антэкология фани хамда унинг шаклланиши хакида умумий тушунча

DOC 105,5 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇
1
1697538592.doc кириш. антэкология фани хамда унинг шаклланиши хакида умумий тушунча режа: 1. антэкология фанининг кискача тарихи. 2. антэкология фанининг предмети, тадкикот методлари ва бошка фанлар билан алокаси. 3. усимликларни морфологик тавсифлаш. 4. усимлик органларининг пайдо булиши 5. новдалар тизимининг пайдо булиши, усиши ва шохланиши гуллаш жараёни усимликларнинг катта гурухига хос булган хусусият булиб, у онтогенезда алохида давр сифатида ажратилади. гуллаш усимликни генеретив боскичга утганидан далолат беради. гул микёсида уругчи тумшукчаси ва чангчи гулнинг етилиши натижасида чангланиш хамда уругланиш жараёни амалга ошади. антэкология фани кандай фан ва у кандай объектларни урганади хамда кандай фаолият билан шугулланиши тугрисидаги тушунчаларни ушбу фаннинг яратилиш тарихини урганиш жараёнида билиб олиш мумкин. антэкология фанининг яратилиш тарихи кадимги юнонлар ва римликларга бориб такалади. улар эркак ва ургочи усимликларни бир-биридан яхши ажрата олишган. уйгониш даврининг xvii асрида немис олими рудольф якоб камерариус (1665-1721) томонидан усимлик гулларининг жинслари урганила бошланиши билан антэкология фани учун ззма маълумотлар йигила бошланади. камерариус …
2
и, у гулларнинг узидан ва четдан чангланиш жараёнларида шамол ва, айникса, хашаротларнинг ахамияти катта эканлигини, табиатда четдан чангланиш асосий усул эканлигини курсатиб утади. лекин кельрейтер жинсий жараённинг мохиятини тулик тушунмаган, у жинсий жараён усимликлар учун факат уруг ва мева хосил килиш учунгина зарур деб тушунган. гуллаш даврини илмий асосда тадкик килиш xviii аср охири xix аср бошларида бошланган. бу даврларда рус олими а.т. болотов ва немис ботаниги христиан конрад шпренгел (1750-1816) лар томонидан усимликларнинг хашаротлар ёрдамида четдан чангланиш усулларига ва гуллардаги нектардонлар, гуллар ранги хамда нектарларни курсатувчи белгилар чангловчиларни жалб килиш учун хизмат килишини батафсил урганишиб, усимликларда учрайдиган “дихогамия” ходисасини хам фанга киритишди. эволюцион таълимотнинг муаллифларидан бири булган ч.дарвин хам узининг катор асарларида бу масалага кенг тухталади. унинг “орхидеяларнинг хашаротлар ёрдамида чангланиши” ва “усимликлар оламида четдан ва уз-узидан чангланишнинг таъсири” каби асарларида четдан чангланишнинг биологик урни очиб берилди. ч.дарвин фасол, бовда, кашкарбеда, себарга ва бошка усимликларда утказган тажрибалари асосида усимликлар …
3
номли маколасида “гуллаш ва чангланиш жараёни” билан боглик томонларни “антэкология” атамаси билан номлашни таклиф килади. бу атама куп олимлар томонидан куллаб-кувватланди. антэкология сохасидаги классик йуналиш хозирги кунда хам давом этмокда. бу соханинг ривожланишига россиялик олимлардан a.н.пономарев, в.ф.шамурин, н.в.первухина, э.с.терехин, b.авершагина, э.к.кайгородова, р.е.левина, э.с.меликянлар, молдавалик аа.чеботар, в.р.челак, исроиллик ch.c.heyn ва бошкалар узларининг муносиб хиссаларини кушдилар. айникса, аллономарев ва унинг шогирдлари томонидан россиянинг арктика, тундра, тайга, урмон хамда козогистоннинг дашт минтакаларида олиб борилган кузатишлари катта натижа берганлигини таъкидлаб утиш лозим. а.н.пономарев томонидан эълон килинган “усимликда гуллаш ва чангланиш жараёнини урганиш” (1960), “антэкологик тадкикотларнинг кулланиши ва йуналишлари хакида” (1970) номли ишлари шу кунда хам уз долзарблигини йукотгани йук н.влервухина (1971) ишлари гулнинг ранги, нектар ажратиш ва хид чикариш хашаротларни жалб этишдаги ролини аниклашга каратилди. в.ф.шамурин (1960,1966) нинг тундра минтакасида, елбершагина (1966) нинг карагайли тайга урмонларида олиб борган тадкикотлари натижасида антэкология фани янги маълумотлар билан бойиди. м.б.русакова (1968) нинг полиморф турлар устидан олиб борган …
