talab, taklif va bozor muvozanati

ZIP 32 pages 1.1 MB Free download

32 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.1 MB

File type ZIP

Pages 32

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 32

1493309591_68064.docx талаб, таклиф ва бозор мувозанати режа: 1. талаб тушунчаси ва унинг миқдорига таъсир қилувчи омиллар. талаб қонуни. 2. таклиф тушунчаси. таклиф қонуни. таклиф миқдорига таъсир қилувчи омиллар. 3. талаб ва таклиф ўртасидаги нисбат ҳамда унинг ўзгариши. 1. талаб тушунчаси ва унинг миқдорига таъсир қилувчи омиллар талаб қонуни. биз эҳтиёж тушунчаси ҳақида дастлабки мавзуда гапирган эдик. эҳтиёж тушунчаси кишиларнинг ҳаётий воситаларига бўлган заруриятини ифодаловчи илмий категория сифатида тараққиётнинг ҳамма босқичлари учун умумий ва доимийдир. унинг бозор иқтисодиёти шароитидаги тарихий кўриниши талаб тушунчасидир. талаб эҳтиёждан фарқ қилиб, мустақил иқтисодий категория (илмий тушунча) сифатида амал қилади. эҳтиёжнинг фақат пул билан таъминланган қисми талабга айланади. демак, талаб – бу пул билан таъминланган эҳтиёждир. эҳтиёж зарур миқдордаги пул билан таъминланмаса, у «хоҳиш», «истак» бўлиб қолаверади. талабнинг бир қатор муқобил вариантлари мавжуд бўлади, чунки нарх ўзгариши билан товарнинг сотиб олинадиган миқдори ҳам ўзгаради. шу боғлиқликдан келиб чиқиб, талабга қуйидагича таъриф бериш мумкин. товар ва хизматларнинг …

2 / 32

йидаги жадвал маълумотлари асосида қараб чиқамиз. нарх ва сотиб олинадиган товар миқдори ўртасидаги боғлиқлик 5-жадвал бир кг ун нархи (сўм) талаб қилинадиган ун миқдори (кг) 150 140 130 120 110 10 13 17 25 50 жадвал маълумотлари товарга нархнинг пасайиши сотиб олинадиган товар миқдорининг ўсишига ва аксинча, нархнинг ўсиши унинг миқдорининг камайишига олиб келишини кўрсатади. маҳсулот нархи ва сотиб олинадиган товар миқдори ўртасидаги тескари ёки қарама-қарши боғлиқлик талаб қонуни дейилади. истеъмолчилар маълум бир товарни унинг нархи паст бўлса, кўпроқ сотиб ола бошлайди. истеъмолчи учун нарх сотиб олишга халақит қилувчи тўсиқ сифатида намоён бўлади. бу тўсиқ қанча юқори бўлса, у шунча кам товар сотиб олади. бошқача айтганда, юқори нарх истеъмолчининг харид қилиш истагини сўндиради, паст нарх эса бу истакни кучайтиради. реал иқтисодий ҳаётда баъзан нархлар ўссада айрим товарларга талабнинг ортишига олиб келиши мумкин бўлган ҳолатлар ҳам учрайди. бу вазият гиффен самараси деб аталади (инглиз иқтисодчиси р.гиффен номи билан). гиффен камбағал ишчи …

3 / 32

кин бўлган товар миқдорини кўрсатади. нарх ва талабнинг ҳажми ўртасидаги тескари боғлиқликни кўрсатувчи бу чизиқ талаб эгри чизиғи дейилади. агар талаб эгри чизиғи ўзининг олдинги ҳолатида қолса ва бунда у ёки бу товарни сотиб олишдаги ҳар қандай миқдорий ўзгариш талаб миқдорининг ўзгарувчанлигини билдиради. талаб миқдорига нархдан ташқари таъсир қилувчи омиллар. талаб ҳажмининг ўзгариши фақат товар нархига эмас, балки бошқа бир қатор омилларга ҳам боғлиқ бўлади. бу омиллар талабнинг нархдан ташқари омиллари дейилади. талабга нархдан ташқари қуйидаги асосий омиллар таъсир қўрсатади: 1) истеъмолчининг диди; 2) бозордаги истеъмолчилар сони; 3) истеъмолчининг даромадлари; 4) бир – бирига боғлиқ товарларнинг нархи; 5) келажакда нарх ва даромадларнинг ўзгариши эҳтимоли. бу омилларнинг ўзгариши талаб ҳажмининг ўзгаришига қандай таъсир кўрсатишини қараб чиқамиз. 1. бирор маҳсулотга нисбатан истеъмолчи дидида ижобий ўзгариш рўй берса, нархнинг тегишли даражасида унга бўлган талаб ортади. истеъмолчи дидига салбий таъсир кўрсатадиган ҳолатлар талабнинг қисқаришига олиб келади. 2. ўз-ўзидан аниқки, бозорда истеъмолчилар сони кўпайса, талаб …

