амалий эконометрик моделлар

PPT 38 pages 2.2 MB Free download

38 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.2 MB

File type PPT

Pages 38

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 38

«ижтимоий-иқтисодий жараёнларни моделлаштириш ва башорат қилиш»фанидан амалий эконометрик моделлар 1. иқтисодий ўсиш жараёнини ишлаб чиқариш функциялари ёрдамида тадқиқ этиш. 2. ишлаб чиқариш функцияларининг характеристикалари. 3. талаб ва таклифнинг эконометрик моделлари. 4. макроиқтисодий эконометрик моделларнинг турлари ва уларни иқтисодий таҳлилда қўлланилиши. * иқтисодий ўсиш жараёнини ишлаб чиқариш функциялари ёрдамида тадқиқ этиш ишлаб чиқариш жараёни кузатилаётганда кўриш мумкинки маҳсулот ишлаб чиқаришда хом-ашё, иш кучи, техника воситалари, электр энергияси, асосий фондлар ва бошқа ресурслар бевосита қатнашади ва маҳсулот ҳажмига таъсир этади. ишлаб чиқарилган маҳсулот билан унга сарфланган ресурслар орасидаги боғланишни ишлаб чиқариш функцияси орқали кўрсатиш мумкин. умумий ҳолда ишлаб чиқариш функцияси қуйидаги кўринишда ифодаланади: иқтисодий жараёнларни моделлаштиришда асосий босқич – бу функция ва омиллар ўртасидаги алоқа шаклларини танлашдир. бунга ёки текширмай мантиқий фикрларга асосланиб ёки амалий тажриба, экспериментлар асосида эришилади. * * боғлиқликлар тўпламидан иқтисодий жараёни характерига мувофиқроқ келадиган ишлаб чиқариш функциясини танлашга моделлаштирилаётган объектнинг технологик, физик-биологик ва агротехник характеристикаларини ўрганиш асосида эришилади. …

2 / 38

б, қуйидагича ифодаланади: регрессия тенгламаси тўғри танланган бўлса, боғлиқликнинг назарий формаси ўрганилаётган алоқа қонуниятларини жуда аниқ акс эттиради. ишлаб чиқариш функциялари математик тасвирлаш типига кўра чизиқли, даражали, параболик, кўрсаткичли ва ҳоказо бўлиши мумкин. бу функцияларнинг баъзиларини кўриб чиқамиз. * * * * ишлаб чиқариш функцияларининг характеристикалари ишлаб чиқариш функцияларини иқтисодий ва математик жиҳатдан ўрганиш функциянинг мазмуни ва шаклига боғлиқ бир қатор кўрсаткичларни олиш ва таҳлил қиланадиган ва ўрганилаётган боғликликнинг характери тўғрисида хулосалар учун кенг имкониятларни тақдим этиш имконини беради. ишлаб чиқариш функциясини ўрганишда айрим ишлаб чиқариш омилларининг самарадорлигини баҳолаш, бир хил омилларнинг бошқа омиллар ўрнини босиши, техника тараққиёти каби муаммолар пайдо бўлади. ушбу кўрсаткичларни биринчи навбатда энг кўп тарқалган функцияларидан бири – кобба-дуглас функция мисолида кўриб чиқамиз.тасаввур қилайлик, ишлаб чиқарилган маҳсулот қийматининг икки муҳим омилга боғлиқлигини ўрганамиз: меҳнатнинг сарфлари ва ишлаб чиқариш фондларининг умумий ҳажми. боғланиш шаклининг ишлаб чиқариш функцияси ёрдамида текширилади: * * * * * * * * …

3 / 38

харажатлари бозор нарҳидан юқори бўлган фирмалар (аг кесма билан ифодаланган), уни ишлаб чиқариш билан шуғулланишни тўхтатадилар. * * соф рақобатга асосланган бозорни кузатишларга асосланиб қуйидаги хулосаларни қилиш мумкин: 1. эркин рақобат бозорлари таклиф қилинаётган маҳсулотларни уларни нарҳидан қимматроқ баҳолайдиган харидорлар ўртасида тақсимлайди (уларни пулини тўлашга тайёрликлари билан аниқланади), қолган потенциал харидорларга нисбатан. 2. эркин бозорлар ишлаб чиқариш харажатлари паст бўлган етказиб берувчиларнинг маҳсулотларига талабни шакиллантиради. 3. эркин бозорлар шундай миқдорда маҳсулот ишлаб чиқарадики, улар истеъмолчилар ва ишлаб чиқарувчиларнинг умумий ютуқларини максималлайди. ушбу хулосаларнинг тўғрилигига ишонч хосил қилиш учун юқоридаги графикка яна бир назар ташлаймиз. талаб чизиғи харидорлар учун маҳсулотнинг қимматлигини ифодалайди, таклиф чизиғи эса – ишлаб чиқарувчиларнинг харажатларини. мувозанат даражасидан паст бўлган ишлаб чиқариш хажмда харидор учун маҳсулотнинг қимматлиги ишлаб чиқариш харажатларидан ортиқ бўлади. бу сохада ишлаб чиқаришнинг ўсиши умумий ютуқни ортишига олиб келади ва бу ортиш ишлаб чиқарилаётган маҳсулотнинг миқдори мувозанат даражасига эришмагунича давом этади. ишлаб чиқаришнинг мувозанатдан юқори …

