falsafiy tafakkur taraqqiyoti bosqichlari - g'arb falsafasi

DOCX 51,7 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1667163377.docx falsafiy tafakkur taraqqiyoti bosqichlari - g'arb falsafasi reja: 1.qadimgi yunon-rim falsafasi 2. o'rta asr yevropa madaniyati va falsafasi. 3. xvii—xviii asr yevropa falsafasi. 4. xviii—xix asr nemis klassik falsafasi. 5. rus falsafasi 6. xx asr falsafasi 1.qadimgi yunon-rim falsafasi falsafa fanining taraqqiyotiga sharq mutafakkirlari bilan bir qatorda g'arbiy yevropa olimlari ham katta hissa qo'shganlar. sharq bilan g`arb xalqlarini bog'lovchi «ipak yo'li» markazida joylashgan «o'rta osiyo mintaqasi hindiston, xitoy, mesopotamiya, yunon, rim davlatlari bilan savdo-sotiq aloqalarini rivojlantirib kelgan. shuning natijasida o'lkamizga boshqa mamlakatlarning, jumladan yunoniston xalqlarining madaniyati ham ma'lum darajada kirib kelgan va aksincha, o'rta osiyoning madaniyati qadimgi yunon xalqlari madaniyatiga o'z ta'sirini ko'rsatgan. masalan, aleksandr makedonskiy, kliment aleksandrskiy ksenofont, strabon, ptolomey, gerodot esdaliklari, asarlarida o'rta osiyo xalqlariga xos madaniyat, urf-odat va an'analar, afsonalar keltiriladi. sharq va g'arb mamlakatlari o'rtasidagi bunday o'zaro aloqadorlikni falsafa fani sohasida ham kuzatishimiz mumkin. ayniksa, sharq mutafakkirlari, allomalari tomonidan ix-xii asrlarda rivojlantirilgan boy va rang-barang …

atalganlar. ular mifologik va diniy dunyoqarashlarga qarshi kurash olib bordilar. ma'lumki, yunon mifologiyasida asosiy e'tibor dunyoning kelib chiqishini izohlab berishga qaratilgan bo'lib, unda asosiy o'rinni dunyoni kim yaratgan degan savol egallab kelgan edi. yunon faylasuflari esa asosiy e'tiborni dunyo nimadan yaratilgan degan savolga javob berishga qaratganlar. qadimgi yunonistonda yirik savdo va madaniyat markazi bo'lib kelgan milet shahrining vakillari taniqli mutafakkir fales (mil.avv. 640-545 yy.) hamma narsa suvdan kelib chiqqan va suvga aylanadi, deb hisoblangan bo'lsa, anaksimandr fikricha, (mil.avv. 610-546 yy.) dunyo noaniq materiya - apeyrondan tashkil topgan. narsalar, uning fikriga ko'ra, apeyron harakati hamda sovuqlik va issiqlik, namlik va quruqlik kabi qarama-qarshiliklarning natijasida paydo bo'ladi. anaksimenning (mil.avv. 588-525 yy.) fikricha, hamma narsa havodan hosil bo'lgan va havoga aylanadi. efes shahrining vakili geraklit (mil.avv. 544-480 yy.) olamdagi barcha narsa va hodisalarning asosi olovdan deb hisoblangan. “dunyoni xudolar ham, odamlar ham, hech kim yaratmagan, u qonuniyatli tarzda alanglanadigan va qonuniyatli tarzda uchraydigan …

qidagi fikri xitoy falsafasidagi dao g'oyasining yangicha tavsifi desak haqiqatga xilof bo'lmaydi. geraklit falsafasining yana bir muhim tomoni voqelikdagi narsa va hodisalarga dialektika nuqtai nazaridan yondashuvidadir. uning fikricha, narsa va hodisalar doimiy o'zgarishda, o'zaro aloqadorlikda, bog'liqlikda, bir-biriga o'tib turadi. olamda o'zgarmaydigan, doimiy bo'lgan biron-bir narsani topish mumkin emas. “oqib turgan daryoning suvi doim yangilanib turadi, shuning uchun bir daryoning suvi o'ziga ikki marotaba tushishi mumkin emas”. narsa va hodisalarning doimiy o'zgarib, rivojlanib turishining manbai qarama-qarshiliklarning birligi va ularning o'zaro kurashidadir. geraklitning fikricha, qarama-qarshiliklar o'zaro o'rin almashib turadi, hamma narsa mavjuddir va ayni zamonda mavjud emasdir, chunki hamma narsa oqib turadi, hamma narsa doimo o'zgarib turadi, hamma narsa doimo paydo bo'lish va yo'qolish jarayonidadir. sovuqlik isiydi, issiqlik soviydi, namlik quriydi, quruqlik namlanadi va h.k. shuning uchun har bir mavjud narsaga ma'lum tomondan yondashish zarur. dengizning suvi toza ham, iflos ham, baliqlarga u toza va foydali, odamlarga esa u iflos va zararli. …

