falsafiy antropologiya - inson haqidagi ta'limot

PDF 29 стр. 275,8 КБ Бесплатная загрузка

29 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 275,8 КБ

Тип файла PDF

Страницы 29

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 29

фалсафий антропология -инсон ҳакидаги таълимот 1 фалсафий антропология – инсон ҳакидаги таълимот 2 инсон фалсафий муаммо сифатида фалсафа тарихида инсонга мурожаат этмаган, инсон моддий ва маънавий борлиғининг турли томонларини бевосита ѐки билвосита таҳлил қилмаган файласуф ѐки фалсафий йўналишни топиш деярли мумкин эмас. аксарият фалсафий ва диний тизимлар катта олам ѐки макрокосмга зид ўлароқ, инсонга микрокосм ѐки кичик коинот сифатида қараб, уни бутун оламни тушуниш калити деб ҳисоблаганлар. файласуфлар инсон сирининг тагига етиш борлиқ жумбоғининг тагига етиш билан баробар эканлигини қайта-қайтаанглаб етганлар.зеро форобий айтганидек -”одамлар ўзларинингхос хусусиятларига ва табиий эҳтиѐжларига кўра жамият тузадилар. уларнинг ҳаракат ва феълларини даставвал бора-бора одатларга айланадиган табиий қобилиятлар белгилайди”. ўз-ўзингни англа ва шу орқали дунѐни англайсан. дунѐни инсоннинг теран қатламларига кирмасдан сиртдан билишга бўлган барча уринишлар нарсалар ҳақида фақат юзаки тасаввур ҳосил қилиш имкониниберади. инсондан сиртга қараб юрадиган бўлсак, нарсалар моҳиятини ҳеч англай олмаймиз, зеро бу моҳият инсоннинг ўзида мужассамлашган. 3 фалсафа тарихида инсон муаммоси инсон …

2 / 29

адики, бу- нинг натижасида диққат марказидан унинг ижти- моий ва табиий моҳияти ўрин олади; тегишли мўл- жалларга мувофиқ инсон- нинг худо, космос, универ- сум ва шу кабилар билан алоқаси таҳлил қилинади. 6 шарқ фалсафасида инсон қадимги шарқ, хусусан хитой фалсафий тизимлари социоцентрик концепциялар 7 қадимги ҳинд фалсафаси антропоцентризм масалан: буддизмда нирванага эришиш инсон барча ниятларининг пиро- вард мақсади деб эълон қилинади. нирвана жоннинг шундай бир ҳолатики, бунда ҳар қандай майллар йўқолади ва ички уйғунлик юзага келади, мутлақо эркинлик ва ташқи дунѐга қарам эмаслик туйғуси пайдо бўлади. 8 теоцентризм концепцияси бу концепцияга мувофиқ ҳамма нарсани худо белгилайди. христианликнинг моҳиятини акс эттирувчи турли креационистик назарияларга кўра бутун дунѐ, шу жумладан жонли дунѐ (ўсимликлар, ҳайвонлар, инсон) дарҳол ва ўзининг мукаммал кўринишида яратилган. инжилнинг дунѐ олти кунда яратилгани ҳақидаги ривоятига асосланган бу нуқтаи назар европаликлар тафаккурида дарвиннинг эволюцион назарияси пайдо бўлгунича, яъни xix асрнинг ўрта- ларига қадар ҳукм сурди. христианлар дунѐсида диндор одамлар орасида …

3 / 29

нингикки ярим минг йиллик тарихи  мобайнида инсонга жуда кўп таърифлар ва тавсифлар берил- ди, у кўп сонли сино- нимлар орттирдики,  фалсафий таҳлилнинг  бошқа бирон-бир объектида бундай ҳолга дуч келиш мушкул. зеро, фалсафа тарихида инсон: «ақлли мавжудот» «сиѐсий ҳайвон» «ўзликни англаш  қобилиятига эга мавжудот» “маънавий ва эркин мавжудот» ва ҳоказолар  сифатида талқин  қилинган” «меҳнат қуроллари ясовчи ҳайвон» «ҳаѐтнинг сохта қадами» «табиат гултожи» «ҳаѐтнинг боши  берк кўчаси» 12 инсоннинг пайдо бўлишига олиб келган табиатнинг қонуний ривожланишиғоясидан келиб чиқади. бунда инсон жонсиз, кейинчалик эса – жонли модданинг табиий эволюцияси  маҳсули сифатида қаралади. мазкур концепция 1859 йилда  инсон келиб чиқишининг табиий-илмий талқинига асос бўлган  ч.дарвиннинг «ҳайвон ва ўсимлик турларининг келиб чиқиши ҳақида» деб номланган машҳур  асарини эълон қилган эволюцион назариясига таянади ва ҳозирги вақтда молекуляр биология ва ген инженерияси соҳасида эришилган энг сўнгги ютуқлар таъсирида ўз шакл-шамойилини  сезиларли даражада ўзгартириб, аксарият олимлар …

