falsafada olam va odam muammosi

DOCX 25 pages 53.1 KB Free download

25 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 53.1 KB

File type DOCX

Pages 25

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 25

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi __universiteti ro’yxatga olindi №__________ ro’yxatga olindi №__________ “_____” ____________20 y. “_____” ____________20 y. “___________________________ “ kafedrasi “_____________________________ “ fanidan kurs ishi mavzu:________________ bajardi:_________________________________ tekshirdi:_______________________________ ______________ - 20___ falsafada olam va odam muammosi reja: 1. olam va odamning paydo bo’lishi va evalyutsiyasi. 2. olam va odamning mavjudligi. 3. olam tushunchasi . 4. olamning diniy , ilmiy va falsafiy mazmuni. 2 olam va odam muammolarining tarixiy ildizlari. bu mavzuga oid masalaiar olamda odamning mavjudligi va yashashi, hayoti va faoliyati bilan bog'liq holda shaidlangan. olam to'g'risidagi qarashlar odamzodning tarixi qanchalik qadimiy bo'lsa, shunchalik qadimiydir. siz bilan biz yashayotgan shu dqnyo o'zining barcha murakxabligi va muammolari, jozibadorligi va butun go'zalligi bilan yagona olamni tashkil etadi. olam tushunchasi, eng avvalo, odam va uning faoliyati kechadigan makonni aks ettiradi.agar odam bo'lmaganida edi, bu olam haqidagi tasawurlar ham bo'lmas edi. demak, olam odam bilan mazmundordir. olam uni tashril etuvchi …

2 / 25

yaratilgan degan ma'no kelib chiqadi.aslida qanday? bu falsafiy muammodir. olamda odam yashashi uchun qulay bo'lgan sharoit bo'lmasa-chi? odamlar qahraton sovuq hukmronlik qiladigan doimiy muzliklar bag'rida ham, har doim issiqlik taftidan qovjirab yotuvchi issiq o'kalarda ham yashashadi-ки. har bir joyda odam o'ziga qulay sharoit yafatib olishga intiladi. odam hayvonlardek tabiatdagi bor narsalardan oziqlanish bilangina, chegaralanib qolmasdan, ularni o'ziga moslashtirishga, sovuq bo'lsa — isitishga, xom bo'lsa - pishirishga, issiq bo'lsa — sovutishga intiladi. bu esa odamning olamga moslashishga intilishi oqibatidir. ya'ni, olamni odam o'ziga, o'z ehtiyojlariga moslashtirishga intilib kelgan. shu tarzda odam ham, olam ham takomillashib, er yuzi o'ta «xonakilashtirilgan» olamga aylangan. olam, eng awalo, tor ma'noda bu odam yashaydigan joy. aslida odamzod va hayvonot olami, o'simliic va hasharotlar dunyosi, jismoiiiy, ruhiy, ma'naviy olam va boshqa shu singari ko'plab tushunchalar bor. ular dunyoda mavjud bo'lgan narsa va hodisalar nomi bilan ataladi. masalan. odamning ruhiv olami uning bilim. tairiba va xavolotini o'z ichiga …

3 / 25

rqali namoyon bo'luvchi mohiyatdir. olamning asosida bitta mohiyat — substantsiya yotadi, deb hisoblovchi ta'limotni monizm deb atashadi. faylasuflar substantsiya sifatida biror jismni, hodisani, materiyani, g'oyani yokii ruhni olishgan. substantsiya sifatida moddiy jismlarni, materiyani oluvchilar — materialistik monizm tarafdorlari. g'oyani, rahni oluvchilar esa — idealistik monizm tarafdorlari hisoblanadilar. shuningdek olamning asosida ham moddiy jism yoki materiya, ham g'oya yoki ruh yotadi deb hisoblovchi faylasuflar dualistlar (dualizm lotincha, dualis — ikkilangan degan tushunchani anglatadi) deb hisoblanadi. arastu, moniy, r.dekart va boshqalar dualistlardir. olamning asosida ко'р substantsiyalar yotadi deb hisoblovchilarni esa plyuralizm (lotincha pluralis — ко'рсhiliк so'zidan olingan) tarafdorlari deb atashadi. olamning asosida yotuvchi mohiyatni axtarish tarixi ham fanning uzoq o'tmishiga borib taqaladi. masalan. qadimgi hindiston va xitоу da. misr va bobilda. qadimgi o'rta osivo va yunonistonda ba'zi favlasuflar olamning asosida qandavdir modda voki muavvan unsur yotadi, deb hisoblashgan.ularning ba'zilari bu unsurni olov, boshqalari suv yoni havo, avrimlari esa — tuproqdan iborat deb …

