milliy dinlar

PPTX 52 pages 258.2 KB Free download

52 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 258.2 KB

File type PPTX

Pages 52

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 52

powerpoint presentation mavzu: milliy dinlar reja: 1. milliy dinlar ta’rifi. 2. hindiston milliy dinlari: vedalar, upanishada, braxmanizm va hinduilik. jaynizm va sikhizm ta’limotlari. 3. xitoy milliy dinlari: konfutsizm va daosizmning mohiyati.4. konfutsiylik ta'limoti va sintoizm 5. yapon milliy dini sintoizmning paydo bo’lishi va rivojlanishi. 6. yahudiylik milliy dinining tarixi, muqaddas matnlari, teologik asoslari va marosimlari. 7. tangrichilik eʼtiqodi va zardushtiylik taʼlimotining mohiyati. avesto muqaddas manbasidagi g’oyalarning tarbiyaviy ahamiyati. milliy dinlar ta’rifi.kishilik jamiyati tarixida din shakllari turli-tuman bulgan. ammo har qanday din muayyan, konkret tarixiy sharoit va ijtimoiy munosabatlarga muvofiq holda paydo bo'lgan, o'zgargan hamda rivojlangan. din shakllarini shartli ravishda uchta asosiy guruhga bulish mumkin: urug'-qabila dinlari, milliy dinlar va jahon dinlari. milliy dinlar – ma’lum millatga xos bo`lib, boshqa millat vakillarini o`ziga qabul qilmaydigan dinlar. masalan, yahudiylik (yahudiy millatiga xos), hinduiylik (hindlarga xos), konfutsiylik (xitoy millatiga xos), sintoizm (yaponlarga xos). milliy dinlar – ma’lum millatga xos bo’lib, boshqa millat vakillarini …

2 / 52

, hind-evropa tillaridan kelib chiqqan tilda gaplashar edilar. harbiy jihatdan katta mahoratga ega bo`lishlari bilan birga she`riyatga ham usta edilar. shu yo`l bilan ular bu mintaqada mavjud dunyo qarashni o`zlari xohlagan tarafga o`zgartira olardilar. ular o`zlari bilan muqaddas yozuvlari – vedalar (sanskr. – muqaddas bilim)ni ham olib kelgan edilar. mil. av. ikkinchi ming yillik o’rtalarida hindistonning shimoli-g’arbiy qismiga, hozirgi panjob hududiga g’arbdan hindikush dovoni orqali o’zlarini oriylar deb atalgan jangari xalqlar bostirib kela boshladilar. bu xalqlar eronga ko’chib kelgan qo’shni qabila tillariga juda yaqin bo’lgan, hind- yevropa tillaridan kelib chiqqan tilda gaplashar edilar. harbiy jihatdan katta mahoratga ega bo’lishlari bilan birga she’riyatga ham usta edilar. shu yo’l bilan ular bu mintaqada mavjud dunyoqarashni o’zlari xohlagan tarafga o’zgartira oldilar. ular o’zlari bilan muqaddas yozuvlari – vedalar (sanskr. – muqaddas bilim)ni ham olib kelgan edilar. vedalar tarkibiga turli davrlarda yozilgan bir necha kitoblar kirgan bo’lib, ular o’z ichiga ibodat, marosimlar, falsafiy ta’limotlar, …

3 / 52

dengizlar xudosiga aylanib ketgan. quyosh xudolari. rigvedada quyosh energiyasining turlicha namoyon bo’lishidan besh xudo yuzaga kelganligi haqida so’z yuritilgan. ularning eng qadimiysi mitra («do’st») dir. surya quyoshning yorqinroq namoyon bo’lgan ko’rinishidir. u yunonlardagi apollon kabi yetti ot biriktirilgan g’ildirakli aravalarda tasvirlangan. savitri esa quyoshning quvvat beruvchi kuchida namoyon bo’ladi. pushan muruvvatli hisoblanib, quyoshning mahsuldorlik faoliyatni o’zida namoyon qiladi. ularning yana biri vishnu vedalarda zikr qilingan va keyinchalik unut bo’lib ketgan xudolar orasida abadiy hisoblangan, hozirgi paytda butun hindistonda ulug’lanadi. yer xudolari. yer xudolarining eng ulug’i yerda quyoshning, havoda chaqmoqning, yer ustida olovning mujassamlashuvi hisoblangan olov xudosi agnidir. agni haqidagi afsonalar hindistondan tashqarida vujudga kelgan. upanishad (sanskritcha) ustozning yonida haqiqatni bilish uchun o’tirmoq degan ma’noga ega bo’lib, vedalarga yozilgan diniy-falsafiy izohlardir. upanishadlar miloddan avvalgi vii-iii asrlardan boshlab, milodiy xiv-xv asrlargacha tuzib borilgan, 250 ga yaqin asarlar kiritilgan. upanishadlar nasriy va she’riy uslubda yozilgan dastlabki va so’nggi izohlarga bo’linadi. upanishadlarning asosiy vazifasi …

