kurs ishi: qattiq jismlarda issiqlik kengayishi va issiqlik sig‘imi

DOCX 13 pages 1.4 MB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.4 MB

File type DOCX

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

kurs ishi mavzu: qattiq jismlarda issiqlik kengayishi. qattiq jismlarning issiqlik sig‘imi reja: kirish 1. qattiq jismlarda issiqlik kengayishi. 2. qattiq jismlarning issiqlik sig’imi. 3. qattiq jismlarni strukturaviy tuzilishi. x u l o s a adabiyotlar kirish muhtaram prezidentimiz “mamlakatimiz va jamiyatimizning zamon talablari darajasida rivojlanishiniilm-fansiz tasavvur qilish qiyin. ilm-fan taraqqiyotida fundamental tadqiqotlar muhim ahamiyat kasb etadi. aynan ular orqali yangi bilimlar o’zlashtiriladi va nazariyalar shakllantiriladi, kelgusi amaliy tadqiqotlar va oshirilayotgan tadqiqotlarning hammasini ham ilm-fanning bugungi yuqori rivojlanish darajasiga to’la javob beradi, deb bo’lmaydi’ deb barcha sohadagi kabi ta’lim tizimida ham islohotlarni amalga oshirish davr talabi ekanliigini ta’kidladi . mavzuning dolzarbligi: hozirgi kunda hayotimizni qattiq jismlarsiz tasavur qilib bulmaydi. hozirda qattiq jism hamma sohalarda qo’llanilib kelmoqda. hozirki kunda texnika sohasida qattiq jismlarsiz tasavur qilib bulmaydi maqsad va va’zifalari: hozirgi texnika sohasida ishlatiladigan qattiq jismlarni va ular qanday vazifani bajarishini o’rganish. imiyligi va ahamiyati: hozirgi kunda qattiq jismlarni yangi turlarini kashf qilish.sanoat …

2 / 13

ungi kunda, butun dunyoni qamrab olgan moliyaviy iqtisodiy inqiroz davrida yurtimizda tinchlikni saqlab, iqtisodiyotimizning barqaror o’sish sur’atlarini taminlashga, ayni shunday og’ir sharoitda xalqimiz hayotining tobora yuksalishiga erisha olarmidik. yo’q, albatta. “ shunday ekan biz yoshlar bizga yaratilgan imkoniyatlardan unumli foydalangan holda o’qib izlanishimiz va olgan bilimlarimizni amalda qo’llay olishimiz kerak. 1.qattiq jismlarni issiqlik xossalari klassik fizikada panjara atomlari xarakati klassik mexanika qonunlariga bo‘ysunadi . atom yoki molekula, molekula tebranishi xarakati bir-biriga bog‘liq bo‘lmagan 3 ta koordinata o‘qlari bo‘yicha bir atomli moddaning erkinlik darajasi . bitta erkinlik darajasiga mos keladigan o‘rtacha kinetik energiya: = ē== tebranayotgan atomning o‘rtacha to‘la energiyasi: agar gramm - atom miqdoridagi kristal olinsa uning atomlari tebranishlari to‘la energiyasi : ) qattiq jismning issiqlik sig‘imi deb temperatura bir gradus o‘zgarganda , uning ichki energiyasi o‘zgarishi miqdoriga aytiladi. c==3r=6 bir atomli kristal qattiq jismning molyar issiqlik sig‘imi 6 . bo‘lishi kerak ekan bu qonun dyulang-pte qonuni deb yuritiladi. ayrim …

3 / 13

peraturada dyulang-pte qonuni bajarilmasligi issiqlik sig‘imi temperaturaga bog‘liq bo‘lib qolganligini tushuntirish uchun issiqlik sig‘imining kvant nazariyasini yaratish zarurligi ayon bo‘lib qoldi. 1907-yil a.eynshteyn o‘zining issiqlik sig‘imi nazariyasini taklif etdi. uning fikricha kristallning n-atomi bir xil ω tebranishga ega bo‘ladi. f(ћω)= (2) har bir tebranish energiyasi kvant ћω ga teng f(ћω) ћω= (3) butun kristallarda tebranish energiyasi e= f(ћω)= (4) yuqori temperaturalarda ћω >kt bo‘lganda) f()= (5) = eynshteyn tavsifiy temperatura ni temperatura pasayishi bilan камайиб borishini ko‘rsatdi. (5) formuladan temperatura pasaygan sari juda tez pasayishi kuzatiladi. sekin ortadi. natijada bu holda tez kamayib borardi. 2.hajmiy kengayish koiffetsiyenti qattiq jismlarning issiqlikdan kengayishi va o‘zgarishini ko‘rib chiqamiz. qattiq jismlar issiqlikdan kengayishi uning zarralarning o‘zaro ta’sir energiyasi , ular orasidagi masofaga bog‘liqligi ushbu chizma orqali ko‘rsatiladi. r e r2 r1 t2 t1 t0 b2 b1 a1 a2 потенциал энергия чизиғи ro zarracha o‘nga va chapga tebranma harakat qiladi. agar t==0 bo‘lsa, zarracha mutloq …

