nemis mumtoz falsafasi

DOCX 24.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1698043294.docx nemis mumtoz falsafasi reja: 1.falsafa fanida nazariyalarning paydo bo’lishi 2.nemis falsafa maktabi vakillari bu davr falsafasida o’z o’rniga ega bo’lgan nostiklar gnostitsizm eramizning 150 yillarida o’zining yuksak ravnaqiga erishadi. ular shunday falsafiy ta’limot yaratdilarki, ularning fikricha, xudo ruh sifatida yovuzlikda mutlaqo sof, inson esa o’z tabiatining ruhiy jihati bilan xudoga moslashgan. bu masalada gnostitsizm faylasuflari xristianlikni yunon falsafasi bilan birlashtirishga harakat qildilar. apologetlar xristianlik tarixida i va iii apologetlar asrlarda vujudga keldi. apologetika so’zining lug’aviy ma’nosi “himoya qilish”, demakdir. apologetlar hukumatning xristianlikka bulgan dushmanligini bartaraf qilishga, rim davlatining xristianlikni ta’qib qilishi hech qanday okdashga loyiq emasligini isbotlashga harakat qilganlar, o’z asarlarida mushriklik (ko’p xudolik) adabiyotlaridan olingan bahslashish (dialog) shaklidan yoki apologetikaning mumtoz shaklidan foydalanganlar. apologetlar asarlarida ikki an’ana yaqqol sezilib turadi. ya’ni, inkor kdlish va tasdiqlash. ular eng avval mushriklar tomonidan xristianlikka qo’yilgan ayblar — g’ayriodatiy xdrakatlar, dabdababozlik kabilarni inkor qilganlar. xristianlikning sofligini esa tasdiqlaganlar. bu sohada yustinning “birinchi …

koplikka, tadqiqotchilikka, adabiyotga bag’ishlaydi. u 100 ga yaqin kitob, 500 ta da’vat va 200 ga yaqin nomalar yozadi. uning o’sha davrdagi eng mashhur asarlaridan biri “sig’inish” 401 yilda yozilgan. bu asarda u o’zining xristianlikkacha bo’lgan hayotini yozadi. “bibliya” oyatlari ramziy — timsoliy bayon kdlinadi. u mushriklik falsafasini qoralaydi. uningcha, bu falsafa insonni xristian dinichalik hech mahal haqiqatga olib kelmaydi. avgustin bahs shaklida boshqa (dialog) falsafiy asarlar yozgan. sxolastika so’zi yunoncha “shkola”dan (“shola”) olingan bo’lib, “o’qish joyi”, “maktab” ma’nolarini anglatadi. buyuk karl saroyida o’qituvchilik kdlganlarni yoki umuman saroy maktabidagi o’kdtuvchilarni sxolastlar deb ataganlar. shuningdek, dinni o’rganishda falsafani tatbiqqilgan o’rta asr olimlarini ham sxolastlar deb ataganlar. sxolastikani ma’lum darajada ilohiyotni aqlga moslashtirish, dinni tafakkur yordamida quvvatlashga bulgan intilish, deb ham baholash mumkin. o’sha davrda ilohiyotni muqaddas kitoblar aqidalari asosida emas, balki falsafiy nuqtai nazardan tadqiq qilish toqozo qilinardi. sxolastlarning maqsadi e’tiqod aqlga muvofiqmi, degan savolga javob berish bo’lgan. realizm uning yirik vakillaridan …

mavjuddir. bu g’oya esa ob’ektiv mavjudlikka ega bo’lgan reallikka mos keladi. chunki agar borliq mavjud bo’lmaganda edi, narsa komil bo’lmas edi. agar xudodan yuqoriroq oliy narsani tasavvur qilish mumkin emas ekan, demak, xudo reallikda mavjuddir. arastu ta’limotining ko’p tomonlarini qabul qilgan o’rta asr sxolastlari mo’tadil realistlar, deb atalganlar. ularning yirik vakillari per abelyar va foma akvinskiylar bo’lgan. britaniyada tug’ilgan p. abelyar (1079—1142) per aoelyar juda yoshligidanoq o’z bilimi bilan mashhur edi. abelyar — mo’tadil realistdir. uning ta’kidlashicha, reallik yoki universaliy dastlab xudo aqlida mavjuddir, undan keyin narsalarning o’zida mavjuddir va nihoyat, odamlarning ongida mavjuddir. abelyar “men e’tiqod qilish uchun bilaman”, degan g’oyani ilgari surgan. ya’ni, bilmaydigan, bilimsiz kishidan ko’ra, din va uning asosiy tamoyillarini yaxshi o’rgangan kishi afzal. bunday kishi aqidaparast emas, balki o’zi bilgan narsaning qadrini biladigan insondir. abelyar haqiqatni topishda tafakkurning xizmatini ta’kidlab, unga hamma vaqt murojaat qiladi. uning ta’kidlashicha, shubha hamma vaqt tadqiqotga yo’llaydi, tadqiqot esa haqiqatni …

