ярим ўтказгич материаллар

DOCX 430.1 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1
1669064544.docx ярим ўтказгич материаллар arxiv.uz ярим ўтказгич материаллар режа: 1. асосий хоссалари 2. ярим ўтказгич материаллар 3. асосий хоссалари электр ўтказувчанлиги жиҳатидан ярим ўтказгичлар металл ўтказгичлар билан диэлектриклар ўртасидаги оралиқ ўринни эгаллайди. масалан, ўтказгичларнинг солиштирма электр қаршилиги 10-6—10-4 ом·см, ярим ўтказгичларники 10-4—10-9 ом·см, диэлектрикларники эса 10-10—10-20 ом·см га тенг. барча металл ўтказгичларда температура кўтарилиши билан электр қаршилик ортади, ярим ўтказгичлар ва диэлектрикларда эса камаяди. ўтказгичларда жуда кўп миқдорда эркин электронлар бўлиб, уларнинг бир томонга йўналган ҳаракати ўтказувчанлик токини ташкил этади, ярим ўтказгичларни фақат кюри нуқтасига* қадар сақлаб туради. таркиби жиҳатдан турлича бўлган ферритларда кюри температураси кенг чегарада: 45 дан 950°с гача ўзгаради. доимий магнитлар тайёрлаш учун магнит қаттиқ ферритлардан фойдаланилади, улардан энг кўп ишлатиладигани барий ферритларидир вао·6ғе2о3. магнит юмшоқ ферритлардан фарқ қилиб, барий ферритлар кубсимон эмас, балки гексагонал кристалл структурали бўлади. гексагонал кристалл структурада коэрцитив куч катталиги сабабли барий ферритлар магнит қаттиқ бўлади. барий ферриглар структураси жиҳатидан полли кристалл материаллар …
2
шилиги катта бўлади, бу эса уларни юқори частоталар соҳасида ишлатишга имкон беради. яхшироқ фойдаланиш учун барийли магнитлар узунлиги кесимидан кичик бўладиган шаклда тайёрланади. 14- жадвал барийли ферритларнинг асосий характеристикалари** ферритнинг белгиси зичлиги, г/см2 коэрцитив куч, а/м қолдиқ индук- ция, т солиштирма электр қарши-лиги, ом.м кюри температураси ºс 1би1 4,5 (128- 144)·103 0,2-0,22 103 450 2ба1 5,0 (185- 232)·103 0,3-0,35 103 450 *магнит материаллар ўзининг магнитавий хоссаларини сақлаб қоладиган чегаравий температура. барийли ферритлар характеристикаларининг барқарорлиги билан ажралиб туради, лекин температуранинг кескин ўзгаришларига сезгир бўлади. улар осон топиладиган кукунсимон материаллардан (темир ш)-оксид ғе2о3 ва барий карбонат васоздан) керамика технологияси методлари билан тайёрланади. барийли ферритлардан ясалган магнитлар темир-никель алюминий қотишмаларидан ва бошқа металл материаллардан ясалгап магнитларга қараганда анча арзон бўлади. мўртлиги ва уларга фақат шлифовка йўли билангина ишлов бериш мумкинлиги барча ферритларнинг камчилигидир. ферритлар магнитли ярим ўтказгичлар ҳисобланади, бинобарин, температура кўтарилиши билан уларнинг солиштирма қаршили ги камаяди, бу эса уюрма токларга бўлган исрофларни …
3
: қизиш, нурланиш ва аралашмалар кўшилиши таъсирида катта оралиқда ўзгариши ва ҳосил бўлиши мумкин. бу ярим ўтказгичдаги валент электронлар энергиясини кўпайтиради, электронларни уз атомларида ажралишларига имкон беради ва қўйилган ташқи кучланиш таъсирида йўналишли кўчишга олиб келади, яъни улар ток ташувчи бўлиб қолиши мумкин. ярим ўтказгич температураси қанча юқори ёки унга тушаётган нурланиш қанча кучли бўлса, унда эркин электронлар шунча кўп, демак, ундан ўтувчи ток шунча кўп бўлади. натижада ярим ўтказгичда электрон ўтказувчанлик ёки n тип электр ўтказувчанлик пайдо бўлади. бунда озод бўлган электронлар ярим ўтказгичнинг уз атомларига тегишли, шу сабабдан бундай электр ўтказувчанлик хусусий ўтказувчанлик деб аталади. электронини йўқотган ярим ўтказгич атомлари мусбат зарядланган ионларга айланади, улар ўз уринларида маҳкам тураверади ва кўча олмайди. атомнинг электрон ташлаб кетган ташқи орбитасидаги жой тешик деб аталади, унга қўшни атомдан ажралиб чиққан бошқа электрон келиб ўтириши мумкин. электроннинг бундай сакраб юриши натижасида қўшни атомда ҳам шундай тешик ҳосил бўлади, яъни у атом мусбат …
