san'atlar

PPTX 29 pages 211.2 KB Free download

29 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 211.2 KB

File type PPTX

Pages 29

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 29

презентация powerpoint mushtarak san’atlar reja: 1.shakl va ma’no mubosabatlariga asoslangan san’atlar. tazod, tajnis va ishtiqoq san’atlari. 2.iqtibos va aqd san’atlarining o‘xshash va farqli jihatlari. 3.tazmin va tatabbu’ san’atlari. tazod (ar. – zid qo‘yish, qarshilantirish) – baytda ma’no jihatdan o‘zaro zid, qarama-qarshi bo‘lgan so‘zlarni qo‘llashga asoslangan she’riy san’at. nazm va nasrda keng qo‘llaniladi. ilmi badi’ga doir manbalarda tazod san’ati mutazod, al-mutazod, mutobiqa, al-itizod kabi nomlar bilan keltiriladi. tazod ne tirigmen, ne o‘lug, ne sog‘, ne bemormen, ayta olmankim, firoqingdin ne yanglig‘ zormen. (navoiy) ey shoh, karam aylar chog'i teng tut yamon-u yaxshini, kim mehr nuri teng tushar vayron-u obod ustina. (ogahiy) tajnis (ar. – jinsdosh, hamjins) – baytda shaklan bir xil yoki bir-biriga yaqin so‘zlarni qo‘llashga asoslangan she’riy san’at. asosan nazmda, ba’zan nasrda ham istifoda etiladi. ilmi badi’ga doir manbalarda tajnisning bir necha turlari farqlanadi. turkiy adabiyotda tajnisning asosan quyidagi turlari keng qo‘llanilgan: tajnis tajnisi tom yoki mutlaq tajnis – to‘liq …

2 / 29

husn-u latofat tanining jonisiz (lutfiy) tajnisi mukarrar – shaklan bir-biriga yaqin ikki so‘zning misra oxirida yonma-yon kelishiga asoslangan tajnis ishq erur andoq murabbiykim, qilur etkach asar, bulbul o‘lg‘ay, ochsa yuz bir sarvi gulruxsor sor. (navoiy) tajnisi murakkab – shakldosh so‘zlarning biri yaxlit bir so‘zdan, ikkinchisi ikki so‘zdan iborat bo‘lishi orqali vujudga keladigan tajnis: charx tortib xanjari hijron bu tun, qo‘ymadi bir zarra bag‘rimni butun. tunga borib bizni behol aylading, ne balolig‘ er emish, yo rab, bu tun. (navoiy) ishtiqoq (ar. – bir so‘zdan boshqa so‘z hosil qilish) – bir o‘zakdan hosil bo‘ladigan bir nechta so‘zni bayt yo jumlada qo‘llash san’ati. o‘zakdoshlik har bir tilning ichki qonuniyatlari doirasida shakllanadi. jumladan, forsiy va turkiy so‘zlarda o‘zakka turli affikslar qo‘shish bilan yangi ma’no yoxud ma’no jilvalari hosil qilish xarakterli bo‘lsa, arabcha so‘zlarda ichki fleksiya asosiy o‘rin tutadi ishtiqoq san na javr etmak tilarsan, istagumdur oni man, kim muhibg‘a har na mahbub aylasa, mahbub …

3 / 29

h) – qur’on oyatlari va hadislar matnini she’riy asarlarda vazn va qofiya talabiga muvofiq juz’iy o‘zgartishlar bilan keltirish san’ati. chekmay falak lutfung tuni, juz zikr ila tasbih uni, odam debon qahring kuni har dam “zalamno rabbano”. aqd tazmin (ar. – bir narsani ikkinchi narsa orasiga qo‘ymoq ) – she’rda o‘zga bir shoir she’ridan bir misra yoki bir bayt kiritish san’ati. tazmin husayn voiz koshifiyning “badoyi’ ul-afkor fi sanoyi’ ul-ash’or” (15-a.) asarida tazmin san’ati ikki guruhga ajratiladi: 1) tazmini musarrah – misra yoki bayti keltirilayotgan muallif nomi ko‘rsatilgan tazmin 2) tazmini mubham – muallif nomi keltirilmagan tazmin. nasiruddin tusiyning “me’yor ul-ash’or” (1251-1252) asarida tazmin san’ati shoirning o‘z fikriga dalil sifatida boshqa bir asardan barchaga ma’lum baytni keltirishi bilan bog‘liqligiga e’tibor qaratiladi va tazmin sifatida keltirilayotgan bayt shoirning boshqa asaridan olingan o‘z ijod mahsuli bo‘lishi ham mumkinligi ta’kidlanadi. alisher navoiy ijodida tazmin san’atining istifoda etilishi aynan “me’yor ul-ash’or” muallifi keltirgan mezonlarga mos …

