husnixatga o‘rgatish metodikasi

PPTX 26 стр. 19,4 МБ Бесплатная загрузка

26 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 19,4 МБ

Тип файла PPTX

Страницы 26

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 26

слайд 1 mavzu:yozuvlar tarixidan ma’lumot. husnixatga o‘rgatish metodikasining shakllanish tarixi reja: 1.yozuv haqida ma’lumot. 2.husnixat o‘rgatish metodikasining shakllanish tarixi. 3.lotin yozuviga asoslangan o‘zbek alifbosi xususida. tayanch atamalar: husnixat, harf, tovush, harf birikmasi, yozma harf, bosma harf, harf elementi, unsur, tutashtiruvchi unsurli harflar, tutashtiruvchi unsursiz harflar. yozuv haqida ma’lumot yozuv – biror tilda qabul qilingan maxsus belgilar yig‘indisi. yozuv tushunchasi tilning tovush elementlari (so‘z, bo‘g‘in, tovush)ni ifodalovchi belgilarnigina emas, balki piktografiya, ideografiya shakllarini ham o‘z ichiga oladi. bular aloqa qilish belgilari yig‘indisi sifatida yozuvdan ilgarigi belgilar (xotira yozuvi, hisoblash yozuvi va boshqalar)ga qarama-qarshi qo‘yilgan. urug‘chilik tuzimi davrida dastlab surat yozuvi paydo bo‘ldi. kishilik jamiyati kichik va tarqoq oila - urug‘lardan tashkil topgan darvda kishilar bir-birlari bilan faqat og‘zaki nutq yordamida fikr almashgan. yirik urug‘ va qabila jamoalarining tarkib topishi bilan og‘zaki nutqni uzoqqa yetkazish va uni zamon bilan mustahkamlash ehtiyoji tug‘iladi. insoniyatning shu ehtiyoji zaminida yozuv paydo bo‘lgan. boshida yozuv bilan …

2 / 26

zirgi eramizdan boshlab sug‘d yozuvi qo‘llanila boshlandi. bu yozuv taxminan vi asrlargacha davom etdi. ii asrning oxiri iii asrning boshlarida xorazm shohi chiqargan pullarda xorazm yozuvi uchraydi. v-viii asrlar davomida turkiy xalqlarning o‘rxun-yenisey yozuvidan keng foydalanganlar. bu yozuv fanda “turkiy-run” yozuvi deb ham yuritiladi. yenisey daryosi qirg‘oqlaridagi o‘rxun yozuvi yodgorliklari haqida rus xizmatchisi remezov xviii asrning oxirida xabar bergan. ammo uzoq vaqt mobaynida olimlar bu yodgorliklarni o‘qiy olishmagan. 1892-1893-yillarda daniyalik olim vilgeli tomson, rus olimi v.v.radlov yodgorlikdagi yozuvlarni o‘qishga muyassar bo‘ldilar. o‘rxun-yenisey yozuvi turkiy xalq-larning eng katta markaziy yodgorligi hisoblanadi. vii-viii asrlarda o‘rta osiyo arablar tomonidan istilo qilindi. shu davrdan boshlab o‘rta osiyo jumladan o‘zbek xalqi ham arab yozuvidan foydalana boshlandi. xalqimiz bu alifbodan 1200 yil foydalandi. arab alifbosi yozilishi jihatdan murakkab bo‘lishi bilan birga, o‘zbek tilining tovushlarini to‘la ifoda eta olgan edi. shu jihatlarini e’tiborga olgan ilg‘or fikrli kishilar arab alifbosi yuzasidan o‘z fikrlarini bildirishga harakat qilganlar. . 1926-yil …

3 / 26

arorni amaliyotga joriy qilish borasida qizg‘in ishlar olib borildi. “o‘zbek tilini asosiy imlo qoidalari”ni hozirlash jarayonida alifbodagi ayrim harflar ularning shakllari yuzasidan fikr mulohazalar paydo bo‘ldi. husnixatga o‘rgatish metodikasining shakllanish tarixi o‘zbek xalqi uzoq asrlik tarixida yaratib qoldirgan madaniy me’rosida xattotlik san’ati alohida o‘rin egallaydi. arab istilosidan so‘ng o‘rta osiyo xalqlari tomonidan islom dinining qabul qilinishi munosabati bilan arab yozuvi ham kirib keladi. o‘rta asrlarda har qanday asar qo‘lda ko‘chirilib kitob qilingan. nafis kitob ko‘chirish katta hunar va san’at hisoblangan. bu hunar egalari tarixda xattot nomi bilan mashhur bo‘lganlar. xattotlarning ko‘chirgan kitoblari kishilarni hayajonga solib, ularni zavqlantirgan. shuning ushun ham xattotlik bilan nom chiqargan shaxslar oddiy ko‘chiruvchi emas, balki o‘sha davrning ilm-ma’rifat va yirik madaniyat arbobi hisoblangan. qo‘lda ko‘chirilgan har bir asar san’at mo‘jizasi kabi nodir asar hisoblangan. o‘rta osiyo ustalari, ayniqsa, samarqand va buxoro ustalari qog‘oz ishlashda katta shuhrat qozongan edilar. ularning qog‘ozlari pishiq va silliq edi. xattot uchun …