4
зувчанликка эга бўлса, электронлар сони nэ ва тешиклар сони nт тенг бўлади. бироқ iэ > iт чунки электронларнинг ҳаракатчанлиги тешикларникидан юқори. ток ташувчининг ҳаракатчанлиги электроннинг кўчиш тезлиги υэ ёки тешикнинг кўчиш тезлиги υт нинг ярим ўтказгичдаги электр майдон кучланганлиги е га нисбатидан иборат. у ҳолда электроннинг ҳаракатчанлиги μэ = υэ/е; тешикнинг ҳаракатчанлиги μт = υт/е. шундай қилиб, ҳаракатчанлик электрон ёки тешик е = 1 в/см да 1 с вақт ичида қанча йўл ўтишини кўрсатади. баён қилинганларни назарда тутиб электрон ва тешик токлари учун ушбу ифодаларни ёзиш мумкин: iэ = nэ еυэ = nэ еμэ е; iт = nт еυr = nт еυт е; бу ерда е – электрон ёки тешикнинг заряди; е – электр майдон кучланганлиги. ярим ўтказгичдан ўтадиган умумий ток: i = iэ + iт ёки i = nэ еυэ + nт еυт = nэ еμэ е + nт еμте. ярим ўтказгич хусусий электр ўтказувчанликка эга бўлганда электронлар сони …
5
билан тўртта ковалент жуфт боғланишни юзага келтиради, бешинчи электрон эса бундай боғланишсиз колади. демак, бу электронни қўйилган кучланиш таъсирида эркин электронга айлантириш осон, у ярим ўтказгичда электрон токини ҳосил қилишда иштирок этади. расмдан кўриниб турибдики, асосий ток ташувчилар nтип электр ўтказувчанликка сабаб бўлувчи электронлардир. уч электрон ва унга мос тешик германий атомини ионлаштириш натижасида ҳосил бўлган. бу ток ташувчилар ярим ўтказгичнинг хусусий ўтказувчанлигига сабаб бўлади. ярим ўтказгичдаги умумий ток электрон ва тешик токларнинг йиғиндисига тенг, бироқ электрон токи тешик токидан бир неча карра кўпдир. агар германий таркибига бирор акцептор аралашма, масалан, бор в элементи атомлари киритилса, аралашманинг ҳар бир атоми германийнинг мос атомлари билан учта ковалент боғланиш ҳосил қилади. бироқ борнинг ҳаммаси бўлиб учта валент электрони мавжуд бўлгани сабабли германийнинг фақат учта қўшни атоми билан шундай боғланиш ўрнатиш мумкин. германийнинг тўртинчи атоми билан боғланиш ўрнатиш учун борнинг бошқа электрони йўқ. шундай қилиб бир нечта германий атомида биттадан электрон ковалент боғланишсиз …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "ярим ўтказгич материаллар"

1669064544.docx ярим ўтказгич материаллар arxiv.uz ярим ўтказгич материаллар режа: 1. асосий хоссалари 2. ярим ўтказгич материаллар 3. асосий хоссалари электр ўтказувчанлиги жиҳатидан ярим ўтказгичлар металл ўтказгичлар билан диэлектриклар ўртасидаги оралиқ ўринни эгаллайди. масалан, ўтказгичларнинг солиштирма электр қаршилиги 10-6—10-4 ом·см, ярим ўтказгичларники 10-4—10-9 ом·см, диэлектрикларники эса 10-10—10-20 ом·см га тенг. барча металл ўтказгичларда температура кўтарилиши билан электр қаршилик ортади, ярим ўтказгичлар ва диэлектрикларда эса камаяди. ўтказгичларда жуда кўп миқдорда эркин электронлар бўлиб, уларнинг бир томонга йўналган ҳаракати ўтказувчанлик токини ташкил этади, ярим ўтказгичларни фақат кюри нуқтасига* қадар сақлаб туради. таркиби жиҳатдан турлича бўлган ферритларда к...

DOCX format, 430.1 KB. To download "ярим ўтказгич материаллар", click the Telegram button on the left.