4 / 38

аҳсулотга бўлган бозор талаби, бу шу бозорда иштирок этувчи барча харидорларнинг индивидуал талабларининг йиғиндисидир. бозор талабининг асосида индивидуал талаб ётади, ва уни шакилланишига хар бир алохида истеъмолчининг талаблари таъсир ўтказади. бозорда талаб хажми фақат маҳсулотнинг нарҳидан боғлиқ бўлмайди, шу билан харидорларнинг даромадларидан, уларнинг дид ва афзаллик билдиришлари, кутишлари ва бошқа ўзоро боғлиқ маҳсулотлар нарҳлари, ҳамда харидорлар сонидан ҳам боғлиқ бўлади. бозор талаби эгри чизиғини ҳосил қилиш учун индивидуал талаблар эгри чизиқларини горизонтал қўшиб чиқиш керак бўлади. * яъни бозорда бўлиши мумкин бўлган хар бир нарҳ бўйича маҳсулотнинг талаб қилинаётган умумий миқдори аниқланади. бунинг учун горизонтал ўқи бўйича индивидуал талаб миқдорларни қўшиб чиқилади. хосил бўлган бозор талаби эгри чизиғини бозор механизимини фаолияини ўрганишда, корхоналарни жойлаштириш ва ривожлантиришда фойдаланиш мумкин. бозор талаби эгри чизиғининг кўриниши қуйида келтирилган. бозор талаби эгри чизиғи синиқ чизиқлардан ташкил топган бўлиб, бу синиқ чизиқлар хар бир индивидуал харидорнинг талаб чизиғидан иборатдир. бозорда харидорлар кўп бўлса синиқ чизиқ …

5 / 38

ўшилади. * * * * бозор талаби ва бозор таклифи функцияларининг эгри чизиқлари кесишган нуқтада бозорни мувозанатга олиб келувчи талаб ва таклиф миқдори аниқланади. бозорда маҳсулотнинг бозор нарҳи аниқланганидан сўнг унинг ҳар бир иштирокчиси ўзларининг истеъмол қилиш ва ишлаб чиқариш имкониятларини ўзларининг талаб ва таклиф функциялари ёрдамида аниқлайдилар. натижада хар бир ишлаб чиқарувчи маҳсулот ишлаб чиқаришни режалаштирган корхонасида қанча миқдорда маҳсулот ишлаб чиқарса қандай миқдорда ютуқ-фойда олишини аниқлайди. бу маълумотлар асосида у қилган харажатлари ва олинадиган натижаларни солиштириб бу сохада бизнес билан шуғилланиш мумкинми, ёки бу сохани тарк этиш кераклиги хақида муаммони ҳал қилади. бу модел корхоналарни жорий даврда жойлаштириш масаласини моделлаштиради. агарда келгуси давр учун корхоналарни ривожлантириш масаласи кўтарилса ушбу бозорда маҳсулот нарҳини ўзгариш динамикасини кузатиш керак бўлади. * бундай масалани ечиш учун корхонани ривожланишини башорат қилинишда кўзда тутилаётган даврлар учун бозорда маҳсулот нарҳининг ўзгаришини аниқлаш керак бўлади. 11.5.-расм. бозорда маҳсулот нарҳини вақт бўйича ўзгариш динамикаси шундай қилиб, иқтисодий …

Want to read more?

Download all 38 pages for free via Telegram.

Download full file

About "амалий эконометрик моделлар"

«ижтимоий-иқтисодий жараёнларни моделлаштириш ва башорат қилиш»фанидан амалий эконометрик моделлар 1. иқтисодий ўсиш жараёнини ишлаб чиқариш функциялари ёрдамида тадқиқ этиш. 2. ишлаб чиқариш функцияларининг характеристикалари. 3. талаб ва таклифнинг эконометрик моделлари. 4. макроиқтисодий эконометрик моделларнинг турлари ва уларни иқтисодий таҳлилда қўлланилиши. * иқтисодий ўсиш жараёнини ишлаб чиқариш функциялари ёрдамида тадқиқ этиш ишлаб чиқариш жараёни кузатилаётганда кўриш мумкинки маҳсулот ишлаб чиқаришда хом-ашё, иш кучи, техника воситалари, электр энергияси, асосий фондлар ва бошқа ресурслар бевосита қатнашади ва маҳсулот ҳажмига таъсир этади. ишлаб чиқарилган маҳсулот билан унга сарфланган ресурслар орасидаги боғланишни ишлаб чиқариш функцияси орқали кўрсатиш мумкин. умумий ҳолд...

This file contains 38 pages in PPT format (2.2 MB). To download "амалий эконометрик моделлар", click the Telegram button on the left.

Tags: амалий эконометрик моделлар PPT 38 pages Free download Telegram