falsafada haqiqat muammosi

PPT 918.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1475130861_63050.ppt презентация powerpoint falsafada haqiqat muammosi reja: 1. haqiqat tushunchasi. 2. haqiqatning asosiy shakllari. 3. haqiqatni bilishda dalillarning roli. haqiqat – bilish nazariyasining bosh kategoriyasi. u borliqning bilishdagi ideal ifodasi, chunki haqiqat ongdan, bilayotgan sub'ektdan tashqarida va undan qat'iy nazar mavjuddir. haqiqat – bilimlarning ob'ektiv borliqqa muvofiq bo‘lgan mazmuni. u bilish jarayoni, bilish in'ikosining natijasidir. haqiqat ilmiy nazariyada mujassamlashgan anglab yetilgan tasdiqlovchi mulohazalar ko‘rinishida o‘z ifodasini topadi. har qanday ilmiy nazariya rivojlantirilishi, ba'zan boshqa, yanada haqiqiyroq nazariya bilan almashtirilishi lozim. shu ma'noda haqiqat – bilish rivojlanishining yakuni va omilidir. falsafa tarixida haqiqat (bilimlarning haqiqiyligi) muammosi qadimgi davrlardayoq ta'riflangan. “avesto”da haqiqat oliy sharofatdir deyiladi. darhaqiqat insoniyat doimo haqiqatga intilgan. zero haqiqat adolatga, sharofatga eltadigan buk qudrat. aristotel fikricha haqiqat – mulohazalar va amaldagi holat o‘rtasidagi muvofiqlikdir. platon haqiqatni g‘oyalar dunyosiga mos keluvchi g‘ayritabiiy mustaqil ideal mohiyat sifatida tushungan, inson bilimi jonning shu g‘oyalar dunyosi bilan mushtarakligi darajasidagina haqiqiydir, deb hisoblagan. foma …

forobiy haqiqatning o‘zgarmasligiga ishongan va falsafani haqiqatning birdan bir ifodasi deb hisoblagan. haqiqat-tasavvufda ruhni kamolotga va uning so‘nggi maqsadi –yaratganning diydoriga erishuv yo‘llaridagi to‘rtinchi bosqichdir. bunda sufiy shaxs sifatida tugab, xudoga mo‘ljallangan haqiqatga yetishishi, ollohga singib ketishi va natijada abadiylikka erishuvi zarur. bu jarayon ma'lum davomli vaqtni talab etadi. maxsus ruhiy, jismoniy harakat, faoliyat, sig‘inish, ibodatlar, ohanglar yordamida amalga oshiriladi”. bahovuddin naqshbandiy haqiqat bu allohni anglashdir deb hisoblagan. haqiqat so‘fiylar talqinida shariat doirasidan chetga chiquvchi ichki mazmunni anglatadi. ilk so‘fiylar shariat va haqiqat o‘rtasida jarlik yuzaga kelishiga yo‘l qo‘ymaslikka harakat qilganlar. keyingi so‘fiylar, masalan, abu bakr az zakok haqiqat haqidagi fan shariat sari yo‘lni oydinlashtiradi deb hisoblaydi. darhaqiqat, diniy aqidalarni rad etish, odam shariat va tariqat bosqichlaridan o‘tib, haqiqatga erishganidan keyingina o‘zining «haqiqiy borlig‘i»ni kasb etishi, haqiqat bilan birikishi va o‘zi ham haqiqatga aylanishi haqidagi ta'limot so‘fizm rivojlanishining keyingi bosqichlari mahsuli sifatida vahdati vujud (borliqning birligi), ya'ni mistik panteizm haqidagi …

a namoyon bo‘ladi. haqiqatni sub'ektiv idealistik tushunish esa inson bilimining xossalari va tarkibi bilan bog‘lanadi, biroq mazkur bilim unda tashqi, mustaqil dunyoning aks etishiga bog‘lanmaydi, chunki bunday dunyoning mavjudligi inkor etiladi. haqiqat «tafakkurning tejamkorligi» sifatida (max), foydali natijalarga erishish imkonini beruvchi jarayon, tafakkurimiz obrazidagi qulaylik sifatida (jeyms), inson tajribasining mafkuraviy ta'rifni tashkil etuvchi shakli sifatida (bogdanov) talqin qilinadi. idealizm falsafasi hal qila olmagan haqiqatni tushunib yetishdagi qiyinchiliklar shunga olib keldiki, faylasuflar insonga haqiqatni vahiy vositasida ochuvchi ta'limotni ilgari surdilar. bu yo‘nalish intuitivizm degan nom oldi. unga shopengauer asos soldi. u aql va ilmiy bilishning ustuvorligini rad etdi, fanni intuitsiyadan keyingi o‘ringa qo‘ydi. ilmiy izlanish intuitsiyaga asoslanadi, demak, unga bog‘liq bo‘ladi va bo‘ysunadi. shopengauerning qarashlarini bergson rivojlantirdi. u intuitiv bilimning ustunligini himoya qilar ekan, qumursqalarning instinktiv xulq-atvoriga ishora qiladi, ya'ni instinkt – intuitsiyaning bir turi, degan g‘oyani ilgari suradi. uning fikricha, qumursqalar haqiqatni darhol – tug‘ilgani zahoti anglab yetadi. buni aql …