masalani yoritishga bag’ishlangan. u ilohiyotning sistemali bayon qilinishi vazifasini bajaradi. “ilohiy summalar”- ning birinchi qismi xudoning mavjudligi va borlig’i masalasida bahs yuritadi. ikkinchi qismi “xudoga qarab harakat” haqida hikoya qiladi. akvinskiy ta’limoticha, dunyo ierarxik narvondan iboratdir. uning eng quyi qismida yer va 4 elementdan iborat bo’lgan hamma narsalar mavjuddir. odam ruhi xudo va moddiy dunyo o’rtasidagi joyni egallaydi. dunyoviy jamiyat tepasida esa, papa boshchiligidagi ilohiy davlat turadi. yerdan uzoqlashgan sari u ilohiylashib boradi. sayyoramiz dunyosining tepasida farishtalar dunyosi mavjuddir. butun koinot tuzilishi uch shaxsni birlashtirgan yagona xudo tomonidan boshqarilib turadi. akvinskiy ta’limotidan keyinchalik “tomizm” oqimi shakllandi va u “neotomizm” tarzida g’arbda qozir ham saqlanib qolgan. o’sha davrning mashhur faylasuflaridan vilyam okkam (1309-1349)dir. uning va godjer ekon fikricha, ilohiyot aqidalari ratsional (aql) yo’l bilan isbotlanishi mumkin emas. ular faqat muqaddas kitob nufuzi tufayligina qabul qilinishi mumkin. bu qarash e’tiqod va tafakkurni bir-biridan ajratardi, ularni omuxta qilishni qoralardi. okkam, shuningdek, universaliylarning ob’ektiv …

g avjga chiqqan davri — 1150 va 1300 yillarda foma akvinskiyning mo’tadil realizmi nominalizm ustidan g’alaba qozondi. lekin 1300 yildan keyin cherkov ilohiyotchilari tafakkurida nominalizm yuqori mavqeni egallay boshladi. bu ko’p jihatdan uyg’onish davri falsafasiga ta’sir ko’rsatdi. shuningdek, haqiqatga erishishning tajribaviy metodini (ratsionalizm) vujudga kelishida katta xizmat qildi uyg’onish davri falsafasi. uyg’onish davrida yevropada falsafaning rivojlanishiga katta hissa qo’shganlardan biri nemis nikolay kuzanskiy (1401—1464)dir. kuzanskiy ta’limoticha, xudo hamma narsalarda mavjud, shuningdek, hamma narsalar xudoda mavjud. eng oliy haqiqatlarni bilish, sxolastik fikrlash bilan emas, balki, tajriba asosida amalga oshadi. u xudoni borliqning oliy va yagona asosi, deb hisoblaydi. bu masalada kuzanskiy shunday muhim kosmologik fikrlarni bayon qiladiki, hatto ma’lum darajada uni kopernik va brunolarning o’tmishdoshi deb hisoblash mumkin. ikkinchi masala esa bilish nazariyasiga nisbatan uning butunlay yangicha yondashishidir. ushbu masalalar bo’yicha kuzanskiy tomonidan ilgari surilgan g’oyalar ayrim hollarda xviii asr oxiri va xix asr boshidagi nemis faylasuflari tomonidan bayon qilingan fikrlarning …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "nemis mumtoz falsafasi"

1698043294.docx nemis mumtoz falsafasi reja: 1.falsafa fanida nazariyalarning paydo bo’lishi 2.nemis falsafa maktabi vakillari bu davr falsafasida o’z o’rniga ega bo’lgan nostiklar gnostitsizm eramizning 150 yillarida o’zining yuksak ravnaqiga erishadi. ular shunday falsafiy ta’limot yaratdilarki, ularning fikricha, xudo ruh sifatida yovuzlikda mutlaqo sof, inson esa o’z tabiatining ruhiy jihati bilan xudoga moslashgan. bu masalada gnostitsizm faylasuflari xristianlikni yunon falsafasi bilan birlashtirishga harakat qildilar. apologetlar xristianlik tarixida i va iii apologetlar asrlarda vujudga keldi. apologetika so’zining lug’aviy ma’nosi “himoya qilish”, demakdir. apologetlar hukumatning xristianlikka bulgan dushmanligini bartaraf qilishga, rim davlatining xristianlikni ta’qib qilishi he...

DOCX format, 24.0 KB. To download "nemis mumtoz falsafasi", click the Telegram button on the left.

Tags: nemis mumtoz falsafasi DOCX Free download Telegram