guliston va bo’ston asarlarining o‘zbekcha tarjimasi va "sa’diy fenomeni" kitobi

DOCX 6 pages 29.8 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 29.8 KB

File type DOCX

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

mavzu: didaktik adabiyot va pandnomalar- bolalar kitobxonligida. "guliston" va "bo’ston" - dunyoviy pandnoma xarakterdagi asar. reja: · didaktik adabiyot · «bo’ston» va «guliston» · pandnomaxonlik · bolalar kitobxonligi jamiyatning o`z bolalari haqhuquqlarini anglashi va ularni o`ziga voris sifatida tushuna borishi negizida yuzaga kelgan bo`lib, jamiyat uning vositasida yosh avlodni o`z hayotiy tajribalaridan chiqargan ijtimoiy- 23 siyosiy, ma`naviy-estetik va axloqiy saboqlari asosida tarbiyalashni ko`zlaydi. yozma adabiyot paydo bo`lguniga qadar bu xalq didaktikasi– etnopedagogika shaklida harakatda bo`lgan. pandnomaxonlik nisbatan demokratik yo`nalishda namoyon bo`ldi- ham bolalar o`qib o`rganadigan hikmat kitobi, ham kattalar o`qiydigan saboq tarzida silsilaviylik kasb eta bordi, lekin qissaxonlik, asosan, kattalar davrasidagina amaliyotga aylandi. ta’kidlash zarurki, qur’oni karim oyatlari va hadislar mazmunini axloqiy va tasavvufiy asosda chaqish va sharhlash, kengroq yo`sinda tabdil qilish va mohiyatini teranroq ifodalash asosida shakllangan pandnomachilik islomiy tafakkur ta’siridagi adabiyotlarda chuqurroq ildiz ota boshladi. buyuk qomusiy mutafakkir abu ali ibn sino (980-1037) ning arab tilida yozilgan "solomon …

2 / 6

irfon ahlidan bo`lsang, salomon sening o`zing uchun to`qilgan masal, ibsol ma`rifatdagi darajang uchun to`qilgan masal". chindan ham bu masal mohiyatini tug`ishgan aka-ukalar salomon va ibsol hamda salomonning xotini o`rtasidagi munosabat tashkil etadi. abu ali ibn sino boshqa qissalarida ham o`z zamonasining dolzarb ijtimoiy-axloqiy muammolarini ko`tarib, ulardan didaktik saboqlar chiqara oldi. shu sababli bu asarlar asrlar osha avlodlarni ezgulik ruhida tarbiyalashda xizmat qilib kelayotir. biroq eski maktablarda ham, ibtidoiy madrasalarda ham fors-tojik tilida bitilgan kaykovusning "qobusnoma" va sa`diy sheroziyning "guliston" kabi pandnomalaridan keng foydalanilgan, shunisi e`tiborliki, keyingisi xalq orasida an`anaga aylangan sa`diyxonlik asosini tashkil etgan. "qobusnoma". bu asar "mav`izatnoma" va "nasihatnoma" nomlari bilan ham mashhur bo`lib, hijriy 475-melodiy 1082-1083 -yillarda unsurulmaoliy kaykovus tomonidan o`g`li gilonshohga bag`ishlanib yozilgan. asarning yozilishi sababi izohida ikki nuqta e`tiborni tortadi. birinchisi, u o`g`li gilonshohga murojaat qilib "shu pandnomalarni qabul qilishi"ni so`raydi. shu pandlarida "otalik vazifasi" namoyon bo`lganini, bu xalq rasmi ekanligini ta`kidlarkan, o`z hayotiy tajribalari xalq …

3 / 6

o`lib, kaykovus o`z zamonasidayoq jamiyatda har bir avlodning ajdodlari tajribasidan nimanidir qabul qilishi, nimanidir inkor etishi asosida yuz beradigan otalar va bolalar muammosini sergaklik bilan fahmlaydi: "mening so`zimni (pandimni-o.s.) eshitmoqdin ibo qilmag`il. agar mening so`zimni qabul qilib, undan bahra olsang, o`zgalar dog`im (yanada) qabul qilurlar va unga yarasha ish qilmoqni g`animat bilurlar. chunki zamona taqozosi shundoqdurki, hech farzand otasining pandin qabul etmag`usidir, nedinkim yigitlar g`aflat yuzidin o`z botinida o`zlarini birdan-bir donish fahm qilurlar va o`z donishlarini qarilarning donishlaridan afzal bilurlar. garchi bu so`z menga ma`lumdur, lekin otalik mehri meni xomush bo`lurga qo`ymadi" "otalik mehri" "o`zi yaratgan" pandlarni qirq to`rt bobda ifodalashga undadi. garchi pandnoma farzandga mo`ljallangan esa-da, unda katta hayotiy tajribaga ega inson qarashlari o`z didi, saviyasi, e`tiqodi va ijtimoiy mavqei nuqtai nazaridan ifodalanganligi sezilib turadi. shu sababli uning bayon uslubi va tilida ham kattalar nutqiga xos unsurlar ustivordir, biroq bu o`git- nasihatlarni ayrim rivoyat va hikoyatlar asosida ishonchli, ta`sirchan …