4 / 29

а фалсафа нуқтаи назаридан ёндашув 14 инсоннинг кўп ўлчовлилиги экстравертив интровертив 15 экстравертив ѐндашув инсонга назар ташлаш, унинг моҳиятини таҳлили қилиш гўѐки «сиртдан» амалга ошириладики, бунинг натижасида диққат марказидан унинг ижтимоий ва табиий моҳияти ўрин олади; тегишли мўлжалларга мувофиқ инсоннинг худо, космос, универсум ва шу кабилар билан алоқаси таҳлил қилинади. 16 шарқ фалсафасида инсон «идеал муносабатлар қонуни»га одамлар ўртасида, оила, жамият,  давлатда риоя қилиш инсон ҳаѐтининг муҳим маъноси ҳисобланади; бошқача айтганда, инсон ўз шахсий ҳаѐтини доим жамият равнақи,  камолоти билан ўлчаши лозим, хусусан, у кейинчалик оила ва давлатни такомиллаштиришга ҳаракат қилиш учун ўзини камол топтириши лозим. қадимги шарқ, хусусан хитой фалсафий тизимлари асосан социо- центрик концепциялардан иборат бўлиб, уларда инсон, одатда, жамият, социум билан узвий боғлиқ деб қаралади. шу маънода машҳур қадимги хитой файласуфи конфуций (мил. ав. 551-479 йиллар)нинг фикрлари диққатга сазовор бўлиб, у шундай деб  сабоқ беради: «қилмишларнинг асослари ва тамойилларини ўргансанг, яхшилик ва ѐмонлик ҳақидаги …

5 / 29

таи назаридан инсон ўзининг маънавий моҳияти билан моддий моҳиятни назорат қилиш ва бошқаришга эришиш учун узоқ ва оғир йўл – жоннинг эркинлашуви йўлини босиб ўтиши лозим. 18 ғарб фалсафасида инсон шарқ тафаккурида инсонга нисбатан  юқорида қайд этилган ѐндашувлар  билан бир қаторда табиат, космос муаммолари ҳам қадимдан муайян ўрин эгаллаб келади. бунда инсонга улкан дунѐдаги бир зарра сифатида қаралади. аммо дунѐга нисбатан космоцентрик ѐндашув антик фалсафа  ривожланишининг илк босқичларига кўпроқ хосдир. дунѐнинг мазкур талқинига мувофиқ биринчи ўринга суқрот давридаѐқ фалсафанинг диққат марказидан ўрин олган инсон ҳақида мулоҳаза юритиш учун ҳам тегишли замин ҳозирловчи дунѐ ва космос муаммолари чиқади. 19 xix асрдан бошлаб европа фалсафий тафаккури ф.шеллинг, а.шопенгауэр, м.штирнер, с.кьеркегор, ф.ницше, н.бердяев, а.бергсон каби файласуфларнинг саъй-ҳаракат-  лари билан инсон мавжудлигини индивидуал ва  тарихий муайянлаштириш сари юз бурди.  ҳаѐт, сезгилар, хоҳиш-ирода, иррационаллик тушунчалари махсус фалсафий таҳлил предме-  айланди ва кейинчалик экзистенциализм, тига интуитивизм ва персонализм фалсафасида …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 29 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "falsafiy antropologiya - inson haqidagi ta'limot"

фалсафий антропология -инсон ҳакидаги таълимот 1 фалсафий антропология – инсон ҳакидаги таълимот 2 инсон фалсафий муаммо сифатида фалсафа тарихида инсонга мурожаат этмаган, инсон моддий ва маънавий борлиғининг турли томонларини бевосита ѐки билвосита таҳлил қилмаган файласуф ѐки фалсафий йўналишни топиш деярли мумкин эмас. аксарият фалсафий ва диний тизимлар катта олам ѐки макрокосмга зид ўлароқ, инсонга микрокосм ѐки кичик коинот сифатида қараб, уни бутун оламни тушуниш калити деб ҳисоблаганлар. файласуфлар инсон сирининг тагига етиш борлиқ жумбоғининг тагига етиш билан баробар эканлигини қайта-қайтаанглаб етганлар.зеро форобий айтганидек -”одамлар ўзларинингхос хусусиятларига ва табиий эҳтиѐжларига кўра жамият тузадилар. уларнинг ҳаракат ва феълларини даставвал бора-бора одатларга айлана...

Этот файл содержит 29 стр. в формате PDF (275,8 КБ). Чтобы скачать "falsafiy antropologiya - inson haqidagi ta'limot", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: falsafiy antropologiya - inson … PDF 29 стр. Бесплатная загрузка Telegram