стел назарияси

DOC 490.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1481387028_66422.doc стел назарияси режа: 1- стел назарияси 2- барг тузулиши стел (юнон. с т е л а — устунча) — ўзакларнинг келиб чиқиши ва тузилиши, эволюцияси ҳакдцага назариянинг асос-чиси француз ботаниги ван тигеддир. у илдиз перициклини ўраб турувчи бирламчи тўқималар йиғиндисини стела деб атади. кейинчалик поя перициклидан кейинги барча ўтка-зувчи ва бошқа тўқималар тўпламини стела деб хисоблади. стелнинг энг содда ва қадимги хили — гаплостела (юнон. гаплос — оддий, содда) ёки протостеладир (юнон. протос — биринчи). гаплостелада флоэма ксилемани ях-лит ўраб туради (68-расм). стелнинг бу хили риниофит-ларда ва бир қанча содда ўсимликлар поясида учраган. юксак спорали ўсимликларнинг баъзиларида ҳозир ҳам гаплостелаучрайди. актиностела (юнон. актинос — нур)-да ксилема юлдузсимон бўлиб жойлашади, бу шаклдаги стела содда тузилишга эга бўлган ўсимликларга (плаунси-монларда, қирилиб кетган қирқбўғимларда) хос белгидир. новда ён органларига ўтадиган ўтказувчи боғламларнинг ҳосил бўлиши актиностелнинг шаклланишига олиб кел-ган. бундан ташқари актиностелла ксилема ва флоэма ўз атрофидаги бошқа тўқималарга кўпроқ тегиб туради, на-тижада …

$ва най-тола боғламлар жуда мураккаб жойлашган. барг баргнинг ҳосил бўлиши ва ривожланиши. барг новда-нинг ён органи. ўсимликларнинг биринчи вегетатив бар-ги уруғпалла бўлиб, у анекс учи новда пайдо бўлмасдан олдин муртак танасининг такомиллашишидан юзага ке-лади. кейин ҳосил бўладиган примордиал барг новданинг ўсиш конусидаги меристемадан акропетал тартибда экзо-ген бўртмалар ёки дўмбоқчалар кўринишида вужудга ке-лади. аввало унинг протодерма ёки бошланғич эпидерма ҳужайралари бир хил (антиклиналь) бўлинади. кейинча-лик ҳосил бўлган дўмбоқчалар дифференцияланиб (лот. тафовут, фарқ) икки: юқори (апекал) ва пастки (базал) қисмларга бўлинади. бунда апекал, базал қисмга нисба-тан тез ўсади. нинабарглилар ва бир паллалилар пири-мордиалининг катгалиги 0,3 мм, икки паллалиларники эса 7-10 ва баъзан 15 мм га (баъзи бутгулдошларда) етади. шундан кейин примордийнинг апеки ўсишдан тўхтайди. унинг маргинал (четки) меристема ҳужайралари интерка-ляр (лот. интеркалярс — жойлаштириш) ўсишдадавом этади. бошланғич баргнинг интеркаляр ўсишини африка саҳроларида ўсувчи ажойиб вельвичия (\уеьм18сша пнгаъиз) деб аталадиган ўсимликларда кўриш мумкин. (1-расм). онтогенезда примордиал баргнинг апекал қисмидан барг пластинкаси ва банд, …$

бўлади. барг пластинкасининг қирра-лари четки маргинал ҳужайраларининг бир текисда ўсмас-лигидан юзага келади. 3-расм. мураккаб баргнинг ривожланиши: 1 — дуккакдошлар оиласига кирувчи ўсимликларда тоқ патсимон баргни акропетал ривожланиши; 2 — сигаохи; 3 — наъматак баргларини базипетал ривожланиши; 4 — тмин (сагит сат) кўп марта қирқилган баргнинг ривожланиши; 5 — люпин (ьиртиз) панжасимон баргнинг ҳосил бўлиши; а, 6, в — бошланғич баргаинг ҳосил бўлиши; /— vii— баргларнинг навбат билан ҳосил бўлиш тасвири; пр — ёнбарглар. мураккаб барглар ҳам худди оддий барглардай пайдо бўлади ва кейинчалик унинг маргинал ҳужайралари бўли-на бошлайди (3-расм). бир паллали ўсимликларнинг бошланғич (приморди-ал) барглари ривожланишнинг аввалида қиррали ўроқси-мон шаклда бўлиб, кейинчалик энига ўсади ва қалпоқча шаклига айланади (3-расм, 1а, —д). баъзан примордия бир-бири билан қўшилиб узунасига ўсади. найнинг остки қисмида барг нови ёки ғилофи ривожланади (соя-бонгулдошлар, бошокдошлар). ғалладошларнинг примор- 3-расм. бирпаллали ўсимликларда баргнинг ривожланиш тасвири: 1 — валик-болиш шаклдаги примордий (а—д тараққиёт даврлари); 2 — дўмбоқча шаклда примордий (а—б …