4 / 6

kasb -hunar o`rganish shaklida inson fazlu kamolini belgilaydi. zero: kimga yoshligidan berilmas odob, ulg`aygach bo`ladi baxtsiz, dili g`ash. ho`l novda egilar qay xilda egsang, quruqni to`g`rilar faqat o`t-otash. shu an`ana zamirida abdurahmon jomiyning "bahoriston", alisher navoiyning "mahbub ul-qulub" ("ko`ngillarning sevishgani"), husayn voiz koshifiyning "axloqi muhsiniy", abdulla avloniyning "turkiy guliston yoki axloq", abdurauf fitratning "oila" singari adabiy-ijtimoiy va falsafiy-didaktik xarakterdagi o`lmas asarlari yuzaga keldi va barchasi birgalikda asrlar davomida ajdodlarni e`tiqodi mustahkam, diyonatli va komil inson ruhida tarbiyalashda xizmat kilib kelmoqda. bunda, ayniqsa, buyuk mutafakkir alisher navoiy asarlari ayricha rol o`ynay boshladi, xv asrning so`nggi choragi va asosan, xvi asrdan boshlab ulug` navoiy asarlarini o`qish o`ziga xos an`anaga aylana bordi. tojik -fors tilida "shohnoma"xonlik, sa`diyxonlik, hofizxonlik, rumiyxonlik, jomiyxonlik davom etgani holda bu safda eski o`zbek (turkiy) tilidagi qissaxonlik va yassaviyxonlik yonida navoiyxonlik an`anasi ham qaror topdi. sa’diy sheroziyning “guliston” va “bo’ston” forscha-tojikcha yaratilgan mumtoz kitobxonlik namunasi bo’lsa, alisher navoiyning didaktik asarlari …

5 / 6

lsa,–deb yozadi i.haqqul,– ma’rifat, ezgulik, komillik sirlarini o’shancha kengroq egallaydi. navoiyning so’zlari diliga o’rnashgan odam, o’zi istasin-istamasin, odamiylik sharafi va kuch-quvvatini idrok etadi. navoiyni yetarli darajada bilish-adolat, diyonat va imon-e’tiqodning kuchiga ishonch demak”. xv asrning so’nggi choragi, xvi asrdan e’tiboran navoiy asarlarini o’qish o’ziga xos an’anaga aylana borgan. sharq xalqlari kitobxonligida fors-tojik tilida shohnomaxonlik, sa’diyxonlik, hofizxonlik, rumiyxonlik, jomiyxonlik bilan birga, turkiy (eski o’zbek) tilidagi yassaviyxonlik, qissaxonlik yonida navoiyxonlik ham qaror topgan. jumladan, bolalar kitobxonligida navoiy asarlarining ayricha ahamiyati borligi bejiz emas. ulug’ mutafakkir yosh avlod tarbiyasi uchun alohida e’tibor zarurligini o’z dostonlari va asarlarida yorqin ifoda etgan. xususan, “xamsa”ning dastlabki uch dostoni – “hayrat ul-abror”, “farhod va shirin”, “layli va majnun”, shuningdek, “mahbub ul-qulub”, “arba’in” (qirq hadis)da shoirning axloqiy qarashlari o’z tajassumini topgandir. navoiy “xamsa”sidagi kirish dostoni “hayrat ul-abror” (yaxshilarning hayrati) falsafiy, ta’lim-tarbiyaga oid she’riy asar bo’lib, u sharq adabiyotidagi xamsanavislik an’anasiga muvofiq yozilgan bo’lib, didaktik mazmundadir. bu borada gap …

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "guliston va bo’ston asarlarining o‘zbekcha tarjimasi va "sa’diy fenomeni" kitobi"

mavzu: didaktik adabiyot va pandnomalar- bolalar kitobxonligida. "guliston" va "bo’ston" - dunyoviy pandnoma xarakterdagi asar. reja: · didaktik adabiyot · «bo’ston» va «guliston» · pandnomaxonlik · bolalar kitobxonligi jamiyatning o`z bolalari haqhuquqlarini anglashi va ularni o`ziga voris sifatida tushuna borishi negizida yuzaga kelgan bo`lib, jamiyat uning vositasida yosh avlodni o`z hayotiy tajribalaridan chiqargan ijtimoiy- 23 siyosiy, ma`naviy-estetik va axloqiy saboqlari asosida tarbiyalashni ko`zlaydi. yozma adabiyot paydo bo`lguniga qadar bu xalq didaktikasi– etnopedagogika shaklida harakatda bo`lgan. pandnomaxonlik nisbatan demokratik yo`nalishda namoyon bo`ldi- ham bolalar o`qib o`rganadigan hikmat kitobi, ham kattalar o`qiydigan saboq tarzida silsilaviylik kasb eta bordi, lekin...

This file contains 6 pages in DOCX format (29.8 KB). To download "guliston va bo’ston asarlarining o‘zbekcha tarjimasi va "sa’diy fenomeni" kitobi", click the Telegram button on the left.

Tags: guliston va bo’ston asarlarinin… DOCX 6 pages Free download Telegram