xvii-xix asr yevropa falsafasidagi oqimlar va falsafiy maktablar. nemis falsafasi – i. kant, gegel

DOCX 24,1 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1698043308.docx xvii-xix asr yevropa falsafasidagi oqimlar va falsafiy maktablar. nemis falsafasi – i. kant, gegel xvii-xix asr yevropa falsafasidagi oqimlar va falsafiy maktablar. nemis falsafasi – i. kant, gegel reja: 1. o’rta asarlarda ovrupa madaniyati. nominalizm va realizmapoloketika, patristika va sxolastika g’oyalari. 2. renessans davri falsafiy tafakkuri. 3. xvii-xix asr yevropa falsafasidagi oqimlar va falsafiy maktablar. 4. nemis milliy falsafasi.i. gant, v. kekel nemis falsafasining yirik namoyondalari xulosa foydalanilgan adabiyotlar yevropada qadimgi yunon va rimdan o’rta asrlar falsafasigacha, ya’ni miloddan ilgarigi 1 asrdan milodning x1v asrigacha, bir yarim ming yil davomida bir qancha oqimlar paydo bo’ldi va amal qildi. bu davr falsafasida ikki xil jarayonni ko’rish mumkin: 1. xiristianlikning shakllanib davlat dini va mafkurasiga aylanishi; 2. o’rta asrlarga kelib inkvizisiyaning ustivor yunalishga aylanishi. knostika, apoloketika, patristika, realizm, nominalizm va boshqa oqimlar o’sha davr falsafasining qiyofasisini belgilaydi. knostiklar. bu davr falsafasida o’z o’rniga ega bo’lgan knostisizm eramizning 150 yillarida o’zining yuksak …

’lon qilingan darveshlik (asketizm) o’rta asrlarda monahchilikning vujudga kelishiga sabab bo’ldi. apoloketlar xristianlik tarixida i va iii asrlarda vujudga keldi. apoloketika so’zining lugaviy ma’nosi «himoya qilish», — demakdir. apoloketlar hukumatning xristianlikka bo’lgan dushmanligini bartaraf qilishga, rim davlatining xristianlikni ta’qib qilishi xech qanday oqlashga loyiq emasligini isbotlashga harakat qilganlar, o’z asarlarida mushriklik (ko’p xudolik) adabiyotlaridan olingan baxslashish (dialok) shaklidan, yoki apoloketikaning mumtoz shaklidan foydalanganlar. apoloketlar asarlarida ikki an’ana yaqqol sezilib turadi. ya’ni inkor qilish va tasdiqlash. ular eng avval mushriklar tomonidan xristianlikka qo’yilgan ayblar — gayriodatiy harakatlar, dabdababozlik kabilarni inkor qilganlar. xristianlikning sofligini esa tasdiqlaganlar. bu sohada yustinning «birinchi apolokeya», «ikkinchi apolokeya» asarlarini, tulean va anaksakor kabi faylasuflar faoliyatini ta’kidlash lozim. «patristika»- so’zi «ota» («padre») so’zidan kelib chiqgan. bu nom bilan odatda garbda yepiskoplarni ularga hurmat sifatida ataganlar. sharqda mashhur bo’lgan cherkov otalaridan biri ioan zlatoust (347-407) edi. uning 640ta da’vatlaridan ko’pchiligi avliyo pavel nomalarining sharxi edi. uning asarlarida injilni amaliy …

lmaydi. avkustin baxs shaklida boshqa (dialok) falsafiy asarlar yozgan. «sxolastika»- so’zi yunoncha «shkola»dan («shola») olingan bo’lib, «o’qish joyi», maktab» ma’nolarini anglatadi. buyuk karl saroyida o’qituvchilik qilganlarni, yoki umuman saroy maktabidagi o’qituvchilarni sxolastlar deb ataganlar. shuningdek, dinni o’rganishda falsafani tatbiq qilgan o’rta asr olimlarini ham sxolastlar deb ataganlar. sxolastikani ma’lum darajada ilohiyotni aqlga moslashtirish, dinni tafakkur yordamida quvvatlashga bo’lgan intilish deb ham baholash mumkin. o’sha davrda ilohiyotni muqaddas kitoblar aqidalari asosida emas, balki falsafiy nuqtai nazardan tadqiq qilish toqozo qilinardi. sxolastlarning maqsadi e’tiqod aqlga muvofiqmi degan savolga javob berish bo’lgan. realizm. uning yirik vakillaridan biri ankelm ketterberiyskiy (1038-1109) dir. u shimoliy italiyada tuqilgan, 1093 yilda ketterberiysk shahrining arxiyepiskopi etib tayinlanadi. ankelm o’zining ikki asari bilan mashhur. birinchisi «monopoliya» — xudoning borligini sabab oqibat munosabatlari tizimida isbot qilish. bu isbot — kosmologik isbotning shakli sifatida shunday talqin qilinadi: inson hayotda ko’p ne’matlardan foydalanadi. bu ne’matlar esa eng oliy ilohiy ne’matlarning aksidir. ular …

