irsiyatning xromasoma nazariyasi

PPTX 33 pages 2.0 MB Free download

33 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.0 MB

File type PPTX

Pages 33

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 33

слайд 1 irsiyatning xromasoma nazariyasi reja: irsiyatning xromasoma nazariyasi genlarning ajralishi genetik xarita odam kariotipi томас гент морган (1866-1945) америкалик эмбриолог, генетик. биринчи булиб белгиларнинг бириккан холда ирсийланишини аниклаган. жинс генетикасига асос солган.морган ва унинг шогирдлари ирсиятнинг хромосома назариясини яратишган. 1933 йили нобель мукофотининг лауреати булган. ma'lumki, belgilarni yuzaga chiqaruvchi genlar xromosomalarda joylashgan bo'lib, har bir xromosomalarda ular ma'lum bir songa ega bo'ladi. ulaming soni bir necha yuz bo'lishi mumkin. odamning 46 ta (23 juft) xromosomalarida minglab genlar joylashlanligi fanga ma'lum. genlarning xromosomada joylashishi, ulaming keyingi avlod- larga o'tish qonuniyatlarini birinchi bo'lib amerikalik olim t. g. morgan (1866-1945) o'rganib, irsiyatning xromosoma nazariyasini yaratdi va bu xizmatlari uchun 1933-yilda nobel mukofotiga sazovor bo'ldi. morgan va uning shogirdlari 1909-1911 -yillarda mendel qonunlarini xromosomalar asosida o'rganib, belgilarning mustaqil taqsimlanish qonuniyatiga o'zgarishlar kiritish kerak, degan xulosaga keldilar. chunki genlar nasldan-naslga alohida-alohida holda o'tmasdan, balki birikkan holda, ya'ni guruh-guruh bo'lib o'tar ekan. генларнинг бирикиши мендел …

2 / 33

sida quyidagi xulosaga keldi. 1. agar ikki juft genlar, ya'ni 4 ta gen 4 ta xromosomada joylashgan bo'lsa, jinsiy hujayralarning hosil bo'lishida bu genlarning har biri alohida-alohida gametalarga tushadi va mustaqil holda nasldan-naslga o'tadi. 2. agar ikki juft allel genlar gomologik xromosomalarda, ya'ni 2 ta gen bitta xromosomada joylashgan bo'lsa, bu genlar keyingi avlodga birgalikda, ya'ni bir-biriga birikkan holda o'tadi. bunga genlarning to'liq birikkanligi deyiladi. shunday qilib, genlarning keyingi avlodlarda mustaqil taqsimlanishini faqat genlar har xil xromosomalarda joylashganda kuzatish mumkin ekan. mendel no'xatda o'tkazgan o'z tajribalarida genlarning birikkan holda o'tishini kuzatmadi, chunki u tajribada o'rgangan belgilarni har xil xromosomalarda joylashgan genlar yuzaga chiqargan. genlarning birikishi birikkan gen guruhlari bir-birlaridan genlarning soniga qarab farq qiladi. agar xromosomaning o'lchami katta bo'lsa, undagi irsiy omil (gen) ham ko'p bo'ladi, kichik bo'lsa, genlar ham kam bo'ladi. drozofil pashshasining 3 ta katta va bitta kichik xromosomasi bor . drozofil pashshasida birikkan genlarning 4 ta guruhi …

3 / 33

вига – кросинговерга боғлиқ. v v v v v v b b b b b b демак генларнинг тўлиқ бириккан ҳолати, гаметаларнинг етилишида, гомоло-гик хромосомалар ўртасидаги кросинговер ҳисобига бузилар экан дрозофилада хромосомаларнинг кроссинговер туфайли белгиларнинг бириккан холда ирсийларишининг узгариши b b v v b b v v b b v v b b v v p f1 fb b b v v b b v v b b v v b b v v 41,5% 41,5% 8,5% 8,5% кроссинговер (гомологик хромосомаларнинг айрим қисмларини алмашиши) х – морганида ўлчамидаги генлар орасидаги масофа; а – хромосомаларда чалкашув бўлган биринчи гуруҳ дурагайлари сони; с – хромосомалардаги чалкашув бўлган иккинчи гуруҳ дурагайлари сони; n – шу тажрибадаги дурагайларнинг сони морган ушбу усул ёрдамида дрозофила пашшаси хромосомаларидаги жуда кўп генлар орасидаги масофани аниқлади ва ҳар бир ген гуруҳларидаги генларнинг жойлашиш тартибини кўрсатди. генларнинг хромосомада ўзаро қандай тартибда жойлашганлигини аниқлашни қуйидаги мисол ёрдамида кўриб чиқамиз. чатиштириш …

