мухаммад содик кашгарий муҳаммад содиқ қашғарий

DOC 112,5 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇
1
1662747104.doc мущаммад соди+ +ош/арий (1740-1834) мущаммад содиқ +ошғарий (1740-1834) мущаммад соди= +ош\арий ща=ида бизгача жуда оз маълумот етиб келган. лекин щозирги пайтда бизга маълум былган “одоб ас-солищин” асарининг ызиё= бизга уни машщур педагог олим сифатида танитади. мущаммад соди= +ош\арий 1740 йилда +ош\арда камба\ал дещ=он оиласида ту\илган ва 1843 йилда у шу ерда вафот этган. биз олимнинг =ай даражада тарбияшунос эканлигини у томонидан яратилган асарларнинг мазмунидан биламиз. бизгача унинг “одоб ас-солищин” (“яхши кишилар одоби”), “зубдат ал-масойил” (“масалаларнинг =аймо\и”), “дур ал-музохир” (“кымакдошларнинг дурдонаси”) щамда “тазкираи хожагон” (“хожалар тазкираси”) номли асарлари етиб келган. шар=нинг буюк алломалари - юсуф хос щожиб, имом исмоил ал-бухорий, ащмад яссавий, саъдий шерозий, хусрав дещлавий, абдуращмон жомий, алишер навоий ва бош=алар юксак ащло=ийликни шакллантиришга оид йирик асарлар, щикматлар яратганлар. шу билан бирга щул=-одоб тарбиясига оид “ахло=и мущсиний”, “ахло=и жалолий”, “ахло=и носирий”, “+обуснома” каби асарлар яратилган. ызида шахс ва унинг тарбиясини йылга =ыйиш масалаларини акс эттирувчи асарларни яратиш анъанаси мавжуд …
2
ырни ва роли борасида батафсил сыз юритилади. мущаммад соди= +ош\арий томонидан яратилган “одоб ас-солищин” асари муаллифнинг ызи таъкидлаб ытганидек, му=аддима ва 7 бобдан иборат былиб, щар бир боб ызида 4 фаслни акс эттиради. му=аддимада асарнинг ма=сади очиб берилади. асарнинг ёзилишидан кызда тутилган ма=сад борасида сыз юритилар экан, инсоннинг ижобий щул=-атворга эга былишини та=озо этувчи ижтимоий зарурият мощияти батафсил очиб берилади. асарда илгари сурилган асосий \оя – инсонларнинг ижобий хул=-атворга эга былишлари жамиятда рущий хотиржамлик ва моддий фаровонликни =арор топтирувчи асосий омил эканлигини асослашдан иборатдир. аллома мазкур \оя мощиятини шарщлар экан, инсон одоб-ахло= =оидаларини эгаллай олмаса щамда ижобий щул=-атвори билан муаддаб (одобли) ва музаззаб (тоза) былмаса, нафа=ат ызи, балки бутун дунёга ёмонлик тар=атади деган =арашни илгари суради. айи ыринда =уйидаги маснавийни келтиради: беадаб танщо ва худро дошт бад, балки оташ дар хама офо= зар. (адабсиз нафа=ат ызи учун ёмонлик =илади, балки бутун дунёга ыт =ыяди). шундай экан, щар бир инсон ички …
3
рга чи=иш =оидалари щам асар мазмунининг марказий =исмидан ырин олган. биринчи боб саломлашиш, кыришиш, =ыл олишиш щамда рухсат сыраш =оидалари ты\рисида маълумотлар беришга йыналтирилган былиб, мазкур боб тырт фаслдан ташкил топган. маълумки, шар= хал=лари томонидан тан олинган ахло=ий =оидаларга кыра бирор кимса ызгалар хонадонига ташриф буюрса, эшикдан хонадон сощибларининг рухсатсиз кириб боравермай, маълум =оидаларга риоя =илиши шарт. ана шу =оидаларнинг энг мущимлари деб, мущаммад соди= \ош\арий ташриф буюрувчи кимса ызининг келганлигидан хонадон сощибларини огощ этиши (эшикни =о=иши ёки йыталиши), ушбу чорага нисбатан ичкаридан жавоб берилгач киришга рухсат сыраши, сынгра ичкарига кириши кераклиги лозимлигини баён этади. иккинчи фаслда эса саломлашиш одобининг ын икки =оидаси борасида фикр юритилади. мазкур ыринда салом бериш ва алик олиш масаласида бугунги кунга =адар давом этиб келаётган мунозарага ну=та =ыйилган. муаллифнинг фикрига кыра, салом бермак суннат, жавоби фарзу айёндир. мущаммад соди= +ош\арийнинг эътироф этишича, салом =уйидаги щолатларда =уйидаги кишилар томонидан берилиши ма=садга мувофи=дир: улу\ кичикка, отли= пиёдага, …
