ўрта аср европа фалсафаси1

DOC 63.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1663536588.doc ўрта аср европа фалсафаси режа: 1. ўрта асрларда маърифат ва илмий фикрлар ривожланишининг ҳолати. 2. схоластика, унинг мазмуни ва моҳияти, оқимлари. 3. реализм оқими, (кентерберийский, пғер абелляр, фома аквинский фалсафаси). 4. номинализм оқими, дунс скотт ва уилғям оккамларнинг фалсафий қарашлари. таянч тушунчалар схоластика, апологетика, реализм, номинализм, христианлик, диний дунёқараш. 1. ўрта аср оврўпоси тушунчаси i асрдан xv асргача бўлган даврни ўз ичига олади. бу давр давомида бир қанча оқимлар пайдо бўлди ва амал қилди. христианлик шаклланиб, давлат дини ва мафкурасига айланди хамда фалсафий фикрлар яккахудочилик ғоялари асосида ривожлана бошлади. ўрта асрлар онтологияси негизини оламни худо томонидан яратилиши тўғрисидаги ғоялар ташкил этса, ундаги башорат ғояси билиш тўғрисидаги таълимот тусига киради. қадимги дунё худолари табиат билан уйғунлашиб кетган бўлсалар, христиан ҳудоси табиат устидан хукмронлик қиладиган фаол кучга айланди. европада қадимги юнон ва римдан ўрта асрлар фалсафасигача, яъни милоддан илгариги 1 асрдан милоднинг х1v асригача, бир ярим минг йил давомида бир қанча …

мпей собори христианликни рим империясининг асосий дини деб эълон қилди. дуализм — гностицизмнинг асосий йўналиши, бу оқим тарафдорлари моддий ва руҳий дунё ўртасида мустаҳкам чегара мавжуд деб таъкидлайдилар. улар таълимотида материя ҳамма вақт ёвузлик тимсолидир. бундан улар худо ҳеч маҳал моддий дунёни яратиши мумкин эмас, деб ҳисоблайдилар. гностиклар томонидан эълон қилинган дарвешлик (аскетизм) ўрта асрларда монахчиликнинг вужудга келишига сабаб бўлди. апологетлар христианлик тарихида 1 ва iii асрларда вужудга келди. апологетика сўзининг луғавий маъноси «ҳимоя қилиш», — демакдир. апологетлар ҳукуматнинг христианликка бўлган душманлигини бартараф қилишга, рим давлатининг христианликни таъқиб қилиши ҳеч қандай оқлашга лойиқ эмаслигини исботлашга ҳаракат қилганлар, ўз асарларида мушриклик (кўп худолик) адабиётларидан олинган баҳслашиш (диалог) шаклидан, ёки апологетиканинг мумтоз шаклидан фойдаланганлар. апологетлар асарларида икки анъана яққол сезилиб туради. яъни инкор қилиш ва тасдиқлаш. улар энг аввал мушриклар томонидан христианликка қўйилган айблар — ғайриодатий ҳаракатлар, дабдабабозлик кабиларни инкор қилганлар. христианликнинг софлигини эса тасдиқлаганлар. бу соҳада юстиннинг «биринчи апологея», «иккинчи апологея» …

ҳур асарларидан бири «сиғиниш» 401 йилда ёзилган. бу асарда у ўзининг христианликкача бўлган ҳаётини ёзади. муқаддас китоб «библия» оятлари рамзий — тимсолий баён қилинади. у мушриклик фалсафасини қоралайди. унингча, бу фалсафа инсонни христиан диничалик ҳеч маҳал ҳақиқатга олиб келмайди. августин баҳс шаклида бошқа (диалог) фалсафий асарлар ёзган. «схоластика»- сўзи юнонча «школа»дан («shola») олинган бўлиб, «ўқиш жойи»,»мактаб» маъноларини англатади. буюк карл саройида ўқитувчилик қилганларни, ёки умуман сарой мактабидаги ўқитувчиларни схоластлар деб атаганлар. шунингдек, динни ўрганишда фалсафани татбиқ қилган ўрта аср олимларини ҳам схоластлар деб атаганлар. схоластикани маълум даражада илоҳиётни ақлга мослаштириш, динни тафаккур ёрдамида қувватлашга бўлган интилиш деб ҳам баҳолаш мумкин. ўша даврда илоҳиётни муқаддас китоблар ақидалари асосида эмас, балки фалсафий нуқтаи назардан тадқиқ қилиш тоқозо қилинарди. схоластларнинг мақсади эътиқод ақлга мувофиқми деган саволга жавоб бериш бўлган. оврўпо ўрта аср фалсафаси реал ҳаётдан узилгани, қуруқдан-қуруқ сўз ўйини маъносида схоластика номи билан тарихга кирган. унинг асосий хусусияти фанни «илохиёт хизматкори»га айлантиришга интилишдир. …