4
975 - 1980 йиллардан бошлаб республикамиз флорасининг кимматли ем-хашак ва хом ашё берувчи усимлик турлари тадкик этила бошланди. жумладан, чиннигулдошларнинг айрим турлари (т.е.матюнина), бурчокдошлар оиласининг эспарцет туркуми (р.у.кодирова, блорматов), ширинмия ва янток туркумлари (оаашурметов, хддаршибоев), кандим туркуми (а.т.абдуллаева) вакилларининг гуллаш биологияси урганилди. шуни кайд этиб утиш лозимки, бу тадкикотларнинг хаммаси узбекистон фа “ботаника иичм” да амалга оширилди. кейинчалик ушбу йуналишда олиб борилган йирик илмий изланишларнинг натижаси сифатида ж.ю.турсуновнинг “антэкология и эмбриология сапониноносных гвоздичных средней азии” (1988), оаашурметов, хддаршибоевнинг “репродуктивная биология солодки и раздельнолодочника” (1995), “семенное размножение бобовых растений в аридной зоне узбекистана” (2002), оаашурметов, х.ч.буриевларнинг “репродуктивная биология представителей сем. cucurbitaceae juss.” (2002) номли монографиялари эълон килинди. уларда республикамизда кенг таркалган полиз, хом ашё берувчи ва ем-хашак хисобланувчи катор усимликларнинг гуллаш ва чангланиш жараёнига оид кимматли маълумотлар берилган. хк-каршибоев томонидан 2008 йилда чоп этилган ва усимликлардаги гуллаш ва чангланиш жараёнларини урганишга багишланган “антэкология” махсус курси буйича укув кулланмаси олий укув юртлари …
5
жараёни факат усимликнинг гуллашига эмас, балки катор биотик (чанглатувчи хашаротлар) ва абиотик (харорат, намлик, шамол, ёмгир) омилларга хам узвий боглик булади. р.е.левина (1981) фикрича, “гул биологияси” атамасини антэкологияга кушиб юбориш ярамайди. унинг таъкидлашича, “гул биологияси” деганда гулнинг морфологик ва физиологик хусусиятларини назарда тутмок керак, чунки у ташки мухит омилларига унча боглик булмайди. антэкология фанининг тадкикот методлари. антэкология фанининг куйидаги тадвдкот методлари ажратилади: · дала шароитида кузатиш антэкологиянинг энг асосий методи хисобланади. факат табиат куйнида тирик объектларда гуллаш ва чангланиш жараёнини тадкик килиш мумкин. · тасвирий метод ёрдамида гулда буладиган узгаришлар ва жараёнлар урганилиб кайд этилади. айникса, энтомофил усимликларда хашарот ва уругчи тумшукчаси орасида кузатиладиган жараённи аник тасвирлаш мухим ахамиятга эгадир. · микроскопик метод гулнинг майда кисмларини урганишда ва чангнинг фертиллигини аниклаш чогида кулланилади. · дала тажрибаси ёрдамида усимлик гулини автоматик равишда очилиб, узидан чангланиши мумкинлигини ва шу каби хусусиятларини текширишда фойдаланилади. · махсус аппарат оркали видеотасмага тушириш. бу метод билан …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"антэкология фани хамда унинг шаклланиши хакида умумий тушунча" haqida

1697538592.doc кириш. антэкология фани хамда унинг шаклланиши хакида умумий тушунча режа: 1. антэкология фанининг кискача тарихи. 2. антэкология фанининг предмети, тадкикот методлари ва бошка фанлар билан алокаси. 3. усимликларни морфологик тавсифлаш. 4. усимлик органларининг пайдо булиши 5. новдалар тизимининг пайдо булиши, усиши ва шохланиши гуллаш жараёни усимликларнинг катта гурухига хос булган хусусият булиб, у онтогенезда алохида давр сифатида ажратилади. гуллаш усимликни генеретив боскичга утганидан далолат беради. гул микёсида уругчи тумшукчаси ва чангчи гулнинг етилиши натижасида чангланиш хамда уругланиш жараёни амалга ошади. антэкология фани кандай фан ва у кандай объектларни урганади хамда кандай фаолият билан шугулланиши тугрисидаги тушунчаларни ушбу фаннинг яратилиш тарихини ...

DOC format, 105,5 KB. "антэкология фани хамда унинг шаклланиши хакида умумий тушунча"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.