masal janirini o’qitish metodikasi

DOCX 31 pages 95.5 KB Free download

31 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 95.5 KB

File type DOCX

Pages 31

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 31

toshkent amaliy fanlar universiteti “himoyaga tavsiya etilsin” sirtqi ta’lim bo’lim boshlig’i s.a.valiyev _______ ______ 2024 yil 60110500-boshlang’ich ta’lim (sirtqi) yo’nalishi bt22-s-14 (b)guruh talabasi xusanova madina baxtiyor qizining “ masal janirini o’qitish metodikasi ” mavzusidagi kurs ishi ilmiy rahbar: ravshanova gulruh yaxshiboy qizi bajardi:xusanova madina baxtiyor qizi toshkent-2024 yil mundarija kirish ................................................................................................................... i-bob. masal janirini o’qitish metodikasining ilmiy adabiyotlardagi taxlili 1.1. boshlang`ich sinflarda masalni o’qitish metodikasi 1.2. masal mumtoz adabiyotining qadimiy janri sifatida ii-bob. masalni o’qitish metodikasi 2.1. masal va she’rni o’qish uslubi 2.2 . adabiyot nazariyasida masal xulosalar……………………………………………………………………… adabiyotlar…………………………………………………………………… ilovalar……………………………………………………………………….. kirish “masal” arabcha sо‘z bо‘lib, “namuna, misol” ma’nosini bildiradi. masal xalq og‘zaki ijodida ham she’riy, ham nasriy yо‘lda yozilgan, asosini majoziy va ramziy obrazlarning faol harakati tashkil etgan, ta’limiy mazmundagi satirik va yumoristik tanqid ruhida bayon qilingan kichik hikoyadir. bu janrning xalq poetik ijodiga yaqinligi, uni avvalo donishmand xalq yaratganligi, sо‘ng esa yozuvchilar, shu jumladan ezop о‘z ijodida takomillashtirgani xususida …

2 / 31

fiqiy, gulxaniy kabi о‘zbek va tojik klassiklari; ibray oltinsarin, abay qо‘nonboyev, tо‘g‘aloq mо‘lda kabi qozoq va qirg‘iz ma’rifatchilari katta hissa qо‘shganligi haqida ma’lumotlar mavjud. ular xalq og‘zaki ijodi va antik masalchilik an’analarini davom ettirib, uni ijodiy rivojlantirgani, о‘z masallariga milliy xarakter, yangi mazmun, yangi g‘oyaviy yо‘nalish bag‘ishlagani, davr pafosini singdirib yuborgani haqida fikrlar yuritilgan. shuningdek, masal janri badiiy adabiyotning “xalqaro janri”ga aylanganligini sh.xolmatov о‘z tadqiqotlarida keltirib о‘tgan. о‘zbek mumtoz she’riyatining yirik namoyandasi, hajviy asarlar bitishda ham yuksak mahoratga ega bо‘lgan, sо‘z mulkining sultoni alisher navoiy ijodida ham masallarning sara namunalarini uchratish mumkin. i-bob. masal janirini o’qitish metodikasining ilmiy adabiyotlardagi taxlili 1.1. boshlang`ich sinflarda masalni o’qitish metodikasi masal - axloqiy, satirik va kesatiq mazmunini kinoyaviy obrazlarda aks ettirgan aksariyat kichik she’riy, ba’zan nasriy asardir. inson xarakteriga xos xususiyatlar masalda majoziy obrazlar − hayvonlar, jonivorlar va o’simliklar dunyosiga ko’chiriladi. timsollarning kinoyaviy xarakterda bo’lishidan tashqari, kulgili savol-javob ham masal tili va uslubi uchun …

3 / 31

ilib, “ezop tili” deyilgan va shu ta’bir joriy qilingan». ezop quldorlik jamiyati sharoitida hukmron doiralarning jirkanch kirdikorlarini ochiqdan-ochiq tanqid qilish ilojini topolmagach, o’zining satirik asarlarini kinoyaviy til va uslubda yozishga majbur bo’lgan. feodal istibdodi sharoitlarida yashab ijod etgan mashhur rus masalchisi i. a. krilov ham, atoqli o’zbek masalchisi gulxaniy ham “ezop tili”da yozganlar. frantsuz shoiri lafontenning masallari ham mashhur. a. navoiy dostonlarining bir qancha epizodlari, “sher bilan durroj”, “kabutar” singari masallari yaxshi xislatlarni tarbiyalashda katta ro‘l o’ynaydi. o’zbek adabiyotida sayido nasafiy, maxmur, gulxaniy kabi shoirlar ham navoiy an’analarini davom ettirganlar, bolalarbop ko’pgina masallar yozganlar. hayvonlar, parrandalar, hasharotlar, gullar haqidagi majoziy asarlarni bolalar qiziqib o’qiydilar. mana shu nuqtai nazardan sayido nasafiyning “bahoriyot” (“hayvonotnoma”) asari ahamiyatlidir. nasafiyning masallari, axloqiy va tarbiyaviy masalalarga doir fikr hamda qarashlari bolalarning o’qish va tarbiyasida katta ahamiyat kasb etishi bilan birga, ularning kitobxonlik doirasini ham kengaytiradi. mashhur masalnavis gulxaniyning “toshbaqa bilan chayon”, “maymun bilan najjor” masallari boshlang’ich …