4 / 33

ромосома назарияси генлар хромосомада жойлашган. хар бир хромосомада ,бириккан генлар гурухи бўлади, битта хромосомадаги генлар битта бириккан ген гуруҳини ҳосил қилади. хар бир турнинг бириккан генлар гуруҳи, ҳужайрадаги гаплоид тўпламдаги хромосомалар сонига тенг булади. генлар хромосомада бир чизиқ бўйлаб жойлашган бўлиб, геннинг хромосомада жойлашган ўрни локус дейилади. мейоз пайтида гомологик хромосомалар ўртасида кросинговер содир бўлиб, хромосомалар ўзаро генларини алмаштириши мумкин. хромосомалар ўртасида бўладиган кросинговернинг сони, генларнинг орасидаги масофага тўғри пропорционалдир. эркак ва ургочи дрозофиланинг хромосома комплекслари дрозофилада жинснинг цитологик механизми жинс генетикаси (белгиларни жинсга боглик холда ирсийланиши) xaxa xay xаy xaxa xaxa xay xaxa xаy xaxa xay xaxa xay xaxa, xaxa xay xay genetik xarita tuzish hozirgi paytda somatik hujayralami chatishtirish usuli yordamida odam xromosomalarining genetik xaritasini tuzish bo'yicha juda katta ishlar olib borilmoqda. chunki bu usul juda qulay bo'lib chatishtirish uchun organizm emas, balki ulaming somatik hujayralarinigina olishning o'zi kifoya. bu usul yordamida odamning hujayralari organizmdan tashqarida, ya'ni maxsus …

5 / 33

gi aniqlangan: 1, 2, 5, 6, 7, 9, 10, 11, 12, 15, 16, 17, 19, 20, 21 va x. shularning ichida eng yaxshi o'rganilganlari birinchi autosoma va x - xromosoma bo'lib, birinchi autosomada 20 dan ortiq, x-xromosomada esa 100 ga yaqin genlar aniqlangan. y- xromosomada esa hammasi bo'lib 3 tagina gen aniqlangan. одам хромосомаларидан биринчи аутосоманинг генетик ҳаритаси. одам кариотипи одам кариотипидаги хромосомаларни 2 гурухга булиш мумкин: аутосомалар, уларнинг диплоид сони – 44 (22 жуфт) булади. жинсий хромосомалар, уларнинг диплоид сони – 2 (1 жуфт) булади. аёллар гомогаметали (хх), эркаклар гетерогаметали (xy) булади. айрим организмлар кариотипи кушларда, судралиб юрувчиларда, капалакларда (ипак курти) ургочилари гетерогаметали (xy), эркаклари эса гомогаметали булади (xx). жинсни аниқлашнинг асосий турлари аксолотль жинс ҳосил бўлишнинг генетик механизми р 2а + хх x 2а + ху o + o гаметалар: а + y а + х а + х а + х 2а+хy 2а+хх 2а+хy 2а+хх o + …

Want to read more?

Download all 33 pages for free via Telegram.

Download full file

About "irsiyatning xromasoma nazariyasi"

слайд 1 irsiyatning xromasoma nazariyasi reja: irsiyatning xromasoma nazariyasi genlarning ajralishi genetik xarita odam kariotipi томас гент морган (1866-1945) америкалик эмбриолог, генетик. биринчи булиб белгиларнинг бириккан холда ирсийланишини аниклаган. жинс генетикасига асос солган.морган ва унинг шогирдлари ирсиятнинг хромосома назариясини яратишган. 1933 йили нобель мукофотининг лауреати булган. ma'lumki, belgilarni yuzaga chiqaruvchi genlar xromosomalarda joylashgan bo'lib, har bir xromosomalarda ular ma'lum bir songa ega bo'ladi. ulaming soni bir necha yuz bo'lishi mumkin. odamning 46 ta (23 juft) xromosomalarida minglab genlar joylashlanligi fanga ma'lum. genlarning xromosomada joylashishi, ulaming keyingi avlod- larga o'tish qonuniyatlarini birinchi bo'lib amerikalik olim t. g....

This file contains 33 pages in PPTX format (2.0 MB). To download "irsiyatning xromasoma nazariyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: irsiyatning xromasoma nazariyasi PPTX 33 pages Free download Telegram