murakkab so‘z yasashning ahamiyati

DOCX 16 pages 38.2 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 38.2 KB

File type DOCX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

murakkab so’z yasashning ahamiyati annotatsiya: murakkab so‘z yasashning ahamiyati.ushbu maqolada murakkab so‘zlar yasash jarayoni va uning o‘zbek tilidagi ahamiyati tahlil qilinadi. murakkab so‘zlar, ikki yoki undan ortiq so‘zning birlashishi natijasida yangi ma’nolarni ifodalaydigan til birliklari sifatida tilning boyligini oshiradi. maqolada murakkab so‘zlarning ijtimoiy va madaniy aloqalarni mustahkamlash, muloqot jarayonida qisqa va aniq ifodalar yaratishdagi roli ham ko‘rib chiqiladi. shuningdek, murakkab so‘zlar zamonaviy dunyoda yuz berayotgan o‘zgarishlarga mos ravishda yangi tushunchalarni yaratishda muhim vosita ekanligi ta’kidlanadi. ushbu tahlil o‘zbek tilining rivojlanishi va boyitilishidagi murakkab so‘zlarning ahamiyatini yanada ochib beradi. kalit soʻzlar: mikrosintaksis,murakkab so‘zlar,so‘z birikmalari,leksik asos,semantika,sintaksis,fe’l so‘z turkumi,terminlar,morfologiya,yasalish jarayoni,qo‘shma so‘zlar,komponentlar,predikatsiya,o‘zgaruvchanlik,qisqarish tamoyili,tilda iqtisodiylik,parafrazalar,derivatsiya,kompozitsiya usuli,kichik sintaksis muammolari. аннотация: значение сложного словообразования. в данной статье анализируется процесс образования сложного слова и его значение в узбекском языке. сложные слова увеличивают богатство языка как лингвистические единицы, выражающие новые значения в результате соединения двух и более слов. в статье также рассматривается роль сложных слов в укреплении социальных и …

2 / 16

и,экономия в языке, парафразы, деривация. , метод композиции, небольшие синтаксические проблемы. kirish mikrosintaksis nuqtayi nazaridan tilimizni sinchkovlik bilan o‘rganib chiqsak, juda ko‘p murakkab so‘zlar mavjud, ularning kamida uchdan bir qismi ot va sifat so‘z turkumiga tegishli, ammo, fe’l so‘z turkumi orasida juda kam uchraydi. tildagi turli so‘zlar bir-biri bilan qo‘shilib, bir so‘zga aylanishi nutqiy faoliyat jarayonida amalga oshiriladi.murakkab so‘z atamasi so‘zning morfemik tarkibini bildiradi va bir nechta ma’nosini saqlab qolgan leksik asosga ega bo‘lgan so‘zlarga nisbatan qo‘llaniladi. boshqacha qilib aytganda, so‘z komponentlari ma’nolari statiklashsa, qo‘shma so‘z. bundan farqli o‘laroq, so‘z komponentlari tarkibi tilning dinamik ifodasini bildirsa, har bir komponent o‘z leksik ma’nosini saqlasa murakkab so‘z hisoblanadi. har ikkalasida ham ikki yoki undan ortiq so‘zlarni (aniqrog‘i, ularning asoslarini) bir so‘zda birlashtirib so‘z yasalish hodisasi nazarda tutiladi.shuni alohida ta’kidlash kerakki, shu tarzda tuzilgan murakkab so‘z keyingi so‘z yasash uchun asos bo‘lishi mumkinligi sababli so‘z birikmasi hodisasiga bevosita bog‘liq emas. murakkab so‘z so‘z …

3 / 16

lq qabulxonasi iborasi > portalga, sinf kitobi iborasi > kitobga, zulfiya mukofoti sovrindori > zulfiyachiga, masofaviy ish > onlayn, an’anaviy dars > oflayn so‘ziga birlashadi. zaliznyak bu an’anani tilning ekspressiv funksiyasi bilan bog‘laydi [zaliznyak. j.eltazarov bu hodisa haqida “tildagi tejamkorlik tamoyili va qisqaruv” asarida quyidagi fikrlarni aytadi: jamiyatning beto‘xtov rivoji doimiy ravishda yangi tushunchalarning paydo bo‘lishiga olib keladi. yangi tushuncha – yangi so‘z, yangi ibora demakdir. til tarkibida yangi birliklarning ko‘payishi bilan go‘yo ekonomiyaga zamin tayyorlanadi; yo yangi kirib kelgan birlikni yohud avvaldan qo‘llanib kelinganini qisqartirish (bunda imtiyoz ko‘proq birinchisiga beriladi), bu bilan kommunikatsiyaga qulaylik yaratish jamiyat taraqqiyotiga mos ravishda rivojlanayotgan til zaminidagina vujudga keladi. haqiqatdan ham til soddalikni yaxshi ko‘radi, ixchamlikka intiladi, murakkablikni yoqtirmaydi. shu sabab ham zulfiya mukofoti sovrindori deyishdan ko‘ra zulfiyachi deyish nutq uchun juda qulay. bu misolda j.eltazarov ta’kidlaganidek, birinchi sо‘zga imtiyoz berildi va pressupozitsion yondoshuv asosida zulfiyachi deb qо‘ya qolindi, mukofot, sovrindor sо‘zlari esa implitsit …