4 / 25

qamrab oluvchi tushunchadir. u holda fikr, inson tafakkuri, uy-xayollarimiz borliq tushunchasidan chetda qolar ekanda, degan savolga ular, bunday tushunchalar ob’ektiv reallikning xosilasidir, deb javob berishadi. falsafaning borliq haqidagi ta’limotni izohlaydigan qismi — ontologiya deb ataladi. (bu tushunchani falsafada birinchi bor х. volf qullagan). olam va borliq masalalarini falsafaning ana shu soxasi o`rganadi. yo`qlik xech nima demakdir. хamma narsani xech narsaga aylantiruvchi, hamma narsaning ibtidosi ham, intixosi ham yo`qlikdir. bu ma’noda yo`qlik cheksizlik, nixoyasizlik va mangulik bilan birdir. yo`qlik chekingan joyda borliq paydo bo`ladi. demak, borliqning bunyodkori ham, qo`shandasi ham yo`qlikdir. borliq yo`qlikdan yo`qlikkacha bo`lgan mavjudlikdir. yo`qlikni xech narsa bilan kiyoslab bo`lmaydi. fanda yo`qlik nima, degan savolga javob yo`q. borliq haqidagi konsepsiyalar . тarixdan ma’lumki, faylasuflar borliq haqida turlicha g`oyalarni ilgari surishgan. markaziy osiyo to`prokida vujudga kelgan zardushtiylik ta’limotida borliq kuyosh va olovning xosilasidir, alangalanib to`rgan olov borliqning asosiy mohiyatini tashkil etadi, deb xisoblangan. chunki bu g`oya buyicha, har qanday o`zgarish …

5 / 25

dir. beruniy fikricha, borliq shunday umumiylikki, u hamma narsaning asosida yotadi, demak, borliq hamma narsaning asosidir. yevropada o`tgan olimlar david yum va jorj berkli borliqni sezgilarimiz majmuasi deb talqin etishgan. хegel esa borliqni mavxumlik, mutloq ruxning namoyon bo`lishi, deb ta’riflaydi. ko`pgina naturfalsafiy qarashlarda borliqni hozirgi zamon bilan, ya’ni shu aktual olamga bog`lab tushuntirdilar. aslida, borliq keng falsafiy tushuncha bo`lib o`ziga butun mavjudlikni, uning utmishi, hozir va kelajagini ham qamrab oladi. faylasuflar borliqni tushuntirish uchun yo`qlik tushunchasini unga antipod qilib olishgan va shu asosda borliqning zaruriy mohiyatini ochishga intilganlar. materialistik adabiyotlarda borliqni ob’ektiv reallik bilan, materiya bilan aynanlashtirib tushuntirishadi. borliq o`ziga ob’ektiv va sub’ektiv reallikni , mavjud bo`lgan va mavjud bo`ladigan olamlarni, moddiylik va ma’naviylikni, utmish va kelajakni, o`limni va hayotni, rux va jismni qamrab oluvchi umumiy tushunchadir. borliq va mavjudlik. atrofimizdagi odam, olam, tabiat, jamiyat, tafakkur, g`oyalar, uy-xayollarimiz barchasi birday mavjuddir, ular turli tarzda va shakllarda namoyon bo`lib, hammasi mavjudlik …

Want to read more?

Download all 25 pages for free via Telegram.

Download full file

About "falsafada olam va odam muammosi"

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi __universiteti ro’yxatga olindi №__________ ro’yxatga olindi №__________ “_____” ____________20 y. “_____” ____________20 y. “___________________________ “ kafedrasi “_____________________________ “ fanidan kurs ishi mavzu:________________ bajardi:_________________________________ tekshirdi:_______________________________ ______________ - 20___ falsafada olam va odam muammosi reja: 1. olam va odamning paydo bo’lishi va evalyutsiyasi. 2. olam va odamning mavjudligi. 3. olam tushunchasi . 4. olamning diniy , ilmiy va falsafiy mazmuni. 2 olam va odam muammolarining tarixiy ildizlari. bu mavzuga oid masalaiar olamda odamning mavjudligi va yashashi, hayoti va faoliyati bilan bog'liq holda shaidlangan. olam to'g'risidagi qaras...

This file contains 25 pages in DOCX format (53.1 KB). To download "falsafada olam va odam muammosi", click the Telegram button on the left.

Tags: falsafada olam va odam muammosi DOCX 25 pages Free download Telegram