экология фани

DOC 56,0 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇
1
1364044303_42914.doc www.arxiv.uz режа: 1. экология фани ва унинг бошка фанлар билан богликлиги. 2. экологияни ривожланиш тарихи. 3. экологияни урганиш услублари. атроф-мухитнинг табиий холатини бузилиши, фан-техника ютукларини табиатга салбий таъсири туфайли экологик зиддиятларни келиб чикишига сабаб булди. атроф-мухитни мухофаза килишнинг чора-тадбирлари, бунда экология буйича таълим-тарбиянинг ахамияти хакида тушунча берилади. экология биология фанларининг бир кисми булиб, у нисбатан ёш, биология фанларини энг ривожланаётган сохаларидан биридир. экологик тирик организмларни муайян мухитда ривожланишини, купайишини, яшаб колишини, популяциясини урганади. экология бир канча биологик фанлар билан (физиология, морфология, эмбриология, эволюцион таъминот, генетика ва бошкалар билан) богланган. экология асосида биогеография, эталогия фанлари ривожланди. физиология, морфология, систематика, биогеография фанлари олдига куйилган масалаларда экологик изох бериш зарур, чунки хар бир тирик организм маълум бир табиий шароитда яшайди. организмларга физикавий омилларни таъсирини аниклаш учун экология (биологик булмаган) климотология, метеорология, табиий география, тупрокшунослик фанлари билан хам боглик. хозирги кунда экологияни иктисодий экология сохаси ривожланмокда, яъни бу биологик ресурслар хакидаги фандир. инсонни …
2
пайдо булган булса хам экология хакидаги тушунчалар эрамиздан олдин vi-ii асрларда кадимги хитойда, миср, хиндистон, юноннистонда пайдо булди. эмпедокл усимликларни ривожланишини ташки мухитга богликлигини, гиппократ кишиларни саломатлигига ташки мухитни таъсири хакидаги фикрларини айтган. теофраст усимликларни усиши ва шаклини тупрокка, иклимга богликлиги хакида фикр юритди. айникса, уйгониш йилларида фан ривожланиб, саёхатлар килиниб янги ерлар очилди. к.линней (1707-1778) биринчи булиб тирик организмларни илмий систематикасини яратди, ж.бюффон (1707-1788) "табиат тарихи" (13 том) асарида организмларни мухит билан богликлигича эътибор беради. ж. ламарк (1744-1829) ташки мухитни хайвон ва усимликларнинг эволюциясига таъсирини курсатди. рус табиатшуносларидан п.с.паллас (1741-1811), и.и.лепехин (1740-1802) асарларида хам усимлик, хайвон организмига ташки мухитни таъсири келтирилган. урта осиёлик ибн сино, а. беруний, у.хайём рисолаларида, бобурнинг "бобурнома" асарларида экологик тушунчалар куп учрайди. х1х асрда биология фанларини дифференцияси давом этди. экология фанининг асосчиларидан бири мду профессори к.ф.рулье (1814-1858) хисобланади. у хайвонлар экологияси буйича 160 та илмий иш ёзиб, унда табиатдаги хар бир тирик организмни ривожланиши ташки …
3
солди. экологияни ривожланиши мду нинг профессорлари: с.а.усов, н.а.северцов, м.а.мензбир, б.м.житков, д.н.кашкаров, г.п.дементьев, н.п.наумов, а.н.формозов, н.и.калабухов, в.чернышев кабиларнинг номлари билан богликдир. экологияни ривожланиши, айникса, хх асрда махсус "экология" журналини чикарилиши билан кучайди. экологияни ривожланишида тошкент ду проф.д.н.кашкаровни 1938 йил "хайвонлар экологиясининг асослари" деган асари катта янгилик булди. академиклар е.п. каровин, т.зохидов, в.в. яхонтов, р.а.олимжоновларнинг ишлари узбекистонда экологияни ривожланишида катта ахамиятга эгадир. собик иттифок даврида сув хайвонларини экологияси буйича л.а.зенкевич, г.в.никольский, с.а.зернов; тупрокдаги хайвонлар экологиясини м.с.гиляров; хашаротлар экологияси буйича и.в.кожанчиков, г.я.бей-биенко, р.с.ушатинская, г.а.викторовлар; судралувчилар, кушлар, сутэмизувчиларни экологияси буйича а.г.банников, н.и.калабухов, н.п.наумов, с.с.шварц; усимликлар экологияси буйича в.н.сукачев, б.а.келлер, в.в.алехин, а.а.молчанов ишлари алохида ахамиятга эгадир. чет эл олимларидан ч.элтон "экология животных (1934)", "экология растений", ю.одума (1968, 1975), "экология" ва "экология асослари"; в.тишлер (1971) "кишлок хужалик экологияси", э.пианка (1981) "эволюцион экология", р.риклефса (1979) "основы общей экологии" кабиларнинг ишлари катта ахамиятга эга булди. хозирги замонда экология биология фанларини асосий булимларидан булиб колди, чунки тадкикот ишларида экологик …