4 / 16

binoan, taxminan aytish mumkinki, har bir murakkab so‘zning orqasida so‘z birikmasi mavjud bo‘ladi. hattoki bir so‘zning orqasida ham frazaga teng ma’no mujassam bo‘la oladi. so‘z ustasi abdulla qahhor o‘zining mashhur “bemor” hikoyasida yo‘g‘on cho‘ziladi, ingichka uziladi degan maqolni ishlatadi. bu misolda birgina yo‘g‘on so‘zi boy odam degan, ingichka esa kambag‘al odam, o‘ta qashshoq odam degan ma’nolarni bildiruvchi so‘z birikmasiga teng. yo‘g‘on, ingichka parafrazalarining birgina o‘zi esa semantik jihatdan iboraga tengdir. shuningdek, yozuvchini – qalamkash deb ifodalash ham periferik birlik hisoblanib so‘z ustasi parafrazasining sinonimidir. t.bushuy bunday mikrosintaktik hodisani so‘z birikmasining universallashuvidir deb nomlaydi: murakkab so‘zlarda semantikaning noaniqligi birinchi komponent (sifat), fe’l komponentining leksik ma’nosiga, ularning semantik (so‘z yasovchi) tarkibining o‘ziga xosligiga bog‘liq... murakkablanish jarayoni – so‘z birikmasining bir so‘zga birlashishi, ya’ni so‘z birikmasining universallashuvidir.demak, murakkab so‘zlar muammosi nafaqat so‘z yasalishi, balki so‘z birikmalarining sintaksisi va semantikasi sohasiga ham tegishli. e.benvenist bu yondashuvni qo‘llab-quvvatlaydi. shu sabab ham quyidagicha yozadi: murakkab nomlarning …

5 / 16

ngan turg‘un birikma holatida) ham bo‘ladi. murakkab so‘zlardan terminlar yasashda shunday talablarga e’tibor berish lozim bo‘ladi:a) termin mumkin qadar ixcham, kam sonli so‘zlardan iborat bo‘lishi kerak;b) murakkab termin sostavidagi biron so‘zni izohlaydigan yana boshqa so‘z bo‘lmasligi (qavs ichida berilmasligi) kerak, aks holda termindan foydalanishda qiyinchilik bo‘ladi;v) murakkab terminlar sostavidagi har bir so‘z boshqasi bilan affikslar yordamida yoki sintaktik tartib orqali birikkan bo‘lishi kerak. ularning ko‘makchilar yoki bog‘lovchilar vositasi bilan grammatik munosabatga kirishishlari ma’qul emas. chunki yordamchi so‘zlar vositasi bilan birikkan so‘zlardan iborat bo‘lgan murakkab terminlarning terminlik xususiyati bilinmay qoladi ~ oddiy, erkin birikmaga o‘xshab ketadi [jamoliddinova d.m. 2020: 57-58]. d.m.jamoliddinovaning termin va so‘zni farqlash borasidagi bu ilmiy asosli fikrlari kichik sintaksis uchun ham nihoyatda muhim. murakkab terminlar sanalgan bu xususiyatlari bilan ham turg‘un birikmalarga yaqinlashadi. deyarli bir yarim asr oldin i.i.sreznevskiy “ifodalardan so‘zlarning hosil bo‘lishi haqida eslatmalar” (sreznevskiy 1873) maqolasini e’lon qildi, unda u birinchi marta so‘z birikmalaridan murakkab so‘zlarning …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "murakkab so‘z yasashning ahamiyati"

murakkab so’z yasashning ahamiyati annotatsiya: murakkab so‘z yasashning ahamiyati.ushbu maqolada murakkab so‘zlar yasash jarayoni va uning o‘zbek tilidagi ahamiyati tahlil qilinadi. murakkab so‘zlar, ikki yoki undan ortiq so‘zning birlashishi natijasida yangi ma’nolarni ifodalaydigan til birliklari sifatida tilning boyligini oshiradi. maqolada murakkab so‘zlarning ijtimoiy va madaniy aloqalarni mustahkamlash, muloqot jarayonida qisqa va aniq ifodalar yaratishdagi roli ham ko‘rib chiqiladi. shuningdek, murakkab so‘zlar zamonaviy dunyoda yuz berayotgan o‘zgarishlarga mos ravishda yangi tushunchalarni yaratishda muhim vosita ekanligi ta’kidlanadi. ushbu tahlil o‘zbek tilining rivojlanishi va boyitilishidagi murakkab so‘zlarning ahamiyatini yanada ochib beradi. kalit soʻzlar: mikrosintaksis,m...

This file contains 16 pages in DOCX format (38.2 KB). To download "murakkab so‘z yasashning ahamiyati", click the Telegram button on the left.

Tags: murakkab so‘z yasashning ahamiy… DOCX 16 pages Free download Telegram