islom dinida ilm va ilm ahlini ulug’lash madaniyati

DOC 79,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1403873828_48269.doc islom dinida ilm va ilm ahlini ulug’lash madaniyati reja: 1. islom hayotida ilmning o’rni. 2. islom dinida ilmga bo’lgan munosabat. 3. ota – ona hamda farzandlarning haq-huquqlari va vazifalari. 4. davlat rahbarlari va ra’iyatning haq – huquqlari, vazifalari. 5. musulmonlarning haq – huquqlari va vazifalari. 6. g’ayridinlarning haq – huquqlari va vazifalari. o'tgan asrlarda ovrupoliklar orasida "islom dini fikriy harakatlarning dushmani bo'lgan, barcha ilmiy va falsafiy harakatlarga qarshi kurash ochgan" degan noto'g'ri fikr tarqalagan edi. manashu fikrning to'g'ri yoki noto'g'ri ekanligini qur'on ta'limoti va tarihiy hujjatlar asosida isbot qilishga harakat qilamiz. haqiqatni olganda, ilmga qarshi urush ochganlar boshqa dinlarning peshvolari bo'lgan. tarihchilar bir ovozdan ta'kidlashlaricha, tabiiy ilm ulamolari o'rta asrlarda evropada din peshvolari tarafidan qattiq taqib qilinganlar. o'sha vaqtda din peshvolariga va cherkov fikrlariga to'g'ri kelmagan fikrlarni aytgan olimlar va mutafakkirlar sud qilish uchun alohida sud hay'atlari tuzilgan. agar biror olim cherkov fikriga to'g'ri kelmagan fikrni aytsa, uni tutib …

agi kishilarning fikri"deb atadilar. qulay fursat topilishi bilan dinni hurmatsizlash paytida bo'ldilar. bu ish ohiri borib dindan yuz o'girish va dinsizlikning tarqalishiga sabab bo'ldi. hattoki, ba'zilar "dindorlik johillikdir" degan fikrga ham bordilar. bu haqda to'liqroq tasavvurga ega bo'lish uchun xlx asrda nashr etilgan qomuslardan birida din peshvolari haqida nimalar yozilganiga bir nazar solishning o'zi kifoya: "ma'lumki, inson tabiati aqlga to'g'ri keladigan narsalarga ishonishni hohlaydi. ular (din peshvolari) "yo'q!", deydilar va inson aqlini yahshi bilan yomonni, adolat bilan zulmni ajratish haqqidan mahrum qilishga urinadilar. aql ko'zini ko'r qilib bo'lganlardan so'ng, mo'jizalarni ham oddiy narsa qilib oqni qora, yahshini yomon qilib ko'rsataveradilar. shunday qilib, din odamlarni ko'r ko'rona itoatga chaqiradi. agar ulardan, kimga itoat qilamiz, elimizgami yoki tabiiy vazifalarimizgami, yoki qalbdagi hissiyotlarimizgami deb so'rasang, ular, bu bilan ishing bo'lmasin, itoat qilish sening vazifang, deyishadi." bu ko'proq hristian diniga va boshqa dinlarga tegishli gaplar. ammo islom musulmonlarga taraqqiyot yo'lida yurishni farz qilgan. kishilarni …

oyatda alloh ilmli kishilarning shohidligini farishtalarning shohidligi bilan tenglashtirgan. bu esa, ilmli kishilarning hurmati allohning huzurida naqadar yuqori ekanligini ko'rsatadi. aksincha, qur'on ilmsizlarni tanqid qilgan: "alloh bilmaydiganlarning qalblarini ana shunday qilib muhrlar" ("rum" surasi, 59-oyat). qur'on ilmining chegarasi yo'q ekanligini ham bayon qilib o'tgan: " har bir ilm egasi ustidan bilguvchi bor" ("yusuf" surasi, 76-oyat). bu oyatning ma'nosi: olimlar o'z ilmlari bilan mag'rurlanib, o'z ustida ishlashni tark etmasinlar, doimo ularni ham birov tanqid qilib qolishiga o'zlarini tayyorlab tursinlar, demakdir. qur'on musulmonlarni barcha narsaning haqiqatini bilish uchun doimo ilm payida bo'lishga chaqiradi: "...va: "robbim, ilmimni ziyoda qilgin",degin" ("toha" surasi, 114- oyat). islom kishilarni ilmga chaqirish bilan kifoyalanib qolgan emas, balki aqliy va fikriy harakatsizlikning oldini olish asoslarini kishilarga ko'rsatgan. bu quyidagi narsalarda ayon bo'ladi: 1. islom dalil va hujjat dinidir. ilm biror narsani hujjat va aniq dalil bilan bog'lamaguncha, uni haqiqat deb tan olmaydi. qur'on ham musulmonlarga dalilsiz narsani qabul qilmaslikni …