4
угунги кун учун щам нищоятда ащамиятлидир. биринчи бобнинг учинчи фаслида берилган муло=от (учрашув) одобига оид тавсиялар щам ди==атга сазовор. бунда учрашганда =ыл бериб кыришиш, лекин =ыл учи билан эмас, астойдил, биро= =ылни силамай, очи= юз билан кыришиш одоби баён этилади1. +учо=лашиб кыришиш, сафардан =айтган киши щамда ёш болалар билан кыришиш, ыпиб кыришиш одоблари баён этилади. иккинчи бобда ухламо=, кийим кийиш, йыл юриш одоблари ща=ида фикр юритилади. масалан, ухлаш олдидан эшикларни мащкамлаб ёпиш, идишларнинг о\зини беркитиш, ырнидаги кырпа-тышакларни бир бора =о=иб ёзиш, ычо=даги оловни щамда чиро=ни ычириш, ухлайдиган ырнини юмшо= =илмаслик, ынг =ылга бир оз суяниб ётиш тавсия этиладики, ушбу =оидаларнинг ащамияти уларга риоя =илмаслик натижасида рый берган нохуш во=еалар мисолида очиб берилади. либос кийиш =оидалари щам хул=-одоб меъёрларининг таркибий =исми саналади. бизга яхши маълумки, либос кийиш борасида щам маълум мезонлар =абул =илинган былиб, уларга амал =илиш кишини но=улай вазиятга тушиб =олишдан са=лайди. мущаммад соди= \ош\арий ушбу бобда либос кийиш =оидалари …
5
а алангламаслик, жамоат жойларида эса бош=аларга халал бермаслик, уларнинг щурматини са=лаш, щамрощлар иштирокида йыл юрилаётган былса, уларнинг ёши, мав=еи, саломатлик даражасини инобатга олиш, йылда таниш киши учраб =олса, у билан саломлашиб, тез ытиб кетиш, агар зарур былса, йыл четига чи=иб сызлашиш, йылда о\из суви ёки бал\амни тупурса юзини беркитиш, уни ынг томонга ёки олдига эмас, чап томонига ёки ор=ага ташлаш, мущтожларга дуч келиб =олинса, уларга ёрдам бериш, кишиларга азият етказадиган нарсаларни йылдан олиб ташлаш, мазлумларнинг \ам-андущларига шерик былиб, уларга ёрдам кырсатиш, кишиларнинг яхши амалларини маъ=уллаб, уларни ёмон ишлардан =айтариш ма=садга мувофи= эканлиги баён этиладики, ушбу =оидаларни билиш катта-ю кичикка бирдек зарурдир. учинчи бобда сущбатлашиш одоби борасида сыз юритилади. бизга яхши маълумки, сущбатлашиш одоби ва унинг шартларига амал =илиш ижтимоий муносабатларнинг мыътадил кечишини таъминловчи асосий ва ыта мущим омиллардан бири былиб, аксарият муаллифлар томонидан яратилган щамда ахло=-одоб муаммоларига ба\ишланган асарлар мазмунидан алощида ырин олган. «одоб ас-солищин» асарида щам муаллиф сущбатлашиш одоби …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"мухаммад содик кашгарий муҳаммад содиқ қашғарий " haqida

1662747104.doc мущаммад соди+ +ош/арий (1740-1834) мущаммад содиқ +ошғарий (1740-1834) мущаммад соди= +ош\арий ща=ида бизгача жуда оз маълумот етиб келган. лекин щозирги пайтда бизга маълум былган “одоб ас-солищин” асарининг ызиё= бизга уни машщур педагог олим сифатида танитади. мущаммад соди= +ош\арий 1740 йилда +ош\арда камба\ал дещ=он оиласида ту\илган ва 1843 йилда у шу ерда вафот этган. биз олимнинг =ай даражада тарбияшунос эканлигини у томонидан яратилган асарларнинг мазмунидан биламиз. бизгача унинг “одоб ас-солищин” (“яхши кишилар одоби”), “зубдат ал-масойил” (“масалаларнинг =аймо\и”), “дур ал-музохир” (“кымакдошларнинг дурдонаси”) щамда “тазкираи хожагон” (“хожалар тазкираси”) номли асарлари етиб келган. шар=нинг буюк алломалари - юсуф хос щожиб, имом исмоил ал-бухорий, ащмад ясса...

DOC format, 112,5 KB. "мухаммад содик кашгарий муҳаммад содиқ қашғарий "ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.