баден мактабининг кадриятлар фалсафаси

DOCX 31.2 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1708370398.docx баден мактабининг кадриятлар фалсафаси баден мактабининг кадриятлар фалсафаси мундарижа: кириш 1. баден мактабини фалсафаси 2. в.виндельбанд ва г.риккертнинг ижтимоий-тарихий таълимоти хулоса фойдаланилган адабиётлар рўйхати кириш эскича яшаш тамойиллари асослари ўзгариши билан ҳаѐтни янгича фикрлаш асосида тушунтирадиган назарий билимларга эҳтиѐж туғилади. бу масалани ҳал қилишда донолик ҳақидаги билим ҳисобланган фалсафа асосий ўринни эгаллайди. чунки жамият тараққиѐтининг турли босқичларида эскича яшаш асослари ўзгаргандан сўнг фалсафа энди қандай яшаш керак, инсонлар қайси йўлдан кетмоқда, уларнинг фаолияти нимага қаратилиши лозим, одамларнинг мақсади орзу-умидлари, истакларини қайси йўл билан амалга ошириш мумкин, яшашнинг мақсади, маъноси, тамойиллари нимадан иборат, инсон дунѐни нима мақсадда ўрганади, инсон-дунѐ, инсон-жамият каби масалаларни қандай билади каби саволларга жавоб қидиради ҳамда шу асосида назарий фикрлар тизимини ишлаб чиқади. фалсафий тафаккур дунѐни назарий жиҳатдан таҳлил қилиб инсон ва унинг дунѐга бўлган муносабатининг турлича шаклларини кўрсатиб беради. бироқ у маънавий маданиятнинг бошқа шаклларига қараганда чуқурроқ бўлиб, улардан ўз қонун-категориялари билан, ақл кучининг салоҳияти билан, …

бири бўлган баден мактаби ташкил топди. ушбу мактабнинг асосчилари профессор вильгельм виндельбанд ва профессор генрих риккерт ҳисобланади. улар баденнинг – гейдельберг ва фрайбургдаги университетларида ўз таълимотларини илгари сурадилар. баден мактабининг асосий ғояси тарихни ўрганиш услубини табииѐт фанлари услубига қарама-қарши қўйишдан иборат. тарих тараққиѐтнинг маданий меросдан иборат индивидуал ҳодисалари ҳақидаги фан сифатида талқин этилади. табииѐт эса табиат ҳодисаларининг такрорланиб турувчи ва умумий қонуниятлари ҳақидаги фан сифатида эътироф этилади. баден мактаби фалсафаси хх асрнинг бошларида неокантчиликнинг нуфузли мактабларидан бири бўлган баден мактаби ташкил топди. ушбу мактабнинг асосчилари профессор вильгельм виндельбанд ва профессор генрих риккерт ҳисобланади. улар баденнинг – гейдельберг ва фрайбургдаги университетларида ўз таълимотларини илгари сурадилар. баден мактабининг асосий ғояси тарихни ўрганиш услубини табииѐт фанлари услубига қарама-қарши қўйишдан иборат. тарих тараққиѐтнинг маданий меросдан иборат индивидуал ҳодисалари ҳақидаги фан сифатида талқин этилади. табииѐт эса табиат ҳодисаларининг такрорланиб турувчи ва умумий қонуниятлари ҳақидаги фан сифатида эътироф этилади. фанларнинг унисида ҳам, бунисида ҳам тушунчалар воқеликнинг …

нлар, маданият ҳақидаги фанлар», «фалсафа тушунчаси», «билиш назариясида икки йўл», «қадриятлар системаси» ва бошқалар. баден мактаби таълимотининг асосий хусусиятлари: · тарихга материалистларча ѐндашув муносабатларини инкор қилиниши; · тарих фанларини тадқиқ қилиш методологиясини яратишга бўлган ҳаракат; · қадриятлар назариясини яратиш, фалсафани қадриятлар ҳақидаги таълимот сифатида талқин қилиш. бу мактаб вакиллари ўз диққат эътиборларини дунѐ тузилиши муаммоларини ҳал этишга, шунингдек, инсон дунёсига қаратдилар. умуман, бу масала бутун ғарб дунѐси фалсафасига ҳам тегишлидир. жумладан, г.риккерт фалсафанинг «метафизик» хусусиятини инкор қилади, лекин уни дунѐқараш сифатидаги аҳамиятига урғу беради. шу билан бирга, фалсафани илмий билим мантиғи ҳамда фан таълимоти сифатида талқин қилади. фалсафанинг шу хусусияти умумий билимга эга бўлишда, илмий билимларни қадрият сифатида намоѐн қилишда яққол кўзга ташланади. лекин неокантчилик учун онгдан ташқари борлиқ йўқ. бу г.риккерт томонидан ўз-ўзидан маълум ҳақиқат сифатида қабул қилинди. шунинг учун дунѐқарашга йўл билим орқали ўтади. «мантиқ дунѐни билишни умумий назариясига олиб келади»[footnoteref:1]. [1: риккерт г. границы естетвенно-научного образования понятий. …