a makonda cheksizligi tufayli bunday bilimga amalda erishish mumkin emas. haqiqat tushunchasini mutlaq haqiqat tushunchasi bilan tenglashtirib, biz unga erishib bo‘lmasligi, demak, umuman bilish mumkin emasligi haqida gapiramiz. biroq fanning haqiqiy tarixi buning teskarisidan dalolat beradi: fan rivojlanadi, chunki u nisbiy va mutlaq bilimning birligi sifatida tushuniladigan haqiqatni bilishga qodir. boshqacha aytganda, ob'ektiv haqiqat to‘la va mukammal ko‘rinishdagi mutlaq haqiqatdir. ayrim hollarda, agar haqiqat vaqt o‘tishi bilan o‘zgarmasa, ya'ni vqat shart-sharoitlariga bog‘liq bo‘lmasa, u boqiy haqiqat deb ataladi. nisbiy haqiqat – borliqni asosan to‘g‘ri aks ettirsa-da, obraz ob'ektga uncha mos emasligi bilan ajralib turadigan bilim. nisbiy haqiqat to‘g‘ri, biroq noto‘liq, taxminiy, vaqt va joyning muayyan tarixiy shart-sharoitlari bilan cheklangan haqiqatdir. nisbiy va mutlaq haqiqat bir-biri bilan chambarchas bog‘liq. nisbiy haqiqatlar bilish taraqqiyoti jarayonida rivojlanib, o‘z chegarasi bo‘lgan mutlaq haqiqatga yaqinlashadi. biroq bilishning tarixiy rivojlanish jarayoni nafaqat nisbiy haqiqatlarning mutlaq haqiqatga aylanish jarayoni, balki ayrim mutlaq haqiqatlarning yuzaga kelish jarayoni hamdir. …

qiy manzarasida mutlaq haqiqatning yangi unsurlari paydo bo‘ldi: darhaqiqat atom musbat zaryadli zarralardan iborat. atom haqidagi tasavvur rivojlanishining uchinchi bosqichi rezerford-bor modeli bilan bog‘liq. bu modelda atom yadro va uning atrofida aylanuvchi elektronlardan tashkil topadi. umuman olganda, avvalgi modellardan aniqroq bo‘lgan bu modelda mutlaq haqiqat unsurlari mavjud. hozirgi zamonda atom tuzilishi haqidagi tasavvurlar zamirida kvant mexanikasi va atom yadrosini o‘rganish natijalari yotadi. hozirda elektronlarning atom yadrosi atrofidagi harakatini zichligi notekis bo‘lgan bulut harakatiga o‘xshatish mumkinligi, chunki elektronlar korpuskulyar va to‘lqin xossalariga ega ekanligi, yadro esa protonlar va neytronlardan iborat tizim hisoblanishi va hokazolar ma'lum. hozirgi zamon fizikasida atom manzarasi n. bor nazariyasidagiga qaraganda to‘liqroq va aniqroq, unda mutlaq haqiqat unsurlari ko‘proq. haqiqatning korrespondent, kogerent va pragmatik konsepsiyalari mavjud. ularning har biri fanda rivojlanish jarayonida katta qiyinchiliklarga duch keladi. haqiqatning korrespondent konsepsiyasi nazariyaning tajribada olingan ma'lumotlarga muvofiq bo‘lishini talab qiladi. bu talab fanda qabul qilinadi, u taklif qilinayotgan gipoteza fan sohasiga …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "falsafada haqiqat muammosi"

1475130861_63050.ppt презентация powerpoint falsafada haqiqat muammosi reja: 1. haqiqat tushunchasi. 2. haqiqatning asosiy shakllari. 3. haqiqatni bilishda dalillarning roli. haqiqat – bilish nazariyasining bosh kategoriyasi. u borliqning bilishdagi ideal ifodasi, chunki haqiqat ongdan, bilayotgan sub'ektdan tashqarida va undan qat'iy nazar mavjuddir. haqiqat – bilimlarning ob'ektiv borliqqa muvofiq bo‘lgan mazmuni. u bilish jarayoni, bilish in'ikosining natijasidir. haqiqat ilmiy nazariyada mujassamlashgan anglab yetilgan tasdiqlovchi mulohazalar ko‘rinishida o‘z ifodasini topadi. har qanday ilmiy nazariya rivojlantirilishi, ba'zan boshqa, yanada haqiqiyroq nazariya bilan almashtirilishi lozim. shu ma'noda haqiqat – bilish rivojlanishining yakuni va omilidir. falsafa tarixida haqiqat (bil...

PPT format, 918.0 KB. To download "falsafada haqiqat muammosi", click the Telegram button on the left.

Tags: falsafada haqiqat muammosi PPT Free download Telegram