''avesto '' talim tarbiyaga oid fikrlar

DOC 11 pages 54.0 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 54.0 KB

File type DOC

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

mavzuda: '' avesto '' talim - tarbiyaga oid fikrlar o’rta osiyoning qadimgi tarixini o’rganishda “avesto” ning o’rni beqiyosdir. unda diniy e’tiqod va xalqlarning o’zaro aloqalari bilan bir qatorda ularning hayoti, turmushi, urf-odatlari, marosimlari aks ettirilgan. shuningdek bu buyuk asarda tarix, falsafa, dinshunosli, manbashunoslik, geografiya, etnografiya va umuman, ijtimoiy-siyosiy hayotnig barcha jabhalariga oid eng qadimgi ma’lumotlar to’plangan. “avesto” da bayon etilgan asosiy g’oyalar, diniy e’tiqodning ilk sodda bilimlari zardusht nomi bilan bog’langan. olimlar zardushtiylik dini ta’limotini quyidagi uchta tarixiy qism (davr) ga bo’lib o’rganadilar, birinchisi, eng qadimiy qismi miloddan avvalgi uch ming yillikda vujudga kelgan ilohlarga aytilgan madhu sanolar-yashtlardir; ularda qabila-urug’chilik tuzumidagi e’tiqodlar, ko’p xudolik tasavvurlari tasvirlangan; ikkinchisi, gatlardeb atalgan qismidir. bunda axuramazda nomli xudo haqida fikrlar yozilgan; uchinchisi, qadimiy ko’pxudolik va keyingi yakkaxudolik g’oyalari orasidagi kurash sharoitlarida eramizdan oldingi v asrda har ikkisini kelishtiruvchi mazdaviylik dini shakllangan. “avesto” bu dinning oxirgi va asosiy qismini bayon etgan. juda ko’pchilik tadqiqotchilarninig fikricha, …

2 / 11

to” ning yaratilishi haqida turli fikrlar mavjud: ularninig ayrimlari yodgorlik tarkibidagi eng ko’hna madhiyalar, miflar va mifologik borazlarga suyanib, uning dastlabki qismlari eramizdan oldingi ix asrlarda yaratilgan, degan hulosaga kelishgan. ular ba’zi matn va madhiyalaryakkahudolik e’tiqodi paydo bo’la boshlagan ilk paytlarda kohinlar tomonidan yaratilib, keyinchalik “avesto”ni tuzganlar ulardan ham foydalangan, deb uqtirishadi. bir guruh avestoshunoslar kitobninig yozila boshlashini bevosita zardushtning sablon tog’ida kechgan hayoti bilan bog’laydilar va bunda hotlar asosan payg’ambar she’rlaridan tashkil topganiga suyanadilar. harxolda “avesto”da ajdodlarimizning eng qadimiy she’rlari, musiqa, badiiy tafakkur mevalari, diniy aqidalariyu ilmiy dunyoqarashlari mujassamlangani aniq “avesto” zardusht va mazdoparastlik dini ulamolari tomonidan yozilib, to’planib bo’lgach, maxsus kotiblar tomonidaning ho’kiz terisidan tayyorlangan qog’ozga oltin suvi bilan ko’chirilgan. yuqorida ta’kidlanganidek, “avesto” 21 nask (kitob) dan iborat bo’lgan. bu haqda “tarixi balamiy”da ham aniq ma’lumot mavjud. makedoniyalik iskandar eronni bosib olgach, “avesto” ning “dijnabisht”-arxivd, otashkada, xazinalarida saqlanayotgan eng nodir nus’hasini tarjima qildirib olib, o’zini yoqtirib yuboradi.gushtasp xazinasidagi …

3 / 11

n davrlarda markaziy shaharlarda podsho yoki hokim farmonlari. markaziy hokimiyatning mahalliy boshqaruvchilarga, qo’shni davlatlarga yo’llagan maktublarining nus’halari har xil nask (kitob)lar saqlanadigan “dijnabisht” (arxivlar) mavjud bo’lgan. samarqand dijnabishtida “avesto”ning nodir nus’halaridan biri saqlangan. shundan so’ng shopur ikki davrida mu’badlarning mu’badi ozorpod mehrospondon “avesto”ning parokanda qismlarini to’playdi., unga ko’p nom, tushunchalarni keng sharhlovchi “zend avesto” kitobini yaratadi. arablar istilosi davrida o’z e’tiqodlarida sobit qolgan yuzlab eroniylar xonadoni janubiy hindistonga hijrat qiladilar va hozirgi ajdodlar udumini asrab qolishgan. ularning bombeyda zardushtiylik udumini o’rganadigan koma ilmiy markazi ham mavjud. ana shu ma’naviyat o’chog’ida ardasher davrida ko’chirilgan “avesto” nusxalari saqlanadi. shuningdek, kitobning bir qo’lyozmasi rossiya federasiyasining sankt-peterburgdagi saltikov shchedrin nomidagi davlat kutubxonasining sharq qo’lyozmalari bo’limida ham mavjud. bundan tashqari “avesto” xix asrning o’rtalarida fransuz, ingliz va nemis, rus tillarida ilmiy izohlar bilan bir necha marotaba nashr etilgan: endilikda biz “avesto”ning ikki muallif tomonidan bajarilgan nomukammal tarjimasiga ham egamiz. zoroastrizm – otashparastlik, miloddan avvalgi vi …