4 / 29

rish; kuzatish) – o‘zga bir shoir she’ridan ta’sirlanib, undagi vazn, qofiya va radifni saqlagan holda asar yaratish. nazira, o‘xshatma va javobiya deb ham yuritiladi. tatabbu’ musulmon sharqi adabiyotida adabiy aloqa va o‘zaro ta’sirning keng tarqalgan shakllaridan bo‘lib, salaflar yoki zamondosh shoirlar bilan muayyan tarzda o‘zaro ijodiy musobaqaga kirishish bilan bog‘liq an’ana hisoblangan. bunda musobaqalashayotgan shoir biror asarga javob bitar ekan, unga ijodiy yondashishi, tanlangan mavzu, vazn va qofiya doirasida yangi fikr ayta olish imkoniyatiga ega bo‘lishi talab qilingan. tatabbu’ tatabbu’ she’riyatning istalgan janri yoki shakli asosida: farddan dostongacha yozilishi mumkin. mumtoz she’riyatimizda, xususan alisher navoiy ijodida tatabbu’ asosan g‘azal, qasida va doston shaklida bitilgan. navoiyning lirik tatabbu’lari “devoni foniy” tarkibidan o‘rin olgan bo‘lib, ular ulug‘ shoirning o‘z salaflari va ustozlariga yuksak ehtiromi mahsulidir. devondagi g‘azallarning 300 dan ortig‘i aynan tatabbu’ asosida yaratilgan bo‘lib, eng ko‘p tatabbu’ hofiz sheroziy g‘azallariga bog‘langan (200 dan ortiq). agar on turki sherozi ba dast orad …

5 / 29

tehlol alisher navoiyning soqiynomasida ustozlarga bag‘ishlangan o‘rinlar bor. shulardan biri jomiyga bag‘ishlangan band bo‘lib, ushbu bandning boshida keltirilgan quyidagi bayt baroati istihlolga misol bo‘la oladi: soqiyo, jom ketur daryovash, ki zamone bo‘layin daryokash. атоуллоҳ ҳусайний. бадойиъу-с-санойиъ / форсчадан а. рустамов таржимаси. – тошкент: адабиёт ва санъат, 1981. шайх аҳмад ибн худойдод тарозий. фунун ул-балоға. – т.: хазина, 1996. исҳоқов ё. сўз санъати сўзлиги. – тошкент: зарқалам, 2006. asosiy adabiyotlar: ҳожиаҳмедов а. шеърий санъатлар ва мумтоз қофия. – тошкент: шарқ нмк, 1998. ҳожиаҳмедов а. мумтоз бадиият малоҳати. – тошкент: шарқ, 1999. мусульманкулов р. персидско-таджикская классическая поэтика (x–xv вв.). – м.: наука, 1989. раҳмонов в. шеър санъатлари. – ленинобод, 1972. qo‘shimcha adabiyotlar: /docprops/thumbnail.jpeg

Want to read more?

Download all 29 pages for free via Telegram.

Download full file

About "san'atlar"

презентация powerpoint mushtarak san’atlar reja: 1.shakl va ma’no mubosabatlariga asoslangan san’atlar. tazod, tajnis va ishtiqoq san’atlari. 2.iqtibos va aqd san’atlarining o‘xshash va farqli jihatlari. 3.tazmin va tatabbu’ san’atlari. tazod (ar. – zid qo‘yish, qarshilantirish) – baytda ma’no jihatdan o‘zaro zid, qarama-qarshi bo‘lgan so‘zlarni qo‘llashga asoslangan she’riy san’at. nazm va nasrda keng qo‘llaniladi. ilmi badi’ga doir manbalarda tazod san’ati mutazod, al-mutazod, mutobiqa, al-itizod kabi nomlar bilan keltiriladi. tazod ne tirigmen, ne o‘lug, ne sog‘, ne bemormen, ayta olmankim, firoqingdin ne yanglig‘ zormen. (navoiy) ey shoh, karam aylar chog'i teng tut yamon-u yaxshini, kim mehr nuri teng tushar vayron-u obod ustina. (ogahiy) tajnis (ar. – jinsdosh, hamjins) – baytda shak...

This file contains 29 pages in PPTX format (211.2 KB). To download "san'atlar", click the Telegram button on the left.

Tags: san'atlar PPTX 29 pages Free download Telegram