falsafiy antropologiya inson haqidagi ta'limot

PPT 29 pages 3.9 MB Free download

29 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.9 MB

File type PPT

Pages 29

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 29

falsafiy antropologiya -inson ?akidagi ta'limot falsafiy antropologiya – inson hakidagi ta'limot inson falsafiy muammo sifatida falsafa tarixida insonga murojaat etmagan, inson moddiy va ma'naviy borlig'ining turli tomonlarini bevosita yoki bilvosita tahlil qilmagan faylasuf yoki falsafiy yo'nalishni topish deyarli mumkin emas. aksariyat falsafiy va diniy tizimlar katta olam yoki makrokosmga zid o'laroq, insonga mikrokosm yoki kichik koinot sifatida qarab, uni butun olamni tushunish kaliti deb hisoblaganlar. faylasuflar inson sirining tagiga etish borliq jumbog'ining tagiga etish bilan barobar ekanligini qayta-qaytaanglab etganlar.zero forobiy aytganidek -”odamlar o'zlariningxos xususiyatlariga va tabiiy ehtiyojlariga ko'ra jamiyat tuzadilar. ularning harakat va fe'llarini dastavval bora-bora odatlarga aylanadigan tabiiy qobiliyatlar belgilaydi”. o'z-o'zingni angla va shu orqali dunyoni anglaysan. dunyoni insonning teran qatlamlariga kirmasdan sirtdan bilishga bo'lgan barcha urinishlar narsalar haqida faqat yuzaki tasavvur hosil qilish imkoniniberadi. insondan sirtga qarab yuradigan bo'lsak, narsalar mohiyatini hech anglay olmaymiz, zero bu mohiyat insonning o'zida mujassamlashgan. falsafa tarixida inson muammosi inson har safar mutafakkirlar …

2 / 29

sh, uning mohiyatini tahlil qilish go'yoki «sirtdan» amalga oshiriladiki, bu- ning natijasida diqqat markazidan uning ijti- moiy va tabiiy mohiyati o'rin oladi; tegishli mo'l- jallarga muvofiq inson- ning xudo, kosmos, univer- sum va shu kabilar bilan aloqasi tahlil qilinadi. sharq falsafasida inson qadimgi sharq, xususan xitoy falsafiy tizimlari sotsiotsentrik kontseptsiyalar qadimgi hind falsafasi antropotsentrizm masalan: buddizmda nirvanaga erishish inson barcha niyatlarining piro- vard maqsadi deb e'lon qilinadi. nirvana jonning shunday bir holatiki, bunda har qanday mayllar yo'qoladi va ichki uyg'unlik yuzaga keladi, mutlaqo erkinlik va tashqi dunyoga qaram emaslik tuyg'usi paydo bo'ladi. teotsentrizm kontseptsiyasi bu kontseptsiyaga muvofiq hamma narsani xudo belgilaydi. xristianlikning mohiyatini aks ettiruvchi turli kreatsionistik nazariyalarga ko'ra butun dunyo, shu jumladan jonli dunyo (o'simliklar, hayvonlar, inson) darhol va o'zining mukammal ko'rinishida yaratilgan. injilning dunyo olti kunda yaratilgani haqidagi rivoyatiga asoslangan bu nuqtai nazar evropaliklar tafakkurida darvinning evolyutsion nazariyasi paydo bo'lgunicha, ya'ni xix asrning o'rta- lariga qadar hukm surdi. …

3 / 29

qt o'ylaganidek, dunyoning statik markazi emas, balki evolyutsiyaning o'ziga va cho'qqisi bo'lib, bu ancha go'zalroqdir», deb qayd etadi falsafaningikki yarim ming yillik tarixi mobaynida insonga juda ko'p ta'riflar va tavsiflar beril- di, u ko'p sonli sino- nimlar orttirdiki, falsafiy tahlilning boshqa biron-bir ob'ektida bunday holga duch kelish mushkul. zero, falsafa tarixida inson: «aqlli mavjudot» «siyosiy hayvon» «o'zlikni anglash qobiliyatiga ega mavjudot» “ma'naviy va erkin mavjudot» va hokazolar sifatida talqin qilingan” «mehnat qurollari yasovchi hayvon» «hayotning soxta qadami» «tabiat gultoji» «hayotning boshi berk ko'chasi» insonning paydo bo'lishiga olib kelgan tabiatning qonuniy rivojlanishig'oyasidan kelib chiqadi. bunda inson jonsiz, keyinchalik esa – jonli moddaning tabiiy evolyutsiyasi mahsuli sifatida qaraladi. mazkur kontseptsiya 1859 yilda inson kelib chiqishining tabiiy-ilmiy talqiniga asos bo'lgan ch.darvinning «hayvon va o'simlik turlarining kelib chiqishi haqida» deb nomlangan mashhur asarini e'lon qilgan evolyutsion nazariyasiga tayanadi va hozirgi vaqtda molekulyar biologiya va gen injeneriyasi sohasida erishilgan eng so'nggi yutuqlar ta'sirida o'z shakl-shamoyilini …

