milliy dinlar

PPTX 16 pages 3.4 MB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.4 MB

File type PPTX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

namdu sirtqi k. a. f au-23 birinchi bosqich talabasi zikirova dilnozaning din tarixi fanidan "milliy dinlar" mavzusida tayyorlagan taqdimoti. mavzu: milliy dinlar. 1.dinlar tasnifi. diniy ong asoslarining shakllanishi. 2.ibtidoiy din shakllari (totemizm, fetishizm, animizm, shomonizm, magiya). 3.milliy dinlar va ularning o`ziga xos xususiyatlari. •kishilar turmush tarzidagi va jamiyat xayotidagi o`zgarishlar insoniyatning diniy ishonch, e’tiqod xaqida xam ma’lum evolyutsiyaning yuz berishiga sabab bulgan. ana shu asosda turli din shakllari yuzaga kelgan. bular urug`-qabilachilik (ibtidoiy) dinlari, milliy dinlar va jahon dinlari. shu bilan birga dinlar mazmun va mohiyatiga ko`a politeistik (kupxudolik) va monoteistik (yakkaxudolik) dinlariga bo`linadi. •hozirda jahon dinlari bo`llishi zardushtiylikka sayyoramiz axolisining 130 mingga yakini, buddaviylikka 800 million, xristianlikka 2 milliard, islomdiniga 1,3 milliardi e’tikod kilishi rasmiy ma’lumotlarda qayd etilgan. totemizm – indetslar tilida “ o totem” so`zidan olingan bo`lib, “ uning urugi” degan ma’noni bildiradi. bunda kadimgi zamondagi urug` - qabila a’zolarining muayyan bir xayvon, o`simlik bilan g`ayritabiy aloqasi, yaqinligi, …

2 / 16

ga ekanligiga ishonganlar, undan madad va yordam kutganlar. animizm - lotincha “anima” so`zidan olingan bo`lib, rux, jon degan ma’nolarni bildiradi. bu nom ingliz etnografi e.teylor tomonidan kiritilgan. animizmning moxiyati kishi ruxining, jonining borligicha ishonishdir. animizmda ruxlar tabiiy xodisalarni boshqaradi, unga ta’sir utkazadi deb xisoblanadi. bu ruxlar yo saxiy kishilar baxtiga, xayotiga taxdid soluvchi bo`lishi mumkin deb tasavvur qilingan. ibtidoiy odamlar vafot etgan kishilarning ruxlari abadiy, o`lmas deb xisoblab, ularga sig`inganlar. •shomonizm – ibtidoiy jamoa tuzumi yemirilishi davrida paydo bulgan animistik e’tikod va ibodatning keng doirasiga kiradigan qadimgi diniy e’tikodlardan biri. •milliy dinlar deb, odatda, bir millatga mansub xaqlar e’tiqod qiladigan dinlar tushuniladi. •milliy dinlar elat-elatdinlar deb yuritiladi. chunki ular urug` kabila dinlaridan farqli ravishda sinfiy jamiyat qaror topishi va shaklanishi davrida vujudga kelgan va rivojlangan. binobarin ular avvalo, elatning so`ngra, millatning shakllanishini uzlarida aks ettirgan. •milliy dinlarda tasavvur qilingan xudolar milliy xudolar xisoblanib, ibodat – marosimlar asosan muayyan elat yoki …

3 / 16

ier.av.x asrda xashamatli yaxve ibodatxonasi qurilgan. •yaxudiylar er.av. mingyilliklarda misrliklar, ossuriyaliklar, vaviloniya, eron, rim imperiyasi kabi mamlakatlar asrligi va zulmi ostida goyat ayanchli xayot kechirganlar. shu tufayli bunday azob va uqubatlardan, quvgunliklardan qutilish, yaxudiylarni ozod kilish uchun xaloskorning kelishi (messiya) xaqidagi goya yuzaga kelgan. bunga kura oxirzamonda yaxve yaxudiylar orasidan bir xaloskorni chiqaradi va u quyidagi vazifalarni bajaradi: 1. dunyoni qaytadan isloh qilgan holda qurish: 2. barcha yaxudiylarni sinay tepaligi atrofida to`plash: 3. ularning, ya’ni yaxudiylarning barcha dushmanlarini jazolash. •yangieraning 133 yiliga kelib rimliklar tomonidan yaxudiylar falastin yerlaridan xaydab chikariladi. shuning uchun yaxudiylar turli mamlakatlarga tarkalib ketgan. •yaxudiylar qaysi davlatga borib yashagan bo`lsalar, u yerlarda o`zlarining jamoalarini tuzganlar. imkoni boricha o`z dinlarini saqlab qolish maqsadida to`planib turadigan joy- sinagog (ibodatuylari)larni vujudga keltirdilar. •yaxudiylik dini yakkaxudolik dinidir. uning mukaddas kitoblari tavrot, zabur va talmud xisoblanadi. tavrot kadimiy yaxudiy tilidagi “tora” suzidan olingan bulib, qonun degan ma’noni bildiradi. u er.av. 1586 yillarda …

