махмудхўжа беҳбудий ижодий фаолияти

DOC 48,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1662748092.doc режа: 1. беҳбудийнинг ҳаёт йўли 2. беҳбудий юксак шариат мақомларининг эгаси. 3. беҳбудий янги мактаблар ташкилотчиси. 4. беҳбудий-дунё кўрган олим. 5. беҳбудий ёзган мактаб дарсликлари. 6. беҳбудий ва театр. 7. беҳбудий ва матбуот. 8. беҳбудий маърифатдан сиёсати маҳмудҳўжа беҳбудий туркистон жадидчилик харакатининг етакчисидир. унинг ҳаёти ва ижодий фаолияти ҳақида хх асрнинг 20-йилларда маҳаллий матбуотда с.айний, хожи муин, лазиз азиззода каби замондошлари томонидан қатор мақола ва хотиралар эълон қилинган. кейинги йилларда, хусусан, мустақилликка эришилгандан сўнг жадидлар фаолиятини ўрганишга қизиқиш кучайиши билан беҳбудий ҳам қайта кашф этила бошланди. таржимаи ҳолини ёритишда ҳожи муиннинг 1922-23 йилларда ўзи муҳаррирлик қилган «меҳнаткашлар товуши» (1922), «зарафшон» (1923) газеталарида чоп этган мақолалари муҳим аҳамиятга эга. хожи муиннинг ёзишича, маҳмудхўжа беҳбудий 1875 йилнинг 19 январида самарқанд яқинидаги бахшитепа қишлоғида руҳоний оиласида дунёга келган. отаси беҳбудхўжа солиқхўжа ўғли туркистонлик, аҳмад яссавийнинг авлодларидан, она томониданбобоси ниёзхўжа урганчлик бўлиб, амир шохмурод замонида (1780-85) самарқандга келиб қолган. имом – хатиблик билан …

либ эди»-деб ёзади ўзи. «ойна» ж. 1914 й. 31 сонида. олимнинг дунё кезиши, кузатиши изсиз кетмайди. сафар янги мактаб ҳақидаги қарашларини мустаҳкамлайди. унинг ташаббуси билан 1903 йилда самарқанд яқинидаги ҳалвойи (с.сиддиқий), ражабалик (а.шакурий) қишлоқларида янги мактаблар ташкил топади. адиб ушбу усули савтия мактаблари учун дарсликлар тузишга киришади. унинг кетма-кет 1904 йили «рисолаи асбоби савод», 1905 йили «рисолаи жуғрофияи умроний», «рисолаи жуғрофияи русий», 1908 йили «китобат-ул атфол», «амалиёти ислом», 1909 йили «тарихи ислом» каби китоблари нашр этилади. маҳмудхўжа 1903-1904 йилларда москва, петербургга бориб келади. 1906 йилда +озон, уфа, нижний новгородда бўлади. булар саёҳат эмас ҳизмат сафари эди. у нижний новгородда 1906 йилнинг 23 августида русия мусулмонларининг турмуш маданияти муаммоларига бағишланган қурултойда туркистонликлар гуруҳини бошқаради ва катта нутқ сўзлайди. туркистон халқлари турмушини кўтариш учун усули савтия мактаблар очиш, янги дарсликлар ёзиш, россиянинг мурказий шаҳарларида туркистон халқининг маданий савиясини ошириш бўйича қилинган маърузалар камлик қилаётган эди. энди нима қилиш керак? маърифат учун биргина …