4 / 31

kabi illatlarni bartaraf etishda yordam beradi. lekin amaldagi boshlang’ich sinf “o’qish kitobi” darsliklarida masal janriga kam o’rin berilgan. vaholanki, bola tarbiyasida masalning o’rni beqiyosdir. masaldagi qissadan hissa o’quvchi matndagi e’tibordan chetda qoldirgan, yuzaki o’qib o’tib ketgan, yaxshi anglashga harakat qilmagan o’rinni, bo’shliqni to’ldiradi. 3-sinf “o’qish kitobi”dan o’rin olgan “qaysar buzoqcha” (o. qo’chqorbekov) masali oilasi, o’rtoqlari, do’stlaridan ajralib, yomon yo’llarga kirib qolgan, oqibatda ko’ngilsiz holatlarga tushib qolgan bolalarni tarbiyalashda katta ahamiyatga ega. ushbu masaldagi asosiy xulosa masal oxirida berilgan qissadan hissada, ya’ni ota-bobolarimiz yaratib, bizga nasihat sifatida qoldirgan “bo’linganni bo’ri yer” hikmatida o’z ifodasini topgan. bu hozirgi kunda maqol tusini olgan. shoir esa bundan juda ustalik bilan foydalangan. “chumoli va tipratikan” masali esa nasriy turga mansub bo’lib, unda chumoli timsoli orqali bolalar halollikka o’rgatiladi, har bir narsani, u katta yoki kichik bo’lishidan qat’iy nazar, so’rab olishga, egasining ruxsati bilan foydalanishga da’vat etiladi. masalni o’qishda bolalar tipratikan timsoliga tanqidiy nazar bilan yondashadilar, …

5 / 31

atidan kelib chiqadi. masalan, buzoqchalar arqondan bo’shatib yuborilsa, shataloq otib, uzoq-uzoqlarga ketib qoladi. qaysar buzoqcha ham to’dasidan ajralib, bo’riga duch keladi, ya’ni ko’ngilsiz voqea yuz beradi. buzoqcha orqali onasidan uzoqlashib ketgan bolalar, vatanidan yiroqda turli kulfatlarga duch kelayotgan kishilar nazarda tutilgan. masalning allegorik mazmuniga to’xtalmasdan, bosh qahramon qiyofasini tahlil qilishga kirishiladi. 1-sinfda bolalar masalni hayvonlar haqidagi ertakka o’xshash kulguli asar kabi qabul qilsalar, 2-sinfdan boshlab ular masaldagi hayvonlarning xatti-harakati, o’zaro munosabatlari ba’zan kishilar hayotida ham uchrashini, masal axloqiy bilim beradigan ertak ekanini, ko’proq she’riy tarzda bo’lishini, unda kishilardagi ayrim kamchiliklar tasvirlanishini bilib ola boshlaydilar. masallarda yashiringan o’tkir kinoya, voqealarning tez-tez o’rin almashinib turishi uni bir maromda o’qishga xalaqit beradi. shuning uchun ifodali o’qishga yetarli malaka hosil qilmagan o’quvchi avval matn bilan yaxshilab tanishib chiqishi lozim. masal tahlil qilinayotganda, voqea rivojini jonli tasavvur qilish, obrazlarni aniq idrok etishda o’quvchilarga yordam berish zarur. chunonchi, ularga ayrim epizodlarni so’z bilan tasvirlash, ba’zilariga o’qituvchi …

Want to read more?

Download all 31 pages for free via Telegram.

Download full file

About "masal janirini o’qitish metodikasi"

toshkent amaliy fanlar universiteti “himoyaga tavsiya etilsin” sirtqi ta’lim bo’lim boshlig’i s.a.valiyev _______ ______ 2024 yil 60110500-boshlang’ich ta’lim (sirtqi) yo’nalishi bt22-s-14 (b)guruh talabasi xusanova madina baxtiyor qizining “ masal janirini o’qitish metodikasi ” mavzusidagi kurs ishi ilmiy rahbar: ravshanova gulruh yaxshiboy qizi bajardi:xusanova madina baxtiyor qizi toshkent-2024 yil mundarija kirish ................................................................................................................... i-bob. masal janirini o’qitish metodikasining ilmiy adabiyotlardagi taxlili 1.1. boshlang`ich sinflarda masalni o’qitish metodikasi 1.2. masal mumtoz adabiyotining qadimiy janri sifatida ii-bob. masalni o’qitish metodikasi 2.1. masal va she’rni o’qish uslubi 2.2...

This file contains 31 pages in DOCX format (95.5 KB). To download "masal janirini o’qitish metodikasi", click the Telegram button on the left.

Tags: masal janirini o’qitish metodik… DOCX 31 pages Free download Telegram