қуёш энергиясини бошқа тур энергияга айлантириш

DOC 178,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1
1476126524_65299.doc град мкв град мкв град мкв град мкв град мкв 111 ) 68 ( 43 = - - = a град мкв град мкв град мкв 2 , 41 ) 38 ( 32 = - - = a , q e = h град в 5 10 - × град мкв лм мка 100 max × = o p p h қуёш энергиясини бошқа тур энергияга айлантириш режа: 1. ярим ўтказгичли термоэлектр генераторлар. 2. ярим ўтказгичли термоэлементларнинг вольтампер характеристикалари. 3. қуёш фотобатареяларининг тузилиши ва ишлаш принциплари (ф.и.к.). термоэлементлар батареяси ёрдамида қуёш энергиясини электр энергиясига айлантириш қуёш энергиясидан фойдаланишдаги асосий йўналишлардан биридир. термоэлектрик қурилмаларнинг соддалиги, чидамлилиги ҳамда ярим ўтказгичли материалларни текшириш соҳасидаги ва ўртача қувватли энергетикада фойдаланиш истиқболларини ижобий баҳолашга имкон беради. кейинги йилларда қтэг ларнинг техникавий ва энергетикавий кўрсатгичлари анча ошди. қуёш термоэлектр генераторларини қуриш бўйича илмий-тадқикот ишлари ўзр фа физика-техника институтида мувоффақиятли олиб борилмоқда. маълуми, икки хил металл …
2
оқларида ишлатиладиган моддаларнинг хоссаларига боғлиқ. раcм-1. демак, термопара тармоқларининг моддаси ўзгариши билан солиштирма термо э.ю.к. коэффициентнинг қиймати ҳам ўзгаради. термопараларнинг ҳар гал иккита тармоқни моддасини кўрсатиш ўрнига жадвалларда битта тармоқни доим қурғошин олишга келишилган. худди шу принципда тузилган қуйидаги 1-жадвалда баъзи металл термопаралар учун 0-1000с температура интервалидаги солиштирма термо э.ю.к. коэффициентларнинг қийматлари кўрсатилган. жадвал. металл ёки қотишма солиштирма термо э.ю.к. коэффициенти сурьма темир мис рух олтин платина нихром алюмель константан висмут +43 +15 +3,2 +3,1 +2,9 -4,4 -18 -17,3 -38 -68 бу жадвалдаги (+) ишораси олинган модда учун токни иссиқ кавшарланган учдан бошлаб ўтишини кўрсатади. агар термопаранинг бирор кавшарланган учи тармоқ учун қўрғошин ўрнига бошқа модда олинса, термопаранинг солиштирма термо э.ю.к. коэффициенти тармоқларда ишлатилган моддаларнинг қўрғошинга нисбатан солиштирма термо э.ю.к. коэффициентларнинг айирмаси тарзида аниқланади. масалан, сурьма-висмут термопараларда мис-константан термопараларда га тенг бўлади. бундай термопараларнинг иссиқ кавшарланган учида ток термо э.ю.к. коэффициенти катта бўлган металлдан камига томон йўналади. масалан, темир-константан термопаранинг …
3
и сифатида фойдаланилмайди. ҳозирги вақтда металлардан тайёрланган термопаралар температурани ўлчовчи асбоблар (термометрлар) сифатида кенг қўлланилади. бунда термопара занжиридаги гальванометр шкаласини тўгридан-тўгри градусларда даражаланади. ўлчаш ишларида кўпроқ термо э.ю.к. га эга бўлиш учун термопараларни ўзоро кетма-кет улаб термобатарея тузилади. бундай термобатареяни схема тарзида 2-расмдаги каби кўрсата оламиз. расм. бунда барча жуфт номерли кавшарланган учлар бир хил температурада ва тоқ номерли кавшарланган учлар иккинчи хил температурада сақланади. амалда ўлчанадиган температура интервалига қараб, турли материаллардан тайёрланган термопаралар ишлатилади. масалан, темир-константан термопара ёрдамида 5000с гача температурани ўлчаш мумкин. унинг солиштирма термо э.ю.к. коэффициенти 5,3 га тенг. маълумки ярим ўтказгичлар ўзининг бир қанча хоссалари билан металлардан фарқ килади. бундай хоссаларнинг баъзиларини кўриб ўтамиз. 1. металларда исталган температурада ҳам электр токини ҳосил қилиш мумкин, бошқача айтганда металларда ўтказувчанлик электронлари исталган температурада ҳам мавжуд бўлади. ташқи электр майдоннинг таъсири натижасида металлдаги эркин электронлар бирор томонга (электр майдони кучланганлигига тескари йўналишда) кўпроқ кўча бошлайди. ярим ўтказгичлар эса паст …
