badiiy san'atlar

PDF 8 стр. 1,3 МБ Бесплатная загрузка

8 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 1,3 МБ

Тип файла PDF

Страницы 8

Обновлено Май 2026

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 8

allegoriya (majoz)- ramzning bir ko’rinishi bo’lib, voqea-hodisa yoki narsa buyumning mavhum tushunchasi o’rnida aniq tasvirni ifodalovchi ramziy so’z (obraz)ni qo’llash, ya’ni adabiy asarda o’quvchiga noaniq bo’lgan tushunchani ko’pchilikka ma’lum bo’lgannarsalarga xos belgilar bilan ifodalash usuli. masalan: tulki-ayyor va aldamchi kishi bo’ri-ochko’z va boshqalar anafora (takror)-misralar boshida bir so’zning aynan takrorlanishi shag’irlaydi betinim daryo shag’irlaydi vahm to’lgan jar alliteratsiya (tavze)- tovushlar ohangdoshligi qaro qoshing, qalam qoshing, qiyiq qayrilma qoshing, qiz. qilur qatlimga qasd,qayrab qilich qotil qaroshing, qiz... assonans-misra, baytda unlilar takrori omon, omon, omon-ey zamon-bizning zamon-ey epifora-misra oxirida tovush, so’z, iboraning takrorlanishi. kulgan boshqalardir, yig’lagan menman, o’ynagan boshqalar, ingragan menman. harf san’ati (kitobat)-arab harflaridan foydalanish nigoro, bori g’am birla faqiri notavon aylab, >dek qomatimni > yanglig’ duto qilding husni ta’lil (chiroyli dalillash) tasvirlanayotgan biror hodisaga shoirona sabab ko’rsatish, biror voqeani unga dahli bo’lmagan boshqa hodisa bilan izohlash. nozuklik ichra yo’q tori gisuyi o’z haddini bilib belidin o’lturur quyi iyhom-shubhaga solish, adashtirish …

2 / 8

a) tashxis-shaxslantirish jamoling vasfini qildim chamanda, qizordi gul uyattin anjumanda b) intoq-gapirtirish bunda qorning taglarida qish, bahor uchun so’zlaydi olqish c) litota (tafrit, ifroq) o’ta zaiflashtirish, kichraytirish ul sanamkim suv yaqosida paritek o’lturur g’oyati nozikligidin suv bila yutsa bo’lur metonimiya-o’zaro yaqinlik,aloqadorlik asosida ma’no ko’chishi fuzuliyni oldim qo’limga, majnun bo’lib yig’lab qichqirdi mubolag’a (giperbola)-bo’rttirish, lof urish a) tablig’-tasavvur qilish mumkin, yuz berishi ham mumkin. kecha kelgumdur debon ul sarvi gulro’ kelmadi ko’zlarimg’a kecha tong otquncha uyqu kelmadi b) ig’roq-tasavvur qilish mumkin, yuz bermaydigan yolg’on otlar kishnar, qizlar kuylar, tinmay ishlar dehqonlar, quyosh oltin buloqdir, qaynar, toshar...ko’k tiniq c) g’uluvv-aql ham ishonmaydi, hayotda ham yuz bermaydi. vah, muhabbat ko’yida qon yig’ladim, yetti iqlim g’arq bo’ldi yoshima mukarrar-muayyan so’z muayyan o’rinda takrorlanib keladi mulamma’-turli tillarda she’r yozish. qochib ketdi machchoyilar aksari, borib shulki yurtiga ta’kidlari: a) shiru-shakar-2 tilda b) shiru shahdu shakar-3 tilda musajja’-baytning ichki qofiyaga ega bo’lishi. xatti aro uzoring sabza ichida …

3 / 8

o`lsa asg`i edi-o`q o`kush, qamug` edg`ulik ulgi-ul bu uqush. 4) radd-ul-hashv ilal-ibtido (birinchi misra hashvidagi so`zning ibtido sifatida takror kelishi); qali edguka bo`lsa, esiz eshi, esiz boldi qilqi ul esiz tushi. 5) radd-ul-hashv ilal-hashv (birinchi misraning o`rtasidagi so`zning keyingi misra ichida qaytarilishi): ul sanamkim suv yaqosinda paridek o`ltirur, g`oyati nozuklukindin suv bila yutsa bo`lur. (atoiy) 6) radd-ul-hashv ilal-ajuz (misra ichidagi so`zning keyingi misra oxirida kelishi). ula nang kishika yeturham ichur, seni nang kechurgay, ani sen kechur. 7) radd-ul-aruz ilal-ibtido (birinchi misra oxiridagi so`zning keyingi misra boshida kelishi): atoiyni agar olamg`a sotsang, sot, ey zohidki, ul xublar qulidur. 8) radd-ul-aruz ilal-hashv (birinchi misra oxiridagi so`zning keyingi misra ichida ham kelishi): nektu ter eshitkil kur erdamlug er , bu erdam bila er tilak arzu yer. 9) radd-ul-aruz ilal-ajuz (birinchi misra oxiridagi so`zning bayt oxirida ham kelishi): kitobat boshladim anjoma yetgay, "muhabbatnoma" misr-u shoma yetgay. (xorazjmiy) 10) radd-us-sadr ilal-aruz (bayt boshidagi so`zning birinchi …