кларни қизиб кетишдан асрайди. барг сатҳининг ўсиши ёруғликни тутишга, газ алмашинишини кучайти-ришга ва сувни буғлатишга бўлган мослашишдир. бу мос- лашиш узоқ давом этган эволюция жараёнида ўсимлик-ларни муҳитга мослашиши натижасида вужудга келган. баргнинг пластинкаси ясси, унинг икки томони бир-бирвдан фарқ қилади. шунинг учун бундай барглар би-фациал (лот. б и — икки; ф а ц и о — томон, юз) ёки икки томонли барг деб аталади. барг ўзи жойлашган ўққа (по-яга) қараган томони жиҳатидан ҳар хил: унинг устки қис-ми адакциал (лот. ад — "га"; акс ис — ўқ), ён ёки остки қисми абаксиал (лот. абудан) деб аталади. баргнинг уст-ки ва остки қисми анатомик тузилиши, томирланиши ва ранги билан фарқ қилади. етилган типик барг уч қисмдан: барг пластинкаси, барг банди ва барг асоси (таги) дан иборат (4-расм, 1). кўзга кўринадиган типик барг пластинканинг энг эътиборли 4-расм. барг ва унинг қисмлари: 1 — бандли, 2 — бандсиз, 3 — ёстиқчали ёки бўртмали барг, 4 …

вчанлик ва интеркаляр ўсишга им-кон беради. баргнинг асоси ёки таги ҳар хил: баъзи ўсимликларда новда ва шохча билан бирлашадиган ери бўртма шаклида, кўпгина ўсимликларда эса баргнинг асоси тарновга ўхшаб кенгайган бўлиб, поянинг бир қисмини ўраб олади ва барг нови ёки барг ғилофи дейилади. барг ғилофи бир паллали (ғалладошларда) ва баъзан икки паллали (соябонгулдош-ларда) учрайди (4-расм, 4). барг ғилофи тиниқ (шаф-фоф) парда (пўст)ли ёки қўнғир, кулранг бўлиши мум-кин. баъзан барг ғилофининг ҳужайраси яшил рангда бўлиб, фотосинтезда қатнашиш хусусиятига эга. барг ғило-фи барг қўлтиғида жойлашган куртак ва пояни интерка-ляр меристемани ҳимоя этади. кўпгина ўсимликларда барг билан поянинг қўшилади-ган жойида, яъни барг бандининг асосида (тагида) бир жуфт алоҳида ўсимталар чиқади, буларга ёнбаргчалар деб аталади (5-расм 5,6). ёнбаргчаларнинг шакли пардага, қобиққа, майда-майда баргчаларга қилтаноқ ва баъзан ҳақиқий баргларга ўхшайди. йириклашган ёнбаргчалар фотосинтез вазифасини бажаради (масалан, нўхат, мурак-кабгулдошларнинг кўпчилик вакилларида). онтогенезда ёнбаргчалар, барг пластинкасига нисба-тан олдин ривожланади ва куртакдаги баргларни ҳимоя этади, чунки барг пластинкаси …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "стел назарияси"

1481387028_66422.doc стел назарияси режа: 1- стел назарияси 2- барг тузулиши стел (юнон. с т е л а — устунча) — ўзакларнинг келиб чиқиши ва тузилиши, эволюцияси ҳакдцага назариянинг асос-чиси француз ботаниги ван тигеддир. у илдиз перициклини ўраб турувчи бирламчи тўқималар йиғиндисини стела деб атади. кейинчалик поя перициклидан кейинги барча ўтка-зувчи ва бошқа тўқималар тўпламини стела деб хисоблади. стелнинг энг содда ва қадимги хили — гаплостела (юнон. гаплос — оддий, содда) ёки протостеладир (юнон. протос — биринчи). гаплостелада флоэма ксилемани ях-лит ўраб туради (68-расм). стелнинг бу хили риниофит-ларда ва бир қанча содда ўсимликлар поясида учраган. юксак спорали ўсимликларнинг баъзиларида ҳозир ҳам гаплостелаучрайди. актиностела (юнон. актинос — нур)-да ксилема юлдузсимон бўлиб ...

DOC format, 490.0 KB. To download "стел назарияси", click the Telegram button on the left.

Tags: стел назарияси DOC Free download Telegram