», деб ёзган эди шоир тавалло. 1911 йилда ёзилган «падаркуш» драмаси 1913 йилдагина босилиб чиқди. китоб жилдидаги «бородино жанги ва русиянинг французлар босқинидан халос бўлишининг юбилей санасига бағишланади»-деган ёзув ва унинг тифлис цензурасининг руҳсати билан чоп этилиши, иш осон кўчмаганидан далолат. «падаркуш»-ўзбек драмачилигининг биринчи намунасидир. мутахассислар уни ҳам жанр, ҳам мазмунига кўра янги ўзбек адабиётини бошлаб берганбир асар сифатида баҳолаганлар. муаллиф «миллий фожеа» деб атаган, 3 парда 4 манзарали бу драма ҳажман жуда ихчам, мазмунан ниҳоятда содда ва жўн. у жаҳолат ва нодонлик, ўқимаган боланинг бузуқ йўлга кириб, ўз отасини ўлдиргани ҳақида ҳикоя қилади. 1913 йилдан беҳбудий матбуот ишлари билан шуғулланади. апрелдан «самарқанд» газетасини чиқаради. газета туркий ва форсий тилларда, ҳафтада икки марта, дастлаб икки, сўнг тўрт саҳифада чоп этилган. 45 та сонидан кейин моддий танглик туфайли чиқиши тўхтаган. ўша йилнинг 20 августидан у «ойна» журналини чиқара бошлаган. бу безакли ҳафталик журнал асосан ўзбек тилида бўлиб, унда ихчам форсий шеърлар, …

иёсий хулоса эди. +ўқон мухториятини қонга белаганликларидан қаттиқ ғазабланган. беҳбудий тошкентга бориб совет туркистони раҳбарияти билан олиб борилган музокаралари бесамар бўлади. орзулари пучга чиққан беҳбудийни 1919 йилнинг 25 мартида шахрисабзда қўлга олиниб, сирли ҳолда +арши шаҳрида қатл қилинади. унинг қатли ҳақидаги маълумот бир йилдан кейин эълон қилинади. 1920 йилнинг апрелида бутун туркистон мотам тутади. ўнлаб марсиялар ёзилади. фитратнинг бир шеъри «беҳбудийнинг сағанасини изладим» деб аталади. +арши шаҳри 1926-37 йилларда 11 йил беҳбудий номи билан юритилди. адиб номининг абадийлаштирилиши шунчаки бир ниқоб эди. у 1926 йилдаёқ беҳбудий мансуб бўлган жадидчиликни аксилинқилобий, аксилшўравий харакат сифатида қоралаш компанияси бошлаб юборилган эди. a d a b i yo t l a r 1. tanlangan asarlar (b.qosimov tahriri ostida). “ma`naviyat”, toshkent, 1998. 2. qosimov b. maslakdoshlar. “sharq” nashriyot-matbaa konsernining bosh tahririyati. toshkent, 1994. 3. turdiev sh. “padarkush” fojiasi haqida“, “sharq yulduzi”, 1989, 5-son. 4. qosimov s. behbudiy va jadidchilik. “o`zbekiston adabiyoti va san`ati”, 1990, 3-4-sonlar. …

махмудхўжа беҳбудий ижодий фаолияти - Page 5

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "махмудхўжа беҳбудий ижодий фаолияти"

1662748092.doc режа: 1. беҳбудийнинг ҳаёт йўли 2. беҳбудий юксак шариат мақомларининг эгаси. 3. беҳбудий янги мактаблар ташкилотчиси. 4. беҳбудий-дунё кўрган олим. 5. беҳбудий ёзган мактаб дарсликлари. 6. беҳбудий ва театр. 7. беҳбудий ва матбуот. 8. беҳбудий маърифатдан сиёсати маҳмудҳўжа беҳбудий туркистон жадидчилик харакатининг етакчисидир. унинг ҳаёти ва ижодий фаолияти ҳақида хх асрнинг 20-йилларда маҳаллий матбуотда с.айний, хожи муин, лазиз азиззода каби замондошлари томонидан қатор мақола ва хотиралар эълон қилинган. кейинги йилларда, хусусан, мустақилликка эришилгандан сўнг жадидлар фаолиятини ўрганишга қизиқиш кучайиши билан беҳбудий ҳам қайта кашф этила бошланди. таржимаи ҳолини ёритишда ҳожи муиннинг 1922-23 йилларда ўзи муҳаррирлик қилган «меҳнаткашлар товуши» (1922), «зарафш...

Формат DOC, 48,5 КБ. Чтобы скачать "махмудхўжа беҳбудий ижодий фаолияти", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: махмудхўжа беҳбудий ижодий фаол… DOC Бесплатная загрузка Telegram