4 / 8

i, qoladi sifatlash (epitet)-narsa, voqea-hodisa, tushuncha va kishilarning belgi-xislatlarini aniqlovchi, izohlovchi, tavsiflovchi so’zni qo’llash. kumush qishdan, zumrad bahordan qolishmaydi kuzning ziynati. ta’did (ta’zil, shumur, e’dod, te’dod) – ketma ketlik tadrijiylik asosida fikrni yuzaga chiqarish. tilingni ko’dazgil, ko’zingni ko’daz, bo’g’uzni ko’dazgil, halol, yegil az. tajnis (jinos)-baytda omonim so’zlardan foydalanish. bo’yung sarv-u sanubartek, beling qil vafo qilg’on kishilarga vafo qil tazjiya-bo’lak-bo’lak qilmoq bayt misralarining har birini ikki bo’lakka ajratib, misralardagi birinchi bo’laklarni ham, ikkinchi bo’laklarni ham o’zaro qofiyalash san’atidir. qaro zulfing firoqida parishon ro’zg’orim bor, yuzungdin ishtiyoqida ne sabr-u ne qarorim bor tajohuli orif-bilib turib bilmaslikka olish bunda ritorik so’roq gaplardan foydalanish. nahot shuncha ma’sum, shuncha pok sevishmoqda alam bor shuncha? takrir-takrorlash ko’ni bo’l, ko’ni qil, atin ko’ni, ko’ni teyu bilsun haloyiq seni talmeh---“arabcha” so’z bo’lib, chaqmoq chaqishi, nazar solish degan ma’noni anglatadi. she’riyatda tarixiy voqea va shaxslar, adabiy qahramonlar va joylarga ishora qilish; ayyub-payg’ambarlardan biri, badanini yara bosib qurtlagan bo’lsaham chidagan …

5 / 8

i. ko’nglidur oshuftan lavhu tarab nafsu havo tilsa zillat xanjari bag’rini luqmon istamas (hamza) muso- payg’ambar xudo bilan so’zlashgani uchun kalimulloh unvonini olgan. ko’pinch adabiyotda uning kalimulloh ekani, shubon (cho’pon) ekani, tayog’i yodga olinadi. adabiyotda muso a.s timsoli fir’avn timsoliga zid qo’yilib, tazod san’ati uchun ham asos bo’ladi. raiyat qo’y erur, sulton anga cho’pon yo bo’ri bo’ri o’lga-yu qo’y tingay, chu musotek shubon keldi (sakkokiy) fir’avn, qorun shayton so’zin mahkam tutdi, shul sababdan yer yorildi-ani yutdi muso kalim nasih bo’lib so’zlar aytdi, quloq tutmay ul ikkisi bo’ldi murdor (yassaviy) nuh-payg’ambar. rivoyatlarda aytilishicha, yer yuzini suv bosganda barcha jonzotlardan o’z kemasiga bir juftdan olib, ularni asrab qolgan ekan. she’riyatda uning uzoq (1000 yildan ziyod) umr ko’rgani ko’otilga olinadi. nuhki ming yil yashab ko’rdi bir to’fon, men nuh bo’lmasam ham ming to’fon ko’rdim. (p.mahmud) sulaymon-payg’ambar dovud a.s ning 12 farzandidan kenjasi va valiahdi. ulkan va kuchli saltanatga egaligi, shamolning, jin va devlarning …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 8 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "badiiy san'atlar"

allegoriya (majoz)- ramzning bir ko’rinishi bo’lib, voqea-hodisa yoki narsa buyumning mavhum tushunchasi o’rnida aniq tasvirni ifodalovchi ramziy so’z (obraz)ni qo’llash, ya’ni adabiy asarda o’quvchiga noaniq bo’lgan tushunchani ko’pchilikka ma’lum bo’lgannarsalarga xos belgilar bilan ifodalash usuli. masalan: tulki-ayyor va aldamchi kishi bo’ri-ochko’z va boshqalar anafora (takror)-misralar boshida bir so’zning aynan takrorlanishi shag’irlaydi betinim daryo shag’irlaydi vahm to’lgan jar alliteratsiya (tavze)- tovushlar ohangdoshligi qaro qoshing, qalam qoshing, qiyiq qayrilma qoshing, qiz. qilur qatlimga qasd,qayrab qilich qotil qaroshing, qiz... assonans-misra, baytda unlilar takrori omon, omon, omon-ey zamon-bizning zamon-ey epifora-misra oxirida tovush, so’z, iboraning takrorlanishi. k...

Этот файл содержит 8 стр. в формате PDF (1,3 МБ). Чтобы скачать "badiiy san'atlar", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: badiiy san'atlar PDF 8 стр. Бесплатная загрузка Telegram