4 / 13

ar ko’rinishida uchraydi. qattiq jismlar tashqi kuchlar tasirida deformatsiyalanadi. tashqi kuchlar f(t)=0 bo’lsa qattiq jism zaryadi muvozanat vaziyatda turadi. tabiatda absolyut qattiq jism uchramaydi. xamma qattiq jismlar real qattiq jismlar. tashqi tasir kuch hisobiga shakli va o’lchami ni o’zgartiradi. qattiq jism tashqi kuch tasirida deformatsiyalanadi. deformatsiya ikki xil bo’ladi. elastik va plastik deformatsiya deb ataladi. umuman qattiq jismlar deformatsiyalanishi murakkab jarayon. agar qattiq jism elementar zarralar atom va molekulalardan tashkil topgan bo’lsa, ular tashqi kuch tasirida o’z muvozanat vaziyatidan chiqariladi. ularni o’z muvozanat vaziyatidan chiqishi u – siljish vektori bilan xarakterlanadi. u(x), u(y), u(z) koordinata o’qlaridagi proyeksiyalari. o’z-o’ziga ko’rinadigan deformatsiyalar ham bir o’chovli, ikki o’lchovli, uch o’lchovli shaklda bo’lishi mumkin. deformatsiya kattaligi ε bo’lsa (1) bunda ε=ε(x,t)deformatsiya kattaligi u x – koordinata va t – vaqtga bog’liq bo’ladi. agar ft ≠ 0 bo’lmasa qattiq jism deformatsiyalanadi. agar ft = 0 bo’lsa, qattiq jism o’zining dastlabki forma va shaklini egallasa-elastik deformatsiya …

5 / 13

qaraladi. sterjenning ko’ndalang kesim yuzi (s) ga tasir qilayotgan kuch kuchlanish deb ataladi. (2) kuchning sirtga nisbatan yo’nalishiga qarab kuchlanish turlicha bo’ladi. agar kuch sirtga nisbatan normal yo’nalgan bo’lsa normal kuchlanish deb, burchak ostida yo’nalgan bo’lsa tangensal kuchlanish deb ataladi. deformatsiya kattaligini son jihatdan ifodalash uchun nisbiy deformatsiya tushunchasi kiritiladi. –sterjenning bo’yi bo’yicha deformatsiyasi –sterjenning eni bo’yicha deformatsiyasi deformatsiya kattaligi ε va ε′ turli ishoraga ega bo’ladi. tajribadan ko’rinadiki ε va ε′ lar o’zaro quydagicha bog’langan: ε′=–µ·ε (3) bunda µ–puasson koiffetsiyenti. ingliz olimi tajriba yo’li bilan uncha katta bo’lmagan deformatsiyalar uchun ε~𝜎 o’zaro to’g’ri proporsional bo’lar ekan. 𝜎=e·ε (4) e – yung modulining fizik manosi. birlik yuzada yung moduli paydo bo’layotgan nisbiy uzayish tomonidan hosil bo’layotgan kuchlanishga teng ekan. (5) (6) bunda k–elestiklik koiffetsiyenti elastik deformatsiya kuzatilayotganda sterjenning uzunligi – tashqi kuchga to’g’ri proporsional ekan. deformatsiya va kuchlanish orasidagi bog’lanish kuchlanish diagrammasi ko’rinishida 𝜎(ε) chiziqli bog’lanish guk tomonidan o’rnatilgan. 2.2-rasm. …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "kurs ishi: qattiq jismlarda issiqlik kengayishi va issiqlik sig‘imi"

kurs ishi mavzu: qattiq jismlarda issiqlik kengayishi. qattiq jismlarning issiqlik sig‘imi reja: kirish 1. qattiq jismlarda issiqlik kengayishi. 2. qattiq jismlarning issiqlik sig’imi. 3. qattiq jismlarni strukturaviy tuzilishi. x u l o s a adabiyotlar kirish muhtaram prezidentimiz “mamlakatimiz va jamiyatimizning zamon talablari darajasida rivojlanishiniilm-fansiz tasavvur qilish qiyin. ilm-fan taraqqiyotida fundamental tadqiqotlar muhim ahamiyat kasb etadi. aynan ular orqali yangi bilimlar o’zlashtiriladi va nazariyalar shakllantiriladi, kelgusi amaliy tadqiqotlar va oshirilayotgan tadqiqotlarning hammasini ham ilm-fanning bugungi yuqori rivojlanish darajasiga to’la javob beradi, deb bo’lmaydi’ deb barcha sohadagi kabi ta’lim tizimida ham islohotlarni amalga oshirish davr talabi ekanliig...

This file contains 13 pages in DOCX format (1.4 MB). To download "kurs ishi: qattiq jismlarda issiqlik kengayishi va issiqlik sig‘imi", click the Telegram button on the left.

Tags: kurs ishi: qattiq jismlarda iss… DOCX 13 pages Free download Telegram