4 / 16

n sharxlarni uz ichiga oladi. talmudda yaxudiylarning g`oyaviy, diniy, xuquqiy, axloqiy qonun-qoidalari, urf-odatlari, an’analari, bayon qilingan. • tavrotva zabur bibliyaning “ qadim giaxd” qismiga kiradi. bibliya – kitob, o`ram degan ma’nolarni bildiradi. “ qàdimgi axd ” yaxudiylarning xudo bilan axdlashuvini bildiradi. iso alayxisalomga nozim bo`lgan injil bibliyaga, “ yangi axd ” bo`lib kirgan. u xristianlarga tegishli. bibliyaning “ qadimgi axd ” kismi besh kitobdan iborat bulib, “ musoning besh kitobi ” deb xam ataladi. 1- kitob “ borliq ” deb atalib, unda olam va insonlarnng xudo tomonidan yaratilganligi bayon kilingan. 2- kitob “ chiqish ” deb atalib, unda muso alayxissalomning xayoti, yaxudiylarning misr asirligidan ozod bo`lgani bayon qilingan. 3- kitob “ sonlar ” deb atalib, unda yaxudiylarning misr asirligidan qutilib to falastin yerlarini bosib olgunlariga qadar xayot tasvirlangan. 4- kitob “ loviy ” deb yuritilib oilaviy xayot masalalari bayon kilingan, 5- kitob “ ikkinchi qonun ” deyilib, diniy konun - …

5 / 16

berish, jannat va duzox kabi akidalarni uz ichiga oladi. hinduizm politeistik din bo`lib, unda ko`p xudolilik elementlari saqlangan. dindorlar tasavvurida bosh xudo braxman koinotning ijodkori va yaratuvchisidir. bundan tashqari xindlar vishnu va shiva xudolariga xam e’tikod kiladilar. hinduizm ta’limotiga, olam paydo bo`lib, yemirilib, yo`q bo’lib turadi, ya’ni olamning yashashi progressiv emas, aksincha progressiv xarakterga ega: xar bir davr olamning yuksak rivojlangan chuqqisidan boshlanib, uning inkirozga uchrashishi bilan tugaydi,. insonlar gunoxga botib ketgach, olam yuqoladi. hinduizmda yashashdan 4 ta maksad bor: 1) dxarma – oila va jamiyatda diniy talablarning bajarishi6 2) artxa – foydalanishlar kilish, zarur materiallarga ega bulish: 3) kama- muxabbat tuygulariga erishish, xis – tuygularini kondirish: 4) moksha – tugilish zanjiridan butunlay xalos bulish. hindulikda sigir, fil, maymun, ilon kabi xayvonlar muqaddas sanaladi. xind xalki uchun gang daryosi xam mukaddas sanaladi. hinduizmning muqaddas yozuvlariga vedalar, ukanshiadlar kiradi. veda sanskret tilidan olingan bo`lib, “ bilim ” degan ma’noni bildiradi – …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "milliy dinlar"

namdu sirtqi k. a. f au-23 birinchi bosqich talabasi zikirova dilnozaning din tarixi fanidan "milliy dinlar" mavzusida tayyorlagan taqdimoti. mavzu: milliy dinlar. 1.dinlar tasnifi. diniy ong asoslarining shakllanishi. 2.ibtidoiy din shakllari (totemizm, fetishizm, animizm, shomonizm, magiya). 3.milliy dinlar va ularning o`ziga xos xususiyatlari. •kishilar turmush tarzidagi va jamiyat xayotidagi o`zgarishlar insoniyatning diniy ishonch, e’tiqod xaqida xam ma’lum evolyutsiyaning yuz berishiga sabab bulgan. ana shu asosda turli din shakllari yuzaga kelgan. bular urug`-qabilachilik (ibtidoiy) dinlari, milliy dinlar va jahon dinlari. shu bilan birga dinlar mazmun va mohiyatiga ko`a politeistik (kupxudolik) va monoteistik (yakkaxudolik) dinlariga bo`linadi. •hozirda jahon dinlari bo`llishi zard...

This file contains 16 pages in PPTX format (3.4 MB). To download "milliy dinlar", click the Telegram button on the left.

Tags: milliy dinlar PPTX 16 pages Free download Telegram