4 / 29

qiziqishi ham kuchayib bordi, insonborlig'ining bu sohadagi tadqiqotlar uchun yanada kengroq imkoniyatlar yaratuvchi yangi va yangi o'ziga xos xususiyatlari aniqlandi. insonga falsafa nuqtai nazaridan yondashuv ekstravertiv yondashuv insonga nazar tashlash, uning mohiyatini tahlili qilish go'yoki «sirtdan» amalga oshiriladiki, buning natijasida diqqat markazidan uning ijtimoiy va tabiiy mohiyati o'rin oladi; tegishli mo'ljallarga muvofiq insonning xudo, kosmos, universum va shu kabilar bilan aloqasi tahlil qilinadi. sharq falsafasida inson «ideal munosabatlar qonuni»ga odamlar o'rtasida, oila, jamiyat, davlatda rioya qilish inson hayotining muhim ma'nosi hisoblanadi; boshqacha aytganda, inson o'z shaxsiy hayotini doim jamiyat ravnaqi, kamoloti bilan o'lchashi lozim, xususan, u keyinchalik oila va davlatni takomillashtirishga harakat qilish uchun o'zini kamol toptirishi lozim. qadimgi sharq, xususan xitoy falsafiy tizimlari asosan sotsio- tsentrik kontseptsiyalardan iborat bo'lib, ularda inson, odatda, jamiyat, sotsium bilan uzviy bog'liq deb qaraladi. shu ma'noda mashhur qadimgi xitoy faylasufi konfutsiy (mil. av. 551-479 yillar)ning fikrlari diqqatga sazovor bo'lib, u shunday deb saboq beradi: …

5 / 29

i uyg'unlik yuzaga keladi, mutlaqo erkinlik va tashqi dunyo- ga qaram emaslik tuyg'usi paydo bo'ladi. qadimgi hindlarning boshqa bir diniy-falsafiy ta'limoti – jaynizm nuqtai nazaridan inson o'zining ma'naviy mohiyati bilan moddiy mohiyatni nazorat qilish va boshqarishga erishish uchun uzoq va og'ir yo'l – jonning erkinlashuvi yo'lini bosib o'tishi lozim. g'arb falsafasida inson sharq tafakkurida insonga nisbatan yuqorida qayd etilgan yondashuvlar bilan bir qatorda tabiat, kosmos muammolari ham qadimdan muayyan o'rin egallab keladi. bunda insonga ulkan dunyodagi bir zarra sifatida qaraladi. ammo dunyoga nisbatan kosmotsentrik yondashuv antik falsafa rivojlanishining ilk bosqichlariga ko'proq xosdir. dunyoning mazkur talqiniga muvofiq birinchi o'ringa suqrot davridayoq falsafaning diqqat markazidan o'rin olgan inson haqida mulohaza yuritish uchun ham tegishli zamin hozirlovchi dunyo va kosmos muammolari chiqadi. xix asrdan boshlab evropa falsafiy tafakkuri f.shelling, a.shopengauer, m.shtirner, s.kerkegor, f.nitsshe, n.berdyaev, a.bergson kabi faylasuflarning sa'y-harakat- lari bilan inson mavjudligini individual va tarixiy muayyanlashtirish sari yuz burdi. hayot, sezgilar, xohish-iroda, irratsionallik …

Want to read more?

Download all 29 pages for free via Telegram.

Download full file

About "falsafiy antropologiya inson haqidagi ta'limot"

falsafiy antropologiya -inson ?akidagi ta'limot falsafiy antropologiya – inson hakidagi ta'limot inson falsafiy muammo sifatida falsafa tarixida insonga murojaat etmagan, inson moddiy va ma'naviy borlig'ining turli tomonlarini bevosita yoki bilvosita tahlil qilmagan faylasuf yoki falsafiy yo'nalishni topish deyarli mumkin emas. aksariyat falsafiy va diniy tizimlar katta olam yoki makrokosmga zid o'laroq, insonga mikrokosm yoki kichik koinot sifatida qarab, uni butun olamni tushunish kaliti deb hisoblaganlar. faylasuflar inson sirining tagiga etish borliq jumbog'ining tagiga etish bilan barobar ekanligini qayta-qaytaanglab etganlar.zero forobiy aytganidek -”odamlar o'zlariningxos xususiyatlariga va tabiiy ehtiyojlariga ko'ra jamiyat tuzadilar. ularning harakat va fe'llarini dastavval bora-b...

This file contains 29 pages in PPT format (3.9 MB). To download "falsafiy antropologiya inson haqidagi ta'limot", click the Telegram button on the left.

Tags: falsafiy antropologiya inson ha… PPT 29 pages Free download Telegram