langan. sonlar koinotdagi tartibning ifodasidir. dunyoni bilish uni boshqaruvchi sonlarni bilishdir. pifagorchilar sonni materiyadan ajratib uni ilohiylashtirgan bo'lsalarda, matematika fanining rivojlantirishlari, mashhur pifagor teoremasining yaratilishi bilan fan taraqqiyotiga katta hissa qo'shdilar. eley faylasufi parmenid (mil.avv.vi asrning oxiri v asrning boshi) dialektik tasavvurga zid keluvchi g'oyalarni olg'a surib, qo'zg'atolmaydigan umumiy yagona borliq haqiqiy mavjudlikdir, deb hisoblangan. bu haqiqiy, mavjudlik, uningcha, fikr bilan ayniydir. tabiatda o'zgarib turadigan, turli-tuman ko'rinishdagi hodisalar, parmenidning ta'limotiga ko'ra, yolg'on fikrlarning mahsulidir, bilim esa faqatgina aql yordamida hosil qilinishi mumkin. zenon (mil. avv. v asrning o'rtalari) ham parmenid singari «haqiqiy borliq» harakatsiz bo'ladi va uni aql bilan bilish mumkin, deb hisoblaydi. eramizdan oldingi v asrda pifagorchilar va eleatlarning falsafiy qarashi kuchaygan faylasuflar orasida empedokl, anaksagor, levkipplarning alohida o'rni bor. anaksagor (tax. mil.avv.500-428 yy.) klazomen shahri vakili dunyoning asosini kichik zarrachalar — gomeomeriylar tashkil qiladi, ular sifat jihatidan birbiridan farq qilib, doimiy harakatda bo'ladi, deb aytgan. empedokl (tax.mil.avv. 490-430 …

a levkipplar dunyoni materialistik nuqtai-nazardan izohlab berish bilan bir qatorda narsa va hodisalarning kelib chiqishi va rivojlanishiga dialektika nuqtai-nazaridan yondashganlar. qadimgi yunonistonning eng mashhur faylasuflaridan biri demokritdir (mil.avv.460-370 yy.). uning asosiy asari “buyuk diakosmos” bizgacha saqlanib qolmagan. demokritning nuktai-nazaricha, dunyo moddiy bo'lib, ruh, ong materiyaning mahsulidir. u levkippning qarashlarini rivojlantirib, dunyoning asosi atomlar va bo'shliqlaridan iborat, narsa va hodisalarning rang-barangligi atomlar birikish usullarining turli-tumanligidan kelib chiqadi, deb hisoblaydi. demokrit materiya va harakatning ajralmasligi, harakat, fazoning ham xuddi materiya singari ob'ektiv mavjud ekanligini tan olish lozim deydi. lekin u harakatni atomlarning bo'shliqdagi oddiy o'rin almashishi deb qaraydi. harakatning o'zini esa atomlarning fazoda to'qnashuvi natijasida hosil bo'ladi deb hisoblaydi. demokrit atomistik va determinizm tamoyilini o'zining kosmogonik nazariyasiga ham tatbiq etadi. atomlar o'zlarining fazodagi tartibsiz harakatlari jarayonida bir tomondan, o'zaro to'qnashib, bir-birini parchalab boradi, ikkinchi tomondan, birbiriga qo'shilib, tuproq, suv, havo, olov va ulardan quyun shaklida harakatlantiruvchi ko'p dunyolarni vujudga keltiradi. demokrit tabiatdagi …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "falsafiy tafakkur taraqqiyoti bosqichlari - g'arb falsafasi"

1667163377.docx falsafiy tafakkur taraqqiyoti bosqichlari - g'arb falsafasi reja: 1.qadimgi yunon-rim falsafasi 2. o'rta asr yevropa madaniyati va falsafasi. 3. xvii—xviii asr yevropa falsafasi. 4. xviii—xix asr nemis klassik falsafasi. 5. rus falsafasi 6. xx asr falsafasi 1.qadimgi yunon-rim falsafasi falsafa fanining taraqqiyotiga sharq mutafakkirlari bilan bir qatorda g'arbiy yevropa olimlari ham katta hissa qo'shganlar. sharq bilan g`arb xalqlarini bog'lovchi «ipak yo'li» markazida joylashgan «o'rta osiyo mintaqasi hindiston, xitoy, mesopotamiya, yunon, rim davlatlari bilan savdo-sotiq aloqalarini rivojlantirib kelgan. shuning natijasida o'lkamizga boshqa mamlakatlarning, jumladan yunoniston xalqlarining madaniyati ham ma'lum darajada kirib kelgan va aksincha, o'rta osiyoning madaniyat...

Формат DOCX, 51,7 КБ. Чтобы скачать "falsafiy tafakkur taraqqiyoti bosqichlari - g'arb falsafasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: falsafiy tafakkur taraqqiyoti b… DOCX Бесплатная загрузка Telegram