новда ва новдалар тизими

DOC 222.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1451831090_62928.doc новда ва новдалар тизими режа: 1. новда ҳақида умумий тушунча 2. барг морфологияси 3. поя новданинг ўқ қисми 4. поянинг иккиламчи қалинлашиши 5. новдалар тизимининг пайдо бўлиши, ўсиши ва шохланиши 6. тўпгуллар 7. шакли ўзгарган новдалар новда ҳақида умумий тушунча новда - юксак ўсимликларнинг вегетатив органи бўлиб, поя, барг ва куртаклардан ташкил топган. новда илдиз каби учки меристемадан ҳосил бўлган бирдан – бир органдир. новда илдизга нисбатан мураккаброқ тузилишга эга бўлиб, тараққиётининг бошланғич этапларидаёқ махсус органларга: бўғимларга, бўғим оралиқларига – метамерларга, ён органларга – барглар ва куртакларга шаклланади. новдаларнинг асосий вазифаси ўтказувчанлик, таянч ва озиқ моддаларни тўплашдир. баргларда фотосинтез жараёни натижасида сентезланган органик моддалар поянинг флоэма ўтказувчи найлари орқали ўсаётган баргларга, поянинг ўзига, илдизга, гулларга, уруғ ва меваларга боради. новдаларнинг илдизлардан фарқи уларда бўғимларнинг бўлиши ва баргларни ҳосил қилишидир. поялардан баргларнинг ҳосил бўлган жойига бўғимлар дейилади. баъзи ўсимликлар гуруҳларининг (буғдойдошларда, қирқбўғимдошларда, чиннигулдошларда) пояларида бўғимлар жуда яхши ажралиб туради. баъзи …

бўғимларнинг юқорисида барг қўлтиғида пайдо бўлади. демак, новданинг ҳар бир метамери баргли, куртакли бўғимдан ва ундан пастда жойлашган бўғим оралиғидан ташкил топган. ён куртаклардан ён новдалар шаклланади ва ўсимликларда шохланиш вужудга келади. шохланиш ўсимликларнинг ҳаво муҳити билан алоқа ҳажмини кенгайтиради. натижада новдалар системасида асосий (i-тартибли), ён (ii-тартибли) ундан учинчи тартибли ва ҳакозо тартибли новдалар пайдо бўлади. ҳар бир тартибли новда ўзининг ўсувчи учки куртагига ва унинг ўсиш конусига эга бўлиб, у куртак сақланар экан, новдалар ўсишини давом эттирадилар. куртак. куртак - бошланғич ҳали ёзилмаган новдадир. у вегетатив новданинг ўсиш конуси билан тамомланувчи асосий ўқдан, унда навбатма-навбат (бирининг устига иккинчиси) жойлашган турли ёшдаги бошланғич баргчалардан (бошланғич метамерларининг йиғиндисидан) ташкил топган. ташқи (пастки) баргчалар марказга томон турлича узунликда ўсиб, ичкарида жойлашган бошланғич баргчаларга ва ўсиш конусига эгилиб, уни қоплаб туради. бўғим оралиғи чўзилиб улгурмаганлиги сабабли куртакда бўғимлар жуда қисқа бўлиб жойлашган. ёш баргчаларнинг қўлтиқларида ён куртакчалар пайдо бўлади. ўсимликларда вегетатив куртаклардан ташқари …

и. бундай куртакларни ёпиқ куртаклар деб аталади (эман, жука, маржон дарахтлари). баъзи ўртача иқлимга жойлардаги дарахтларнинг куртаклари ташқи томондан махсус шакли ўзгарган тангача барглар билан қопланмаган бўлиб очиқ куртаклар дейилади (қайин, қизил себарга ва бошқалар). баъзи ўсимликларда куртаклар пайдо бўлгандан кейин кўп йиллар давомида ҳаракатга келмайди шунинг учун уларни тинимдаги куртаклар дейилади. новдаларнинг учки меристемасининг тузилиши ва фаолияти. куртакнинг учки қисмида новданинг учки меристемаси жойлашиб – апекс дейилади. апекс актив ишловчи ўсиш маркази бўлиб, новданинг барча органларини ва бирламчи тўқималарни шаклланишини таъминлайди. апекснинг доимий янгиланиб туришини таъминловчи манба апикал меристеманинг инициал ҳужайралари бўлиб, апекснинг учки қисмида жойлашган. новданинг вегетатив апекси, илдиз апкесидан фарқ қилиб, доимо ташқи томонга бошланғич баргчалар бўритмаларини – барг примордияларини (лат. - бошланғич) ҳосил қилади. улар пастдан юқорига акропетал кетма-кетлик билан пайдо бўлади. поя апексининг ўсиш конуси деб номланган учки – дистал қисмида икки қават меристема ҳужайралари яхши кўринади. ташқи қатордаги ҳужайралар конусининг ташқарисига перпендикуляр (антиклинал) бўлиниб …