4 / 26

srdan boshlab xattotlar hayotida ko‘fiy xati uslubi keng o‘rin oldi. bu uslub asosida arab yozuvining quyidagi olti xil asosiy uslublari maydonga keladi: 1. suls xati - bu xatning to‘rt bahrasi tekis, ikki bahrasi yumaloq shaklda yoziladi. 2.nasx xati - bu xatning ixtirochisi mashhur xattot ibn muqla’ hisoblanadi. 3.muhaqqaq xati - bir bo‘lak qismi tekis bo‘lib, qolgan bo‘laklari yumaloq shaklda yoziladi. 4.rayhoniy xati - muhaqqaqdan kelib chiqqan bo‘lib uning ixtirochisi ibn bavvobdir. 5.tavqe xati - yarim tekis, yarim yumaloq chiziqdan tashkil topgan. 6.riqo xati - ko‘pchilik harflar bir-biriga qurama qilib yoziladi. yuqorida ko‘rsatib o‘tilgan xatlarning har biri o‘z o‘rnida qo‘llanilib kelingan. muhaqqaq xatidan qasida va she’rlar yozishda, suls-ilmiy asarlar va xat yo‘1-yo‘riqlarida, rayhoniy va nasx-qissa va xabarlarda, tavqe buyruq va farmonlarda, riqo xati maktublarda ishlatilgan. hozirgi kunda maktablarimiz oldida turgan muhim vazifalardan biri o‘quvchilarning savodxonligini oshirishdir. o‘quvchilarning savodxonligini oshirishda toza va chiroyli yozuvning roli katta. ulug‘ rus pedagogi k.d.ushinskiy husnixat darslariga …

5 / 26

qatini boshlang‘ich sinflarda darsning samaradorligini oshiruvchi qator shart-sharoitlarga tortadi hamda amaliy ko‘rsatmalar beradi. 1959-yilda e.v. guryanovning “yozuvga o‘rgatish psixologiyasi’ kitobi nashr qilindi. bu qo‘llanmada, asosan, yozuvga o‘rgatish psixologiyasi to‘la ochib beriladi, hamda eski kaligrafik yozuv sistemasi tanqid qilinadi. muallif bosim bilan yoziladigan yozuv sistemasini misollar bilan ko‘rsatib beradi, hamda mavjud yozuv grafikasini soddalashtirishni talab etadi. 1983-yilda d.a.pisarevskiy tomonidan yozilgan ‘yozuvga o‘rgatish’ kitobida birinchi marta boshlang‘ich sinf o‘qituvchilari uchun darslarni qanday tashkil etish yo‘llari ko‘rsatiladi. muallif bu kitobda harflarni izchillik bilan o‘rgatishni, har xil bog‘lanishlarni to‘liq ko‘rsatib o‘tadi. ammo chiroyli yozuvga o‘rgatishning asosiy shartlari ustida kam ko‘rsatma beradi. . 1970-yildan boshlab soddalashtirilgan harflar qabul qilindi, undan “alifbe” kitobida, o‘quvchilar uchun qo‘llanma va metodik ko‘rsatmalaridan foydalanila boshlandi. yangi shriftning asosiy xususiyatlari quyidagilardir: juda ko‘p harflarning shakli soddalashtirilgan, katta harflarning shakliga yaqinlashtirilgan; yangi harflar bir sharoitda qo‘lni uzmasdan bog‘lab yozishga mo‘ljallangan. yozuv qurollari takomillashib borishi bilan e.v.guryanov tomonidan tavsiya etilayotgan yozuv sistemasi 1970-yildan …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 26 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "husnixatga o‘rgatish metodikasi"

слайд 1 mavzu:yozuvlar tarixidan ma’lumot. husnixatga o‘rgatish metodikasining shakllanish tarixi reja: 1.yozuv haqida ma’lumot. 2.husnixat o‘rgatish metodikasining shakllanish tarixi. 3.lotin yozuviga asoslangan o‘zbek alifbosi xususida. tayanch atamalar: husnixat, harf, tovush, harf birikmasi, yozma harf, bosma harf, harf elementi, unsur, tutashtiruvchi unsurli harflar, tutashtiruvchi unsursiz harflar. yozuv haqida ma’lumot yozuv – biror tilda qabul qilingan maxsus belgilar yig‘indisi. yozuv tushunchasi tilning tovush elementlari (so‘z, bo‘g‘in, tovush)ni ifodalovchi belgilarnigina emas, balki piktografiya, ideografiya shakllarini ham o‘z ichiga oladi. bular aloqa qilish belgilari yig‘indisi sifatida yozuvdan ilgarigi belgilar (xotira yozuvi, hisoblash yozuvi va boshqalar)ga qarama-qarsh...

Этот файл содержит 26 стр. в формате PPTX (19,4 МБ). Чтобы скачать "husnixatga o‘rgatish metodikasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: husnixatga o‘rgatish metodikasi PPTX 26 стр. Бесплатная загрузка Telegram