asosiy elektr kattaliklar: tok kuchi, kuchlanish, quvvat

DOCX 7 pages 35.5 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 35.5 KB

File type DOCX

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

asosiy elektr kattaliklar: tok kuchi, kuchlanish, quvvat oʻtkazgichlar va dielektriklar oʻtkazgichlar odatda tashqi qobigʻidagi elektronlari yoki valent elektronlari yadrosi bilan nisbatan kuchsiz bogʻ hosil qilgan atomlardan tashkil topgan. quyida mis atomining taxminiy chizmasi berilgan. bir necha metall atomlari birgalikda oʻzlarining tashqi qobigʻidagi elektronlarini hech qanday qiyinchiliksiz oʻzaro almasha oladi. bir gala elektronlar muayyan bir yadroga bogʻliq boʻlmay qoladi. demak, hatto kichkina qiymatdagi elektr kuchi ham elektronlar galasini siljitishga yetarli boʻladi. mis, oltin, kumush va alyuminiy, shuningdek, shoʻr suv yaxshi oʻtkazgich boʻla oladi. shuningdek, yomon oʻtkazgichlar ham mavjud. masalan, chogʻlanma lampochkalarda ishlatiladan metall – volfram yoki uglerodning olmosdagi holati nisbatan yomon oʻtkazgichlar sanaladi. chunki ularning elektronlari siljishga moyil emas. dielektriklar (yoki izolyatorlar) – bu tashqi elektronlari yadrosi bilan mustahkam bogʻlangan moddalar. oʻrtacha elektr kuchlari ularning elektronlarini erkin holatga chiqara olmaydi. elektr kuchi taʼsir qilgan paytda elektronlar buluti kuchga javoban choʻziladi va deformatsiyalanadi, ammo elektronlar harakatlanmaydi. shisha, plastik, tosh va havo izolyatorlarga …

2 / 7

$yarim oʻtkazgichli uskunalarning atomlari tuzilishi kvant mexanikasi nazariyalari bilan boshqariladi. elektr toki zaryadli zarralarning tartibli oqimi elektr toki deyiladi. tok – bu zaryadli zarralar oqimi. [nega bir jumlani ikki marta takror keltirdingiz?] tok kuchi deb oʻtkazgichning koʻndalang kesim yuzasidan vaqt birligi ichida oʻtayotgan zaryad miqdoriga aytiladi. simning koʻndalang kesim yuzasini tasavvur qiling. simning yuzasiga yaqin turing va oʻtayotgan zaryad zarralarini sanang. bir sekund ichida nechta zaryad koʻndalang kesim yuzasidan oʻtganini qayd qiling. biz musbat zaryad harakatlanayotgan yoʻnalishdagi tok kuchining ishorasini musbat deb belgilaymiz. modomiki, tok vaqt birligi ichida koʻndalang kesim yuzidan oʻtayotgan zaryadlar miqdoriga teng ekan, biz uni matematik jihatdan quyidagicha ifodalashimiz mumkin: i = \dfrac{dq}{dt}i=dtdqi, equals, start fraction, d, q, divided by, d, t, end fraction [d nimani bildiradi?] bu – tok kuchining sodda tushuntirilishi. tok kuchiga oid baʼzi eslatmalar metallarda tok kuchini nima tashiydi? modomiki, elektronlar metallarda erkin harakatlanar ekan, harakatlanayotgan elektronlar metallarda tok kuchi hosil qiladi. metall …$

3 / 7

lishda harakatlanadi. bunday holatda tok kuchi erkin elektronlar bilan emas, harakatlanayotgan atomlar, yaʼni musbat va manfiy ionlar yordamida hosil qilinadi. bizning tanamizda ham musbat, ham manfiy ionlar tok kuchini olib oʻtadi. tok kuchining taʼrifi bu yerda ham oʻrinli: u vaqt birligida oqib oʻtgan zaryad miqdoriga teng. tok kuchi paydo boʻlishiga nima sabab boʻladi? zaryadli zarralar elektr va magnit kuchlar taʼsirida harakatlanadi. bu kuchlar elektr va magnit maydonlar sababli yuzaga keladi. maydonlarni esa oʻz navbatida zaryadlarning harakati va joylashgan oʻrni hosil qiladi. tok kuchining tezligi qancha? biz odatda tok kuchining tezligi haqida fikr yuritmaymiz. “tok qanchalik tez oqyapti?” degan savolga javob topish murakkab fizik hodisalarni tushunishni talab qiladi. tok kuchining tezligi odatdagidek metr taqsim sekund emas, balki zaryad taqsim sekundga teng. koʻpincha biz “qancha tok oqib oʻtyapti?” degan savolga javob beramiz. biz tok kuchi haqida qanday fikr yuritamiz? tok kuchi muhokama qilinayotganda, orqali va boʻylab soʻzlari koʻp narsani hal qiladi. tok …