4
лларга қараганда ёмон ўтказади. уларнинг бу хоссалари ярим ўтказгичли термоэлементнинг кавшарланган учлари орасидаги температура айирмасини оширишга имкон беради. 2. металларни қиздириш билан ток ташувчиларнинг концентрацияси ўзгармайди. ярим ўтказгичларни қиздирганда уларнинг температураси ошган сари ток ташувчиларнинг концентрацияси, яъни электр ўтказувчанлиги ҳам ортиб боради. масалан ярим ўтказгичлар температурасининг 10с га ошиши электр ўтказувчанлигининг 3-6 фойизга, 1000с га ошиши эса электр ўтказувчанлигининг дастлабки қийматидан 50 мартача ошишига олиб келади. ҳақиқатан ҳам, ярим ўтказгичнинг температураси ошган сари атомлараро боғланишда банд бўлган валент электронлар қўшимча энергия олиб ўз атомларидан ажралиб электр ўтказувчанликда иштирок эта бошлайди. агар ярим ўтказгич электрон ўтказувчанликка эга бўлса (германий ёки кремнийга y группа атомлари аралашган), бундай ярим ўтказгични қиздирганда, ўтказувчанлик электронларнинг концентрацияси орта бошлайди, масалан, 270с температурада германий элементида ток ташувчиларнинг сони 2,5 х 10 15 см-3 га, кремний элементида эса 6,8 х10 +10 см-3 гача етади. шунингдек, ярим ўтказгичнинг қиздирилган жойидаги ток ташувчиларнинг энергияси ҳам ортади. юқоридаги факторларнинг мавжудлиги ярим …
5
р учини қиздирсак, унинг узунлиги бўйлаб температураси пасая боради. ярим ўтказгичнинг исталган томонида асосий ток ташувчилар сони-ўтказувчанлик электронларининг сони ва энергияси (юқорида тушунтирганимиздек) ортади. натижада ярим ўтказгичнинг иссиқ учидан совуқ учи томон ҳаракатланаётган электронлар сони совуқ учдан иссиқ учи томон ҳаракатланаётган электронлар сонидан ошиқ бўлади. электронларнинг совуқ учга томон кўпроқ ҳаракатланганлиги сабабли ярим ўтказгич пластинкасининг иссиқ учида компенсациялашмаган мусбат заряд қолади, бошқача айтганда, ярим ўтказгичнинг иссиқ учи мусбат зарядланади, совуқ учи эса манфий зарядланади. ярим ўтказгичнинг иккала учи орасида ҳосил бўлган потенциаллар айирмасининг ортиши электронлар ҳаракатида мувозанат ўрнатилгунча давом этади. электрон ўтказувчанликли ярим ўтказгич пластинканинг иссиқ учидан электронларнинг совуқ учга ҳаракатланиши сабабли ярим ўтказгичнинг ичида совуқ уч томон йўналган электр майдони ҳосил бўлади. бу электр майдони электронларни ярим ўтказгичнинг совуқ учига ўтишига қаршилик кўрсата бошласа, ярим ўтказгичнинг иссиқ учига томон йўналган электронлар ҳаракатига эса тезлаштирувчи таъсир кўрсатади. натижада қарама-қарши йўналишда ҳаракатланувчи электронларнинг сони ўзоро тенглашганда динамик мувозанат ўрнатилади. ярим ўтказгичнинг …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "қуёш энергиясини бошқа тур энергияга айлантириш"

1476126524_65299.doc град мкв град мкв град мкв град мкв град мкв 111 ) 68 ( 43 = - - = a град мкв град мкв град мкв 2 , 41 ) 38 ( 32 = - - = a , q e = h град в 5 10 - × град мкв лм мка 100 max × = o p p h қуёш энергиясини бошқа тур энергияга айлантириш режа: 1. ярим ўтказгичли термоэлектр генераторлар. 2. ярим ўтказгичли термоэлементларнинг вольтампер характеристикалари. 3. қуёш фотобатареяларининг тузилиши ва ишлаш принциплари (ф.и.к.). термоэлементлар батареяси ёрдамида қуёш энергиясини электр энергиясига айлантириш қуёш энергиясидан фойдаланишдаги асосий йўналишлардан биридир. термоэлектрик қурилмаларнинг соддалиги, чидамлилиги ҳамда ярим ўтказгичли материалларни текшириш соҳасидаги ва ўртача қувватли энергетикада фойдаланиш истиқболларини ижобий баҳолашга …

Формат DOC, 178,0 КБ. Чтобы скачать "қуёш энергиясини бошқа тур энергияга айлантириш", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: қуёш энергиясини бошқа тур энер… DOC Бесплатная загрузка Telegram