4 / 11

him pur dovud tarafidan ham e’tirof etildi. “avesto” matni to’liq saqlanmagan. bizgacha, uning juda oz qismi yetib kelgan, xalos. ma’lumki “avesto” kayoniy hukmdorlardan gishtosp – vishtosp zamonida kitob holiga keltirilgan. rivoyatlarga qaraganda, uning gatlar deb ataluvchi asosiy qismi xudo zaratushtra tomonidan yozilgan va mas’udiy, tabariy va beruniylarning so’zlariga qaraganda, 12 000 ho’kiz terisidan tayyorlangan maxsus pergamentga oltin harflari bilan yozilgan. o’sha vaqtlarda uning uch nusxasi mavjud bo’lgan, lekin bir nusxasi iskandar zulqarnaynning amr-farmoni bilan yoqib yuborilgan. ikkinchi nusxasini yunonistonga olib ketilgan, uchinchi nusxasi esa otashparastlar diniga o’ta e’tiqodli bo’lgan kishilar qo’lida saqlanib qolgan. lekin bu nusxa to’la emas. asarning saqlanib qolgan qismlarini to’plash va kitob holiga keltirish ishlari parfiya podshosi valgash 111 (148-192 yy.) hamda sosiniylar (milodning 111 asri) davrida ham davom ettirildi. “avesto” sosoniy shopur ii (309-379) davrida tartibga solindi, izohlar va qo’shimchalar (zand) bilan boyitildi va to’la kitob holiga keltirilib, asosiy qismlari pahlaviy tiliga tarjima qilindi. bu kitob …

5 / 11

vich), ingliz (l.x.mayls), laniya (a.xristensen) va fors (ibroham pur dovud) tillariga tarjima qilingan. uning kopengagenda (daniya) saqlanayotgan yagona nusxasi asosida tayyorlangan fotomatni 1937-1944 yillari olti jildqilib nashr etilgan. “avesto” boshqa barcha diniy kitoblar singari qomusiy mohiyatga ega bo’lgan asar hisoblanadi. unda zardushtiylik dinining qonun-qoidalari, farz va sunnatlari, yazdoning pokning chkkayu-yagona yaratuvchilik qudrati ta’rifiyu madhi bilan birga ijtimoiy hayot, turli ijtimoiy tabaqalar, moddiy olam, har xil kasb sohiblarining turmushda tutgan o’rni, dunyo va insonning nokomilligi, mavjud tuzum tartib-nizomlari, ularning musbat va manfiy tomonlari, mazdoparastlikning asl mohiyati, boshqa dinlardan farqi, inson tafakkurining mutlaq moya bilan bog’liqligi va boshqa ko’p masalalar xususida falsafiy mushohadalar yuritiladi shuningdek, xotin-qizlar haq-huquqini e’zozlash, oila daxlsizligi va mustahkamligiga erishish, ota-onalarning farzand oldidagi, farzandlarning ota-ona nazdidagi burchi, qizlarni oilaviy turmushga tayyorlash xususida ham ibratomuz fikrlar mavjud. ma’lumki, mazdoparastlik diniga zardusht asos solgan. u butparastlik, ashyoparastligu devparastlikka asoslangan ko’pxudolik, uning kasofati o’laroq hukm surgan johiliyatga qarshi uzoq davom etgan kurash …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "''avesto '' talim tarbiyaga oid fikrlar"

mavzuda: '' avesto '' talim - tarbiyaga oid fikrlar o’rta osiyoning qadimgi tarixini o’rganishda “avesto” ning o’rni beqiyosdir. unda diniy e’tiqod va xalqlarning o’zaro aloqalari bilan bir qatorda ularning hayoti, turmushi, urf-odatlari, marosimlari aks ettirilgan. shuningdek bu buyuk asarda tarix, falsafa, dinshunosli, manbashunoslik, geografiya, etnografiya va umuman, ijtimoiy-siyosiy hayotnig barcha jabhalariga oid eng qadimgi ma’lumotlar to’plangan. “avesto” da bayon etilgan asosiy g’oyalar, diniy e’tiqodning ilk sodda bilimlari zardusht nomi bilan bog’langan. olimlar zardushtiylik dini ta’limotini quyidagi uchta tarixiy qism (davr) ga bo’lib o’rganadilar, birinchisi, eng qadimiy qismi miloddan avvalgi uch ming yillikda vujudga kelgan ilohlarga aytilgan madhu sanolar-yashtlardir; ular...

This file contains 11 pages in DOC format (54.0 KB). To download "''avesto '' talim tarbiyaga oid fikrlar", click the Telegram button on the left.

Tags: ''avesto '' talim tarbiyaga oid… DOC 11 pages Free download Telegram