рши йўналтирилгандир»[footnoteref:3]. фақат табиий билимларга асосланган дунѐқараш бир ѐқлама, бир томонламадир. ижтимоий фанлар ва тарих, албатта, фанлар ривожига ўз улушларини қўшиши зарур. риккерт тарихни фақат фан сифатида рўѐбга чиқармасдан, балки уни умуман маданий ва дунѐқараш аҳамиятига урғу беришни истайди. бу ҳам унга камдек туюлади. у тарихни материализмга қарши, айниқса тарихни материалистча тушунишга қарши қурол бўлишини истайди. [2: уша ерда. б. 14. ] [3: уша ерда. б. 154. ] риккерт бизга таниш бўлган услубни қўллайди: тарих ҳақидаги фанларни бутунлай ажратади. у «тушунчаларни табиий-илмий шаклланишига чегара» қўяди. бутунлай материализмга йўғрилган табиий билимларда қўлланиладиган мантиқий услубларни тарихий фанларда қўллаб бўлмаслигини исботлашга ҳаракат қилади. риккертнинг тарих фанларини табиий билимлардан ажратиши, табиий фанларни материалистик характерини тан олишидан дарак бермайди. аксинча, у ҳамма билимларни идеалистик талқин қилишга интилади. виндельбанд ва риккерт и.кантнинг «нарса ўзидаси» ни ҳиссий таассуротларнинг манбаи сифатидаги таълимотини рад этадилар. бироқ улар билиш жараѐнининг бошланғичи сифатида қандайдир борлиқни қабул қиладилар. бу борлиқни талқин қилганда …

масидир, уни ҳар бир билувчи субъектнинг онгидан топиш мумкин. гносеологик субъектнинг ижтимоий тимсоли сифатида давр зиѐлиларининг умумий тарзда олинган ўртача илмий онгини ҳисоблаш мумкин. бу онг мавжудликдан, билинувчи предметдан ажратиб олингандир, у ўзўзича олинади. гносеологик субъект борлиғи нимадан иборат? риккерт фикрича: «… ҳар қандай борлиқ бу яққол бўлган индивидуал тасаввурдир»[footnoteref:5]. виндельбанд фикрича, «у алоҳида ҳиссиѐтлардир». бу баден мактабига хос бўлган номинализмдир. [5: уша ерда. б. 156. ] лекин – бу борлиқ бизни ўраб турган олам эмас, у бевосита берилганликдир, у ҳали хом ашѐдир. борлиқни билиш эса билувчи субъект учун ана шу тасаввур ва ҳиссиѐтларни тушунчаларга айланишларини ташкил қилади, тушунчалар системасини яратишни талаб қилади. рационал фалсафа учун объективлик асосий муаммо бўлган. кант учун эса билимдаги ҳукмнинг энг умумийлиги ва зарурийлиги бўлган баденликларни эса билимнинг ҳақиқийлиги нимада намоѐн бўлиши қизиқтирган. улар учун ҳақиқат билимнинг ўзида эмас, ундан ташқаридаги трансдентликдадир. нимада деган савол туғилади? билимга метафизик ѐндашиб, риккерт шундай дейди, билим бо борлиққа …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "баден мактабининг кадриятлар фалсафаси"

1708370398.docx баден мактабининг кадриятлар фалсафаси баден мактабининг кадриятлар фалсафаси мундарижа: кириш 1. баден мактабини фалсафаси 2. в.виндельбанд ва г.риккертнинг ижтимоий-тарихий таълимоти хулоса фойдаланилган адабиётлар рўйхати кириш эскича яшаш тамойиллари асослари ўзгариши билан ҳаѐтни янгича фикрлаш асосида тушунтирадиган назарий билимларга эҳтиѐж туғилади. бу масалани ҳал қилишда донолик ҳақидаги билим ҳисобланган фалсафа асосий ўринни эгаллайди. чунки жамият тараққиѐтининг турли босқичларида эскича яшаш асослари ўзгаргандан сўнг фалсафа энди қандай яшаш керак, инсонлар қайси йўлдан кетмоқда, уларнинг фаолияти нимага қаратилиши лозим, одамларнинг мақсади орзу-умидлари, истакларини қайси йўл билан амалга ошириш мумкин, яшашнинг мақсади, маъноси, тамойиллари нимадан иборат, ...

DOCX format, 31.2 KB. To download "баден мактабининг кадриятлар фалсафаси", click the Telegram button on the left.

Tags: баден мактабининг кадриятлар фа… DOCX Free download Telegram