ари билан машҳур. биринчиси «монополия» — худонинг борлигини сабаб оқибат муносабатлари тизимида исбот қилиш. бу исбот — космологик исботнинг шакли сифатида шундай талқин қилинади: инсон ҳаётда кўп неъматлардан фойдаланади. бу неъматлар эса энг олий илоҳий неъматларнинг аксидир. улар орқали ҳамма нарсалар мавжуддир. узлуксиз таназзулни тасаввур қилиб бўлмагани сабабли, ҳамма нарсанинг бир сабабчиси бўлиши керакки, биз уни худо деб атаймиз. ангелғмнинг иккинчи асари «прологион» худо борлигининг дедуктив исботидир. унинг таъкидлашича, ҳар бир одам учун олий ва комил моҳият ҳақида ғоя мавжуддир. бу ғоя эса объектив мавжудликка эга бўлган реалликка мос келади. чунки агар борлиқ мавжуд бўлмаганда эди, нарса комил бўлмас эди. агар худодан юқорироқ олий нарсани тасаввур қилиш мумкин эмас экан, демак, худо реалликда мавжуддир. арасту таълимотининг кўп томонларини қабул қилган ўрта аср схоластлари мўътадил реалистлар деб аталганлар. уларнинг йирик вакиллари пғер абеляр ва фома аквинскийлар бўлган. британияда туғилган п. абеляр (1079-1142) жуда ёшлигиданоқ ўз билими билан машҳур эди. абеляр — …

ома аквинский (1224-1292) мўътадил реализмнинг яна бир йирик вакили бўлиб ҳисобланади. фома ўша давр учун арасту натур фалсафасини илоҳиёт билан бирлаштиришга ҳаракат қилган. бунда у мўътадил реализм позициясида турган ва схоластиканинг энг йирик намояндаси бўлган. унинг фикрича, натурал фалсафада тафаккур ва арасту мантиқий таълимоти ёрдамида худо мавжудлиги ҳақидаги ҳақиқатга эришиши мумкин. фоманинг «илоҳий суммалар» асари 3000 мақоладан иборат бўлиб, 600 масалани ёритишга бағишланган. у илоҳиётнинг системали баён қилиниши вазифасини бажаради. «илоҳий суммалар»нинг биринчи қисми худонинг мавжудлиги ва борлиғи масаласида баҳс юритади. иккинчи қисми «худога қараб ҳаракат» ҳақида ҳикоя қилади. аквинский таълимотича, дунё иерархик нарвондан иборатдир. унинг энг қуйи қисмида ер ва 4 элементдан иборат бўлган ҳамма нарсалар мавжуддир. одам руҳи худо ва моддий дунё ўртасидаги жойни эгаллайди. дунёвий жамият тепасида эса, папа бошчилигидаги илоҳий давлат туради. ердан узоқлашган сари у илоҳийлашиб боради. сайёрамиз дунёсиннинг тепасида фаришталар дунёси мавжуддир. бутун коинот тузилиши уч шахсни бирлаштирган ягона худо томонидан бошқарилиб туради. аквинский …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "ўрта аср европа фалсафаси1"

1663536588.doc ўрта аср европа фалсафаси режа: 1. ўрта асрларда маърифат ва илмий фикрлар ривожланишининг ҳолати. 2. схоластика, унинг мазмуни ва моҳияти, оқимлари. 3. реализм оқими, (кентерберийский, пғер абелляр, фома аквинский фалсафаси). 4. номинализм оқими, дунс скотт ва уилғям оккамларнинг фалсафий қарашлари. таянч тушунчалар схоластика, апологетика, реализм, номинализм, христианлик, диний дунёқараш. 1. ўрта аср оврўпоси тушунчаси i асрдан xv асргача бўлган даврни ўз ичига олади. бу давр давомида бир қанча оқимлар пайдо бўлди ва амал қилди. христианлик шаклланиб, давлат дини ва мафкурасига айланди хамда фалсафий фикрлар яккахудочилик ғоялари асосида ривожлана бошлади. ўрта асрлар онтологияси негизини оламни худо томонидан яратилиши тўғрисидаги ғоялар ташкил этса, ундаги башорат ғояси...

DOC format, 63.0 KB. To download "ўрта аср европа фалсафаси1", click the Telegram button on the left.

Tags: ўрта аср европа фалсафаси1 DOC Free download Telegram