sa’diy sheroziyning “guliston” va “bo‘ston” asarlaridankeltirilgan parchalarni o‘rgatish metodikasi

PPTX 41 pages 7.7 MB Free download

41 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 7.7 MB

File type PPTX

Pages 41

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 41

презентация powerpoint qo‘qon davlat pedagogika instituti 501-guruh talabasi no‘monjonova nasibaxonning o‘zbek adabiyotini o‘qitish metodikasi fanidan tayyorlagan taqdimoti mavzu: sa’diy sheroziyning “guliston” va “bo‘ston” asarlaridan keltirilgan parchalarni o‘rgatish orqali o‘quvchilar ma’naviyatini oshirish reja: 1. sa’diy sheroziyning hayoti va ijodi. 2. sa’diy sheroziyning “guliston” asari haqida. 3. sa’diy sheroziyning “bo‘ston” asari haqida. 4. “guliston” va “bo‘ston” asarlariga oid dars ishlanmalar. 5. xulosa. sa’diy she’roziyning hayoti mashhur fors-tojik shoiri, adibi va mutafakkiri muslihiddin sa’diy sheroziy 1203 yili hozirgi eronning sheroz shahrida tug‘ilgan. otasi sheroz otabegi sa’d binni zangiyning mulozimlaridan bo‘lgan. lekin u 10—11 yoshlarida otadan yetim qoladi. saroy tomonidan nafaqa tayinlangan bo‘lsa-da, oilaning moddiy ahvoli og‘ir edi. mayda savdogarchilik bilan shug‘ullangan akasining ham bozori tezda kasod bo‘ladi. shunga qaramay, bilimga chanqoq muslihiddin boshlang‘ich ma’lumotni tug‘ilgan shahri sherozda olgach, tahsilni davom ettirish uchun xalifalik poytaxti, o‘sha davrning eng yirik ilm va madaniyat markazi bo‘lgan bag‘dodga boradi. dongdor «nizomiya» va «mustansiriya» madrasalarida kalom, fiqh, tafsir …

2 / 41

a kuchli ta’sir ko‘rsatdi. u bu yerdagi ilmiy-adabiy davralarda faol ishtirok etib, bilimining keng va chuqurligi, dalillarining o‘tkir va asosliligi, voizlik iqtidori tufayli hammaning e’tiborini o‘ziga jalb qilar va bahsu munozaralarda hamisha g‘olib chiqar edi. madrasani tutatgan sa’diy olgan bilimlarini amaliyotga qo‘llash o‘rniga, sharq mamlakatlari bo‘ylab uzoq yillik sayohatga otlanadi. buni ikki sabab bilan asoslash mumkin: birinchisi shoirning sayohatga o‘chligi, ikkinchisi - mo‘g‘ullar tasarrufidagi ulkan hududda ilmu ijod uchun osoyishta shart-sharoitning yuqligi. u goh olim va voiz, goh so‘fiy va darvesh suratida eron, arabiston, kichik osiyo, misr, xuroson, sharqiy turkiston kabi mamlakatlarni ba’zida otu eshak, ba’zan esa poyi piyoda kezib chiqadi. bu sayohatlar 20 yildan ortiq davom etgan. sayohat davrida sa’diyga karvonni qaroqchilardan himoya qilib, muhorabaga kirishiga ham, turli joylardagi madrasa va qozixonalarda va’z o‘qishiga ham, shayxu so‘fiylar bilan mubohasa qilishiga ham to‘g‘ri kelgan. u hindistonda ham bo‘lib, bir muddat butxonada istiqomat qilgan, salibchilarga asir tushib, ularning qal’alarini tuzatish ishlarida …

3 / 41

hofi va ustodi sifatida ham ulug‘lashadi, chunki ungacha forsiy sheriyatning yetakchi janrlari qasida, doston, masnaviy, qit’a va ruboiy edi. rudakiy, sanoiy, xoqoniy, jamodiddin va kamoliddin isfahoniylar ko‘plab g‘azallar yozgan bo‘lsalar-da, ular qasida va qit’a xarakteriga ega bo‘lib, o‘zaro mustaqil alohida baytlardan g‘azal yaratish an’anasini sa’diy boshlab berdi. u g‘azalchilikdagi o‘zigacha olib borilgan izlanish va tajribalarni rivojlantirib, g‘azalni takomilga yetkazdi, keyin xusrav dehlaviy, hasan dehlaviy, xoju kirmoniy kabi zabardast shoirlar uni yanada taraqqiy ettirib, hofiz sheroziyga yetkazdilar, hofiz esa uni yuksak cho‘qqiga olib chiqdi. sa’diy g‘azallari 4 devondan iborat bo‘lib, ular «tayyibot» («latif g‘azallar»). «badoe’» («yangi g‘azallar»), «xavotim» («xotima g‘azallar») va «g’azaliyoti qadim») («eski g‘azallar»)dan iborat. sa’diy asarlari qadimdan o‘zbek xalqi orasida ham mashhur. «bo‘ston» va «guliston» asarlari madrasalarda asosiy darsliklar sifatida o‘qitilib kelgan. mumtoz shoirlarimiz bu ulug‘ so‘z sanatkoridan o‘rganganlar, ta’sirlanganlar. alisher navoiyning «mahbub ul-qulub», xojaning «gulzor», abdulla avloniyning «turkiy «guliston» yoxud axloq» asarlari bevosita sa’diy «guliston»i ta’sirida yaratilgan. «devoni …