гларнинг новдаларда жойлашиши наслдан наслга ўтувчи ирсий белги бўлиб, спирал чизиқларни генетик спираллар дейилади (ток, олма, ғўза ва бошқалар). 2) баргларнинг икки қатор жойлашиши – бу ҳолда ҳар бир бўғимда биттадан барг жойлашган бўлиб ўзининг кенгайган асоси билан пояни тўлиғича ўраб туради. барча баргларнинг ўрта (меридиан) чизиғи битта вертикал текисликда ётади (гастерия, бошоқдошлар). 3) баргларнинг халқасимон жойлашиши – бу ҳолда поянинг ҳар бир бўғимида бир неча барг пайдо бўлиб, пояда ҳалқа ҳосил қилиб жойлашади. адабиёт маълумотларига қараганда, ҳар бир барг ўзининг бўғимига эга, лекин улар жуда яқин бўлганлигидан яхши билинмасдан халқа шаклини беради (самбитгул, қирқбўғум, қумриўт в.б.). 4) баргларнинг қарама–қарши жойлашиши - бу ҳолда поянинг ҳар бир бўғимида иккитадан барг бўлиб қарама-қарши жойлашади. иккала баргнинг ўрта чизиғи битта вертикал текисликда ётади (райҳон, чиннигул в.б.). шундай қилиб баргларнинг пояда жойлашуви ўсимлик тури учун ирсий белги бўлиб, баъзида туркум ҳатто оилага ҳам хос бўлади. новдалар ўсганда баргларнинг пояларда жойлашиши ўзгариши мумкин. бу …

чон яна янги барглар пайдо бўлмайди. барглар фақат новданинг ўқ органи бўлган i, ii, iii ва ҳ.к. тартибидаги поялардаги куртаклардан пайдо бўлади. баргнинг ясси шаклда, яшил рангда бўлиши унинг ҳаводан озиқланишига ёки фотосинтезига мослашганлиги бўлса, иккинчи муҳим вазифаси транспирацияга (сув буғланишининг тартибга солиш) мослашганлигидадир. барг - барг пластинкасидан, барг бандидан, барг асосидан мураккаб барг ва баргчалардан иборат. новданинг ўсиш конусидаги барг бўртмалари узунасига ва энига ўсади. бўртмаларнинг пастки қисмида баргнинг асоси, юқориги қисмидан барг япроғи билан унинг асоси оралиғида поясимон юмалоқ, ярим ой ва бошқа шаклларга эга бўлган баргбанди пайдо бўлади (45-расм). кўп вақтда барг асосида иккита бўртма пайдо бўлиб ёнбаргчаларга асос солинади ва тез суръатлар билан ўса бошлайди. баргнинг учки қисмининг ўсиши натижасида аввал барг япроғининг ўрта қисми, кейинчалик унинг ён томонлари ўсади. барг банди жуда узун (тоғ терак) ёки жуда калта (тол) бўлиши мумкин. бундай баргларга бандли барглар дейилади. баъзида барглар бандсиз пояга бирикади ва ўтроқ барглар дейилади …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "новда ва новдалар тизими"

1451831090_62928.doc новда ва новдалар тизими режа: 1. новда ҳақида умумий тушунча 2. барг морфологияси 3. поя новданинг ўқ қисми 4. поянинг иккиламчи қалинлашиши 5. новдалар тизимининг пайдо бўлиши, ўсиши ва шохланиши 6. тўпгуллар 7. шакли ўзгарган новдалар новда ҳақида умумий тушунча новда - юксак ўсимликларнинг вегетатив органи бўлиб, поя, барг ва куртаклардан ташкил топган. новда илдиз каби учки меристемадан ҳосил бўлган бирдан – бир органдир. новда илдизга нисбатан мураккаброқ тузилишга эга бўлиб, тараққиётининг бошланғич этапларидаёқ махсус органларга: бўғимларга, бўғим оралиқларига – метамерларга, ён органларга – барглар ва куртакларга шаклланади. новдаларнинг асосий вазифаси ўтказувчанлик, таянч ва озиқ моддаларни тўплашдир. баргларда фотосинтез жараёни натижасида сентезланган орга...

DOC format, 222.0 KB. To download "новда ва новдалар тизими", click the Telegram button on the left.

Tags: новда ва новдалар тизими DOC Free download Telegram