a iloh bormi?! "agar rostg'oy bo'lsangiz, hujjatingizni keltiring", degin" ("naml" surasi, 64-oyat). mana shu oayatlardan ravshan ko'rinib turibdiki, har kimsaning aytgan gapiga dalili bo'lishi kerak. kimki uning gapini eshitsa, dalil so'rasin. dalil bo'lmasa, qabul qilmasin. arab xalifaligi qo’li ostidagi mamlakatlarda ilm fan sohasida juda katta o’zarishlar yuz bergan. fanning turli sohalarida arab tilida jahon ahamiyatiga ega bo’lgan buyuk asarlar yaratilgan, qadimgi yunon fanining durdonalari arab tiliga tarjima qilindi. arab va xorijiy mamlakatlar olimlari arab tilida yaratilgan asarlarni faqat arab olimlariga nisbatan berganlar. aslida bunday emas. bu fan taraqqiyotida islomni qabul qilgan arab bo’lmagan xalqlar vakillarining hissasi beqiyosdir. shuning uchun arab fani deganda islom dinini qabul qilgan barcha xalqlar, shu jumladan, markaziy osiyo xalqlaridan yetishib chiqqan buyuk siymolar yaratgan fan deb tan olinishi kerak. yana shuni ham ta’kidlash kerakki, istilo qilingan xalqlar ilm fan borasida ko’p jihatdan arablardan yuqori turgan. o’rta asr arab fani qadimgi yunoniston, markaziy osiyo, kavkaz orti, erondagi …

oydalanganlar. ibn sino va xorazmiy asarlari arab tili va arablar orqali o’rta asr ovro’pasiga tarqalgan. arab fani taraqqiyotidagi birinchi bosqich vii –viii asrga to’g’ri keladi, markazi iroqdagi basra va kufa shaharlari bo’lgan. islom tarqalgan turli mamlakatlarda juda ko’p istedodli olimlar shu shayarga kelib, fanning turli sohalaridanta’lim olganlar. arab tili davlat va hukumron din tili, muqaddas (ya’ni qur’on tushgan) til sifatida, ham nazariy ham amaliy jihatdan o’rganilgan. mashhur arab – fors tilshunosi sibavayx (796 yil atrofida vafot etgan) birinchi bo’lib arab tilini gramatikasini tuzgan. arab fani taraqqiyotida ikkinchi bosqich viii asrdan, xalifalik markazi bag’dodga ko’chirilganidan so’ng boshlanadi. bu davrda daqimgi yunon va sharq xalqlari yaratgan asarlarni yig’ish va ularni arab tiliga tarjima qilishga kirishilgan. 773 yil astranomiyaga oid hindcha kitob “sind xanta”, undan keyin pahlaviy, suryoniy va yunon tillariga yozilgan qator asarlar tarjima qilingan. 830 yili bag’dodda tarjimon va olimlardan iborat “xizonat al-hikmat”(hikmat xazinasi) degan uyushma tuzilgan tarjimonlik ishlari yanada avj …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "islom dinida ilm va ilm ahlini ulug’lash madaniyati"

1403873828_48269.doc islom dinida ilm va ilm ahlini ulug’lash madaniyati reja: 1. islom hayotida ilmning o’rni. 2. islom dinida ilmga bo’lgan munosabat. 3. ota – ona hamda farzandlarning haq-huquqlari va vazifalari. 4. davlat rahbarlari va ra’iyatning haq – huquqlari, vazifalari. 5. musulmonlarning haq – huquqlari va vazifalari. 6. g’ayridinlarning haq – huquqlari va vazifalari. o'tgan asrlarda ovrupoliklar orasida "islom dini fikriy harakatlarning dushmani bo'lgan, barcha ilmiy va falsafiy harakatlarga qarshi kurash ochgan" degan noto'g'ri fikr tarqalagan edi. manashu fikrning to'g'ri yoki noto'g'ri ekanligini qur'on ta'limoti va tarihiy hujjatlar asosida isbot qilishga harakat qilamiz. haqiqatni olganda, ilmga qarshi urush ochganlar boshqa dinlarning peshvolari bo'lgan. tarihchilar bir o...

Формат DOC, 79,5 КБ. Чтобы скачать "islom dinida ilm va ilm ahlini ulug’lash madaniyati", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: islom dinida ilm va ilm ahlini … DOC Бесплатная загрузка Telegram