4 / 52

yiladi vaqt o`tishi bilan vedalardagi qo`shiqlar ommaga, hatto ruhoniylarga ham tushunarsiz bo`lib qoldi. bu qo`shiqlar hali o`zgarishga uchramay, muqaddas til va muqaddas matnlar paydo bo`ldi. nihoyat, bu tilni o`rganish uchun kishilar alohida guruhlar tuzib, maxsus vaqt ajratdilar. natijada o`z hayotlarini ibodat qilish, ilohiyot ilmini o`rganish, murakkab marosimlarni o`tkazish va xalq ruhoniy hayotini boshqarishga bag`ishlagan braxmanlar kastasi (tabaqasi) vujudga keldi. dinga xos bo`lgan xususiyatlardan biri – ilohiy tilni o`zgartirib bo`lmasligidir. braxmanlik veda dinlarining bir shahobchasidir braxmanlik ta`limoti kastalar (ijtimoiy tabaqalar)ga asoslangan, ya`ni jamiyatdagi insonlar o`zlarining kelib chiqishlari, mansablari va hunarlariga ko`ra turli tabaqalarga bo`linadilar. braxmanlikda eng yuqori kasta braxmanlar. ular xudoning tilidan yaratilgan bo`lib, xudolar nomidan gapirish huquqiga ega edilar. ikkinchi kasta kshatriylar. ular xudoning qo`lidan yaratilgan insonlar hisoblanib, podshohlar, knyazlar, jangchilar shular jumlasiga kiradi. kastalarning yana biri vayshlar. ular xudoning sonidan yaratilgan insonlar hisoblanib, savdogarlar va hunarmandlar shu kastaga mansubdirlar. kastalarning eng quyi tabaqasi shudralardir. ular xudoning oyog`idan yaratilgan hisoblanib, …

5 / 52

elementlarini, braxmanizm, buddizm va jaynizmning asosiy g'oyalarini qamrab olgan. . h i n d u i z m hinduiylik ko`pxudolik dini bo`lib, unda braxmanlikdagi asosiy uch xudo tan olinadi; 1) koinotning yaratuvchisi bo`lgan braxma 2) dunyo nizomini ushlab turuvchi vishnu 3) koinotni halok qilish qudratiga ega shiva. braxmanlikda tan olingan uch asosiy hudo braxma vishnu shiva hinduizmda trimurti (uchlik) – braxma, vishnu, shiva xudolari asosiy xudolar sanalib, braxma ularning eng kattasi – dunyoni yaratgan xudo hisoblanadi. biroq, hinduizmda faqatgina vishnu va shivagagina sig’inadilar. shunga binoan, hinduizm ikki asosiy oqimga bo’linadi: shivaga sig’inuvchilar va vishnuga sig’inuvchilar. trimurti (uchlik) braxma vishnu shiva hinduizmdagi asosiy oqimlar shivaga sig’inuvchilar vishnuga sig’inuvchilar shiva oddiy xalq ommasi – kambag’allarning ilohiyati hisoblanadi. u rigvedaning birinchi nusxalarida rudra nomi bilan zikr etilgan. atxarvavedada rudraning roli oshib boradi. yajurvedada rudra agni timsolida berilgan. u ishana, ishvara, maxadeva (buyuk xudo) nomlari bilan ham ataladi. vishnu – hozirgi hindiston panteonida birinchilik …

Want to read more?

Download all 52 pages for free via Telegram.

Download full file

About "milliy dinlar"

powerpoint presentation mavzu: milliy dinlar reja: 1. milliy dinlar ta’rifi. 2. hindiston milliy dinlari: vedalar, upanishada, braxmanizm va hinduilik. jaynizm va sikhizm ta’limotlari. 3. xitoy milliy dinlari: konfutsizm va daosizmning mohiyati.4. konfutsiylik ta'limoti va sintoizm 5. yapon milliy dini sintoizmning paydo bo’lishi va rivojlanishi. 6. yahudiylik milliy dinining tarixi, muqaddas matnlari, teologik asoslari va marosimlari. 7. tangrichilik eʼtiqodi va zardushtiylik taʼlimotining mohiyati. avesto muqaddas manbasidagi g’oyalarning tarbiyaviy ahamiyati. milliy dinlar ta’rifi.kishilik jamiyati tarixida din shakllari turli-tuman bulgan. ammo har qanday din muayyan, konkret tarixiy sharoit va ijtimoiy munosabatlarga muvofiq holda paydo bo'lgan, o'zgargan hamda rivojlangan. din shakll...

This file contains 52 pages in PPTX format (258.2 KB). To download "milliy dinlar", click the Telegram button on the left.

Tags: milliy dinlar PPTX 52 pages Free download Telegram