tovushning fizik xususiyatlari

PPTX 23 pages 1.0 MB Free download

23 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.0 MB

File type PPTX

Pages 23

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 23

name of presentation s.z.jo`raqulov 2-amaliy dаrs mаvzu:akustika. tovushning fizik xususiyatlari reja: tibbiyotda tovushdan foydalanish tovushning fizik xarakteristikasi biz atrofimizdagi asosiy ma'lumotlami eshitish va ko‘rish organlari orqali qabul qilamiz. ikkala holda ham biz ob'ektlar haqida ma'lumotlami ular bilan jismoniy kontaktsiz olamiz. tovush va yorug‘lik turli fizik hodisalar bo‘lishiga qaramay, ulaming har ikkisi ham to`lqindir. to‘lqinlar tomonidan tashiladigan energiya bizning sensor mexanizmlarimizni qo‘zg‘atadi. tovush - vibratsiya bo‘layotgan jism tomonidan chiqariladigan mexanik to‘lqindir. masalan, inson tovush paylari tebranma harakat qilsa, ulaming atrofidagi havo molekulalari harakatlanib, tebranayotgan jism harakatiga monand ravishda o'zgaradi. tebranayotgan molekulalar o‘z navbatida harakatini qo‘shni molekulalarga uzatadi. havo tebranishlari quloqqa yetib borganida ular nog‘ora pardaning vibratsiyasiga sababchi bo'ladi.bu esa o‘z navbatida bosh miyasi tomonidan qabul qilinuvchi nerv impulslarini keltirib chiqaradi. tovushning fizik xarakteristikasi. agar havoda tarqalayotgan elastik to‘lqinlaming chastotasi taxminan 16 hz dan 20000 hz oralig‘ida bo‘lsa, u holda ular inson qulog‘ida tovush sezgisini uyg‘otadi. shuning uchun chastotasi ana shu ko‘rsatilgan …

2 / 23

peraturasi 1°c ga ko‘tarilsa, tovushning tarqalish tezligi tahminan 0,5 m/s tezlikga ortadi. tovush atmosferada tez susayadi. buning sababi shamol, havoning temperaturasi va namligi, har xil zichlikka ega bo‘lgan qatlamlarning borligi tovushning tarqalishiga ta'sir qiladi. ,,bir jinsli muhitda nuqtaviy manbadan tarqalayotgan sferik to`lqin hamma yo‘nalishlarda bir xil tezlikka ega bo‘lishi kerak’’ past chastotadagi (infratovush) to‘lqinlarni portlashlar dvigatel shovqini shamol mazkur to‘lqinlar chastotasi past bomganidan, ular uzoq masofalargacha yetib borishi mumkin. havodagiga nisbatan tovush suvda uzoqroq masofalarga yetib boradi. suvda yorug'lik va radio to‘lqinlari juda tez (amalda bir necha o‘n metr masofada) so‘nadi, shu sababli suv ostida signal yuborishning yagona usuli sifatida tovush va ultratovush to‘lqinlaridan foydalaniladi. mazkur to‘lqinlarnding suvda tarkalishini o'rganadigan soha gidroakustika deb ataladi. har qanday real tovush oddiy garmonik tebranish emas, balki ma'lum chastotalar to‘plamiga ega bo‘lgan garmonik tebranishlaming yig`indisidan iborat. berilgan tovushda ishtirok etuvchi tebranishlar chastotalari to‘plami tovushning akustik spektri deb ataladi. tovush to‘lqinlarining intensivligi deb to‘lqin o‘zi …

3 / 23

n farq qiluvchi tovushga shovqin deb aytiladi. mashinalaming vibratsiyasi, qarsaklar, gorelka alangasinig shovqini, shitirlash, g‘ichillash, so‘zlaganda chiqadigan undosh tovushlar va hokazolar shovqinga ta'lluqlidir. tovush zarba — bu tovushning qisqa muddatli ta'siridir: chapak chalinganda, portlash yuz berganda va hokazolarda hosil bo‘ladi. havoning siqilgan sohasini normal holatdagi sohadan ajratib turuvchi sirtga fizikada zarb to`lqin deb aytiladi. tovushning energetik xarakteristikasi mexanik to'lqin kabi uning intensivligi hisoblanadi. amalda tovushni baholashda uning intensivligidan emas, balki tovush to‘lqini suyuqlik va gaz muhitidan o‘tayotganda hosil bo‘ladligan qo‘shimcha tovush bosimidan foydalanish mukmin. yassi to‘lqin intensivligi, tovush to‘lqini bosimi bilan quyidagi ko‘rinishda bog‘langan: p - muhitning zichligi; с - tovushning muhitdagi tezligi. muhitning to'lqin qarshiligi yoki impedansi deb, p -с ko‘paytmaga aytiladi. tovush intensivligi darajalarining shkalasi quyidagi ko'rinishda tuziladi: ning qiymati shkalaning boshlang'ich darajasi qilib, boshqa har qanday i intensivlikni esa uning ga nisbatining o‘nli logrifmi orqali ifodalanadi: intensivlik darajasi bellarda yoki detsibellarda (db) o'lchanadi. tovush intensivligi shkalasidan farq …

4 / 23

5 / 23

Want to read more?

Download all 23 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tovushning fizik xususiyatlari"

name of presentation s.z.jo`raqulov 2-amaliy dаrs mаvzu:akustika. tovushning fizik xususiyatlari reja: tibbiyotda tovushdan foydalanish tovushning fizik xarakteristikasi biz atrofimizdagi asosiy ma'lumotlami eshitish va ko‘rish organlari orqali qabul qilamiz. ikkala holda ham biz ob'ektlar haqida ma'lumotlami ular bilan jismoniy kontaktsiz olamiz. tovush va yorug‘lik turli fizik hodisalar bo‘lishiga qaramay, ulaming har ikkisi ham to`lqindir. to‘lqinlar tomonidan tashiladigan energiya bizning sensor mexanizmlarimizni qo‘zg‘atadi. tovush - vibratsiya bo‘layotgan jism tomonidan chiqariladigan mexanik to‘lqindir. masalan, inson tovush paylari tebranma harakat qilsa, ulaming atrofidagi havo molekulalari harakatlanib, tebranayotgan jism harakatiga monand ravishda o'zgaradi. tebranayotgan moleku...

This file contains 23 pages in PPTX format (1.0 MB). To download "tovushning fizik xususiyatlari", click the Telegram button on the left.

Tags: tovushning fizik xususiyatlari PPTX 23 pages Free download Telegram