4
мил эканлигини билиш кийин. масалан, хашаротлар диапаузасини аниклашда… бунда аник тажриба утказиб сабаби аникланади. тажрибада сунъий яратилган шароит масалани аниклаш имконини беради. албатта тажрибадаолинган далиллар табиий шароитда текширилиши керак. экологик тадкикотлар мухим назарий ва амалий муаммоларни хал этишда катта роль уйнайди. организмларни мавсумий ривожланиши, таркалиши, акклиматизацияси, сонини динамикаси, купайиши ва таркалишини башорат (прогноз) этишда. бу масалалар экологик муаммолар булиб, бунда дала шароитида, лабораторияда тажрибалар утказиб масалани аниклаш мумкин. усимликлар ассоциациясисини (жамоасини) урганиш. бир хилдаги шароитда бирга яшайдиган усимликлар жамоаси. усимликлар ассоциациясини урганиш белгиланган проба майдони ва учет майдончасидаги усимликларни тавсифлаш (характер) оркали бажарилади. бунда утчил майдон размери 1 дан 100 кв.м гача, урмон – 100-500 кв.м гача олинади. белгиланган майдон аник тугри бурчак квадрат булиши керак. олинган майдондаги усимликлар тавсифланади. усимликларга х-ка берганда дарахт, бута, чала бута, куп йиллик, бир йиллик утчил, мох, лишайник, замбуруг, сув утлари ёзилади. усимликларни яруслиги, фенологияси (ривожланишини) даврийлиги келтирилади. ассоциациядаги купрок (турни) ва популяцияни ташкил …
5
ат колдиги урганилади. хайвонларни экологиясини урганганда, шунингдек усимликларда хам мухитни абиотик шароитлари (эсимизм, харорат, намлик, ёруглик, тупрок, гидрологик) ва биотик богланишларни билим керак. хайвон турларини популяциясини таркиби, сони уларни купайишига боглик. шунинг учун хам хайвонларни экологиясини урганишда уни купайишига фенология эътибор берилади. хайвонларни (поведение) хатти-харакатларини хар хил мавсумий, суткалик узгаришини аниклаш уларни узгариб турувчи мухитга мослашувини аниклашда мухимдир. хайвонларни хаёт тарзини урганишда уларни мавсумий биологик циклини, миграциясини, конуниятларини, популяциясини, жойлашувини урганилади. бунинг учун хар хил усуллардан фойдаланилади: кушларни халкалаш, сутэмизувчиларни танасига рангли белги куйиш, танасига радиопередатчик урнатиш, организмига нурлантирилган элементларни киритиш ва хоказо. хайвонларда экологик тадкикот ишлари шунингдек усимликларда хам уларда нафас олишни узгариши, сув алмашинуви, запас озука моддалари, усиш темпи, купайиш тезлигини, организмдаги биокимёвий жараёнларни аниклаш оркали олиб борилади. бунинг учун бу курсаткичларни аникловчи умумий биологик ва умумий илмий усуллар кулланилади. хайвонларни сонини аниклаш экологик тадкикот ишларида мухим курсаткичдир. бунинг учун визуаль усулда маълум майдон-юзасидаги хайвон сони аникланади. усимликлар …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"экология фани" haqida

1364044303_42914.doc www.arxiv.uz режа: 1. экология фани ва унинг бошка фанлар билан богликлиги. 2. экологияни ривожланиш тарихи. 3. экологияни урганиш услублари. атроф-мухитнинг табиий холатини бузилиши, фан-техника ютукларини табиатга салбий таъсири туфайли экологик зиддиятларни келиб чикишига сабаб булди. атроф-мухитни мухофаза килишнинг чора-тадбирлари, бунда экология буйича таълим-тарбиянинг ахамияти хакида тушунча берилади. экология биология фанларининг бир кисми булиб, у нисбатан ёш, биология фанларини энг ривожланаётган сохаларидан биридир. экологик тирик организмларни муайян мухитда ривожланишини, купайишини, яшаб колишини, популяциясини урганади. экология бир канча биологик фанлар билан (физиология, морфология, эмбриология, эволюцион таъминот, генетика ва бошкалар билан) богланга...

DOC format, 56,0 KB. "экология фани"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: экология фани DOC Bepul yuklash Telegram