4 / 7

$risidagi elektron simlar va zanjir elementlari orqali pastga “harakatlanadi”. u yoʻl boʻylab ish bajarib, potensial energiyasini yoʻqotib boradi. elektron tepalikning oʻrtasiga kelganda potensial energiyasining yarmini yoʻqotgan boʻladi. toʻp uchun ham, elektron uchun ham tepalikdan pastga tushish oʻz-oʻzidan sodir boʻladi. toʻp va elektron past energiya sathlariga qarab oʻz-oʻzidan harakatlanadi. toʻpning pastga tomon harakati davomida uning yoʻlidan daraxt yoki ayiqqa oʻxshagan, u urilib qaytishi mumkin boʻlgan narsalar chiqishi mumkin. biroq biz elektronlarni simlar yordamida yoʻnaltiramiz va ularni zanjirning maʼlum qismlari boʻylab oqishga majbur qilamiz. [nega oʻxshashlikdan foydalanish kerak?] [ushbu oʻxshashlikning kamchiliklari] [hali ham kuchlanish nimaligini tushunmadim] matematik nuqtayi nazardan, kuchlanish zaryadni koʻchirishda bajarilgan ishga teng: v = \dfrac{\delta u}{q}v=qδuv, equals, start fraction, delta, u, divided by, q, end fraction bu – kuchlanishni tushuntirishning sodda yoʻli. quvvat quvvat – bu (\text uustart text, u, end text) vaqt birligida bajarilgan ish. quvvatning birligi joul/sekund, ushbu birlik xalqaro birliklar sistemasida vatt (uatt) deb ataladi. (1 …$

5 / 7

$fraction, start text, d, end text, u, divided by, start text, d, end text, t, end fraction, equals, start fraction, start text, d, end text, u, divided by, start text, d, end text, q, end fraction, dot, start fraction, start text, d, end text, q, divided by, start text, d, end text, t, end fraction, equals, v, i elektr quvvat kuchlanishning tok kuchiga koʻpaytmasiga teng. birligi – vatt. xulosa tok kuchi va kuchlanishning ushbu modellari bizni har xil qiziqarli elektr zanjirlarni ishga tushirishimizga yordam beradi. agar siz kuchlanishning ushbu boshlangʻich tushunchasidan tashqari yana ham koʻproq oʻrganmoqchi boʻlsangiz, ushbu potensial va kuchlanishning matematik taʼrifini oʻqishingiz mumkin.$

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "asosiy elektr kattaliklar: tok kuchi, kuchlanish, quvvat"

asosiy elektr kattaliklar: tok kuchi, kuchlanish, quvvat oʻtkazgichlar va dielektriklar oʻtkazgichlar odatda tashqi qobigʻidagi elektronlari yoki valent elektronlari yadrosi bilan nisbatan kuchsiz bogʻ hosil qilgan atomlardan tashkil topgan. quyida mis atomining taxminiy chizmasi berilgan. bir necha metall atomlari birgalikda oʻzlarining tashqi qobigʻidagi elektronlarini hech qanday qiyinchiliksiz oʻzaro almasha oladi. bir gala elektronlar muayyan bir yadroga bogʻliq boʻlmay qoladi. demak, hatto kichkina qiymatdagi elektr kuchi ham elektronlar galasini siljitishga yetarli boʻladi. mis, oltin, kumush va alyuminiy, shuningdek, shoʻr suv yaxshi oʻtkazgich boʻla oladi. shuningdek, yomon oʻtkazgichlar ham mavjud. masalan, chogʻlanma lampochkalarda ishlatiladan metall – volfram yoki uglerodning ...

This file contains 7 pages in DOCX format (35.5 KB). To download "asosiy elektr kattaliklar: tok kuchi, kuchlanish, quvvat", click the Telegram button on the left.

Tags: asosiy elektr kattaliklar: tok … DOCX 7 pages Free download Telegram