itaniyada tuqilgan p. abelyar (1079-1142) juda yoshlikidanok o’z bilimi bilan mashhur edi. abelyar — mo’tadil realistdir. uning ta’kidlashicha, reallik yoki universaliy dastlab xudo aqlida mavjuddir, undan keyin narsalarning o’zida mavjuddir va nihoyat, odamlarning ongida mavjuddir. abelyar «men e’tikod qilish uchun bilaman» degani g’oyani ilgari surgan. ya’ni bilmaydigan, bilimsiz kishidan ko’ra, din va uning asosiy tamoyillarini yaxshi o’rgangan kishi afzal. bunday kishi aqidaparast emas, balki o’zi bilgan narsaning qadrini biladigan insondir. abelyar haqiqatni topishda tafakkurning xizmatini ta’kidlab, unga hamma vaqt murojaat qiladi. uning ta’kidlashicha, shubha hamma vaqt tadqiqotga yo’llaydi, tadqiqot esa haqiqatni topadi. uning fikricha, insonning o’limi xudoni rozi qilish uchun emas, balki odamlarni xudoga bo’lgan muhabbat bilan taajjubga solish va odamlarga ahloqiy ta’sir ko’rsatish maqsadida sodir bo’ladi. bu bilan odamlar o’z hayotini xudoga buysundiradilar. bu qarash ahloqiy ta’sir qilish nazariyasi deb ataladi. foma akvinskiy (1224-1292) mo’tadil realizmning yana bir yirik vakili bo’lib hisoblanadi. foma o’sha davr uchun arastu natur falsafasini …

a esa, papa boshchiligidagi ilohiy davlat turadi. yerdan uzoqlashgan sari u ilohiylashib boradi. sayyoramiz dunyosinning tepasida farishtalar dunyosi mavjuddir. butun koinot tuzilishi uch shaxsni birlashtirgan yagona xudo tomonidan boshqarilib turadi. akvinskiy ta’limotidan keyinchalik «tomizm» oqimi shakllandi va u «neotomizm» tarzida garbda xozir ham saqlanib qolgan. o’sha davrning mashhur faylasuflaridan biri vilyam okkamdir (1309-1349). uning fikricha, ilohiyot aqidalari rasional (aql) yo’l bilan isbotlanishi mumkin emas. ular faqat muqaddas kitob nufuzi tufayligina qabul qilinishi mumkin. bu qarash e’tiqod va tafakkurni bir-biridan ajratardi, ularni omuxta qilishni qoralardi. okkam, shuningdek, universaliylarning obyektiv mavjudligini inkor qiladi. uningcha, universaliylar tafakkur tushunchalari uchun faqat ismdirlar. bu tushunchalarni odam o’z ongida yaratgan. uningcha, alohida odam insonga nisbatan realroq va muhimroqdir. rodjer bekon (1214-1292) ham okkam mansub bo’lgan oqim vakillaridandir. u o’z hayotini ilmiy tajribalarga bag’ishlagan. ular yordamida u tajribaviy fanga asos soldi. bunday metodni xvii asrda frensis bekon ishlab chiqdi. haqiqatni topishda tabiatni tajribaviy o’rganish metodini qo’llash nominalistlar …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "xvii-xix asr yevropa falsafasidagi oqimlar va falsafiy maktablar. nemis falsafasi – i. kant, gegel"

1698043308.docx xvii-xix asr yevropa falsafasidagi oqimlar va falsafiy maktablar. nemis falsafasi – i. kant, gegel xvii-xix asr yevropa falsafasidagi oqimlar va falsafiy maktablar. nemis falsafasi – i. kant, gegel reja: 1. o’rta asarlarda ovrupa madaniyati. nominalizm va realizmapoloketika, patristika va sxolastika g’oyalari. 2. renessans davri falsafiy tafakkuri. 3. xvii-xix asr yevropa falsafasidagi oqimlar va falsafiy maktablar. 4. nemis milliy falsafasi.i. gant, v. kekel nemis falsafasining yirik namoyondalari xulosa foydalanilgan adabiyotlar yevropada qadimgi yunon va rimdan o’rta asrlar falsafasigacha, ya’ni miloddan ilgarigi 1 asrdan milodning x1v asrigacha, bir yarim ming yil davomida bir qancha oqimlar paydo bo’ldi va amal qildi. bu davr falsafasida ikki xil jarayonni ko’rish mumk...

Формат DOCX, 24,1 КБ. Чтобы скачать "xvii-xix asr yevropa falsafasidagi oqimlar va falsafiy maktablar. nemis falsafasi – i. kant, gegel", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: xvii-xix asr yevropa falsafasid… DOCX Бесплатная загрузка Telegram