsiyning shogirdlaridan biri unga qarab, «ustoz, fanning boshqa sohalariga oid ilmlar juda ko‘payib ketdi. endi falsafani o‘rganishning hojati bormikan?» debdi. shunda ulug‘ faylasuf bamaylixotir gap boshlab, «falsafani suqrot, aflotun, arastu kabi buyuk allomalar yaratgan. lekin endilikda insoniyatning ana shunday buyuk mutafakkirlari …

5 / 14

oddiy ilm sohasidagi yo‘nalishdan falsafiy muammo tusini oladi. endi faylasuf kim, degan savolga javob beraylik. “filosof” so‘zini ham yuqorida aytganimizdek ilk bor buyuk matematik va mutafakkir pifagor qo‘llagan. bu tushunchaning ma’nosini u olimpiya o‘yinlari misolida quyidagicha tushuntirib bergan: anjumanga keladigan bir gurux kishilar bellashish, kuch sinashish, ya’ni o‘zi va o‘zligini namoyon etish uchun, ikkinchi bir guruh – savdo-sotiq qilish, boyligini ko‘paytirish uchun, uchinchisi esa, o‘yindan ma’naviy oziq olish, haqiqatni bilish va aniqlashni maqsad qilib oladi. ana shu uchinchi guruhga mansub kishilar, pifagor talqiniga ko‘ra, faylasuflar edi. bu, bir qarashda, oddiy va jo‘n misolga o‘xshaydi. ammo uning ma’nosi nihoyatda teran. chunki, inson umri ham shunday. «dunyo teatrga o‘xshaydi, unga kelgan har bir kishi saxnaga chiqadi va o‘z rolini o‘ynab dunyoni tark etadi», degan fikr bejiz aytilmagan. kimdir bu dunyoga uning sir-asrorlari to‘g‘risida bosh ham qotirmasdan kelib ketadi, umrini yeish-ichish, uy-ro‘zg‘or tashvishlari bilan o‘tkazadi. boshqasi – nafs balosiga berilib, mol-mulkka ruju qo‘yadi. …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 14 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"falsafa, uning jamiyat hayotidagi o‘rni va maqsadi" haqida

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi islom karimov nomidagi toshkent davlat texnika universiteti olmaliq filiali «___________________________» kafedrasi «__________________________ » fanidanmustaqil ish bajardi: _____________________ guruh talabasi rahbar: _____________________ olmaliq 2023 mavzu. dunyoqarash tushunchasi. dunyoqarashning tarixiy tiplari. reja: kirish asosiy qism 1. falsafa, uning jamiyat hayotidagi o‘rni va maqsadi. 2. falsafaning predmeti, ilmiy muammolari va vazifalari. 3. dunyoqarash tushunchasi. dunyoqarashning tarixiy tiplari. xulosa foydalanilgan adabiyotlar. falsafa, uning jamiyat hayotidagi o‘rni va maqsadi. “falsafa” tushunchasining asoslari bayon qilingan aksariyat darsliklarda ushbu atama qadimgi yunon tilidagi «filosofiya» so‘zi...

Bu fayl DOCX formatida 14 sahifadan iborat (98,9 KB). "falsafa, uning jamiyat hayotidagi o‘rni va maqsadi"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: falsafa, uning jamiyat hayotida… DOCX 14 sahifa Bepul yuklash Telegram