4 / 32

конини беради. даромаднинг ўзгариши билан талаб тўғри мутаносибликда ўзгарадиган товарлар олий тоифали товарлар дейилади. даромадлар камайганда талаб ошадиган товарлар паст тоифали товарлар дейилади (масалан, картошка). 4. ўзаро боғлиқ товарларга талабнинг ортиши ёки камайиши, уларнинг бир-бирининг ўрнини босиш даражаси билан белгиланади. шу сабабли сариёғ нархи ошса, бу маргаринга бўлган талабнинг ортишига олиб келади. агар сариёғ нархи тушса бу маргаринга бўлган талабни камайтиради. демак, агар икки товар ўрнини босувчи товарлар ҳисобланса, улардан бирининг нархи билан бошқасига бўлган талаб ҳажми ўртасида тўғридан-тўғри боғлиқлик мавжуд бўлади. иккита товар бир-бирини тўлдирувчи ҳисобланса, уларга бир вақтда талаб пайдо бўлади. масалан, агар бензин нархи пасайса, бу мотор ёғига бўлган талабни қисқартиради. шундай қилиб, бензин ва мотор ёғига талаб ўзаро боғлиқ бўлиб, улар бир-бирининг нархи ва бошқасига бўлган талаб ҳажми ўртасида тескари боғлиқлик мавжуд бўлади. 5. келгусида истеъмолчи даромадлари, товар нархи ўзгаришининг кутилиши ва товарларнинг нақд бўлиши ёки бўлмаслиги каби омиллар талаб ҳажмини ўзгартириши мумкин. келгусида нархнинг нисбатан …

5 / 32

ўзаро, тўғридан-тўғри боғлиқлик таклиф қонуни дейилади. алоҳида ишлаб чиқарувчининг маҳсулот таклифи 6-жадвал 1 кг ун нархи (сўм) ҳафталик таклиф қилинадиган ун миқдори (кг) 150 140 130 120 110 60 50 35 20 5 истеъмолчи учун нархнинг ошиши тўсиқ ролини ўйнаса, ишлаб чиқарувчи учун рағбатлантирувчи вазифасини бажаради. нарх даражаси ва таклиф миқдори ўртасидаги тўғридан-тўғри боғлиқликни кўрсатувчи 6-жадвалдаги маълумотларни графикда ифодалаб, таклиф эгри чизиғини тасвирлаш мумкин. маҳсулот бирлигининг нархи, сўм 160 150 140 s 130 120 110 s 0 10 20 30 40 50 60 таклиф миқдори. 11-чизма. таклиф эгри чизиғи. бозорда таклиф қилинадиган товар ҳажмига нархдан ташқари бир қатор омиллар таъсир қилади. бу омилларнинг асосийлари қуйидагилар: 1) ресурсларнинг нархи; 2) ишлаб чиқариш технологияси; 3) солиқ ва дотациялар; 4) бошқа товарларнинг нархи; 5) нарх ўзгаришининг кутилиши; 6) бозордаги сотувчилар сони. таклифнинг шу омиллардан бир ёки бир нечтасининг ўзгариши таклиф ҳажмининг ўзгаришини тақозо қилади. таклифга таъсир қилувчи омилларни алоҳида қараб чиқамиз. 1. ресурсларнинг …

Want to read more?

Download all 32 pages for free via Telegram.

Download full file

About "talab, taklif va bozor muvozanati"

1493309591_68064.docx талаб, таклиф ва бозор мувозанати режа: 1. талаб тушунчаси ва унинг миқдорига таъсир қилувчи омиллар. талаб қонуни. 2. таклиф тушунчаси. таклиф қонуни. таклиф миқдорига таъсир қилувчи омиллар. 3. талаб ва таклиф ўртасидаги нисбат ҳамда унинг ўзгариши. 1. талаб тушунчаси ва унинг миқдорига таъсир қилувчи омиллар талаб қонуни. биз эҳтиёж тушунчаси ҳақида дастлабки мавзуда гапирган эдик. эҳтиёж тушунчаси кишиларнинг ҳаётий воситаларига бўлган заруриятини ифодаловчи илмий категория сифатида тараққиётнинг ҳамма босқичлари учун умумий ва доимийдир. унинг бозор иқтисодиёти шароитидаги тарихий кўриниши талаб тушунчасидир. талаб эҳтиёждан фарқ қилиб, мустақил иқтисодий категория (илмий тушунча) сифатида амал қилади. эҳтиёжнинг фақат пул билан таъминланган қисми талабга айланад...

This file contains 32 pages in ZIP format (1.1 MB). To download "talab, taklif va bozor muvozanati", click the Telegram button on the left.

Tags: talab, taklif va bozor muvozana… ZIP 32 pages Free download Telegram