4 / 41

omiya» matbaasida nashr ettiradi» (1909). 1968 yili «guliston»ning to‘rtinchi tarjimasi bosilib chiqdi. asardagi she’rlarni g’afur g’ulom va shoislom shomuhamedov, nasr qismini rustam komilovlar o‘zbekchalashtirishgan. “guliston” asari haqida «guliston» sakkiz bobdan iborat bo‘lib, uning tarkibiy tuzilishi quyidagicha: debocha; birinchi bob - podshohlar siyrati zikrida: ikkinchi bob — darveshlar axloqi zikrida; uchinchi bob — qanoat fazilati zikrida; to‘rtinchi bob sukut saqlashning foydalari zikrida; beshinchi bob — ishq va yoshlik zikrida; oltinchi bob — qarilik va zaiflik zikrida; yettinchi bob - tarbiyat ta’siri zikrida; sakkizinchi bob — suhbat odobi zikrida. «guliston» xvii asrning birinchi yarmidayoq yevropa tillariga tarjima qilinib, tarqala boshlagan. u ilk bor frantsuz diplomati andre ris tomonidan frantsuz tiliga o‘girilib, 1634 yili parijda nashr etilgan. bu tarjima juda erkin bajarilgan va mukammal bo‘lmasa-da, ko‘pchiliknnng e’tiborini tortadi. 1635 yili asar frantsuzchadan nemis tiliga tarjima qilingan. shundan keyin boshqa g‘arb tillari, shuningdek, rus tiliga ham o‘girilgan. rus tilida «guliston» (1957. 1959) va «bo‘ston» …

5 / 41

da so‘zlagay, ham javobini munosib ko‘zlagay. kim muxolif bo‘lsa sulton so‘zina, kelturur ul ko‘b balolar o‘zina. ey necha bekni, malikni o‘yla yebtur bu jahon - kim, alardan yer yuzinda qolmadi zarra nishon. xayr qil, ey ne’mati ko‘p xoja, sen andin burun — kim, yurub degan munodiy: «qolmadi xoja falon!» bu zamona zohidin ko‘r: ka’bag‘a ortin berib, yuz xaloyiqqa tutub, doyim qilur botil namoz. zohid uldurkim, tavakkulning maqominda turub, tunu kun qilg‘ay ibodat, dam-badam uzru niyoz. men oningdek kimsa ermasmanki, yovdin qochg‘omen, mardman andoqki, ko‘rgungdur tanimni qon aro. kim urushg‘a chiqg‘usi — kechmak kerakdur jonidin, qonig‘a qolg‘ay cherikning, gar qochar maydon aro. qilmading suratim haqir ko‘rub, manda mundoq ulug‘ hunarni gumon. oriq ot ish kunida butkorur ish, bo‘lmas ul ish semuz o‘kuzdin ayon. “bo‘ston” asari haqida «bo‘ston» o‘n qismdan iborat bo‘lib, uning tarkibiy tuzilishi quyidagicha: hamd; na’t; kitobning yozilish sababi; abu bakr bin sa’d bin zangiy madhi; sa’d bin abu bakr …

Want to read more?

Download all 41 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sa’diy sheroziyning “guliston” va “bo‘ston” asarlaridankeltirilgan parchalarni o‘rgatish metodikasi"

презентация powerpoint qo‘qon davlat pedagogika instituti 501-guruh talabasi no‘monjonova nasibaxonning o‘zbek adabiyotini o‘qitish metodikasi fanidan tayyorlagan taqdimoti mavzu: sa’diy sheroziyning “guliston” va “bo‘ston” asarlaridan keltirilgan parchalarni o‘rgatish orqali o‘quvchilar ma’naviyatini oshirish reja: 1. sa’diy sheroziyning hayoti va ijodi. 2. sa’diy sheroziyning “guliston” asari haqida. 3. sa’diy sheroziyning “bo‘ston” asari haqida. 4. “guliston” va “bo‘ston” asarlariga oid dars ishlanmalar. 5. xulosa. sa’diy she’roziyning hayoti mashhur fors-tojik shoiri, adibi va mutafakkiri muslihiddin sa’diy sheroziy 1203 yili hozirgi eronning sheroz shahrida tug‘ilgan. otasi sheroz otabegi sa’d binni zangiyning mulozimlaridan bo‘lgan. lekin u 10—11 yoshlarida otadan yetim qoladi. saroy...

This file contains 41 pages in PPTX format (7.7 MB). To download "sa’diy sheroziyning “guliston” va “bo‘ston” asarlaridankeltirilgan parchalarni o‘rgatish metodikasi", click the Telegram button on the left.

Tags: sa’diy sheroziyning “guliston” … PPTX 41 pages Free download Telegram