xujayra tiriklikning elementar birligi

DOC 44.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1425981020_60234.doc xujayra tiriklikning elementar birligi reja: 1. xujayrini о‘rganadigan fan va uning ta’rifi. 2. xujayraning organoidlari va ularning vazifalari. sitologiya hujayralarning taraqqiyoti tuzilishi va faoliyatini о‘rganadi. sitologiya sо‘zi lotincha, yunoncha sо‘zdan olingan, hujayra haqidagi ta’limot degan ma’noni bildiradi. bu fanning predmeti tirik organizmdagi hujayralardir. hujayra–barcha tirik organizmlarning takomillashishi, rivojlanishi, tuzilishi va yashash jarayonining asosi bо‘lib hisoblanadi. tirik organizmning butun hayot davomidagi hayotiy jarayonlar: moddalar almashinuvi, hujayralarning hosil bо‘lib, doimo yangilanib turishi, irsiy belgilarning ijro etilishi, nasl qoldirishi va organizmni tashqi muhit bilan bog‘lab turish hujayraning harakterli xususiyatidir. sitologiya fani о‘z oldiga quyidagi aniq asosiy vazifalarni qо‘yadi: 1. hujayralarning ultrastrukturasi, funksiyasi va rivojlanishi qonuniyatlarini о‘rganish. 2. о‘simlik, hayvon va odam organizmining sitologik tuzilishidagi ekologik sharoitga va yoshga bog‘liq о‘zgarishlarni. 3. hujayralardagi morfogenez jarayonlarni boshqarishda nerv, endokrin va immun sistemalarning rolini aniqlashtiradi; 4. turli xil biologik, fizik, kimyoviy va boshqa omillar ta’sirida tirik organizm hujdayralarning moslanishuvini, о‘zgarishlarni analiz qiladi; 5. hujayralarning differensiallanish …

otlar (tо‘la yadroli ya’ni zambrug‘lar) о‘simlik va hayvon hujayralari ular turli xil yо‘llar bilan oziqlanadi. jinssiz va jinsli kо‘payadi. hujayralarning tarkibiy qismlari va ularning vazifalari. membrana. hujayra qobig‘i hujayraning tashqi muhit bilan va boshqa hujayralar bilan о‘zaro munosabatlarini ta’minlaydi va shunga kо‘ra 3 xil asosiy vazifani bajaradi. 1) himoya tо‘siq, 2) moddalarni о‘tkazish, 3) retseptor. hujayra qobig‘ining asosiy qismini plazmatik membrana-plazmolemma tashkil etadi. hayvon hujayralarining qobig‘i juda yupqa va elastik bо‘ladi. uni faqat elektron mikroskopdagina kо‘rish mumkin. о‘simlik hujayralarining qobig‘i hayvon hujayralarinikidan farq qilib qalin bо‘ladi. uning tarkibida sellyuloza moddasi kо‘p, shuning uchun ham о‘simlik qobig‘ining asosiy funksiyalaridan tayanch funksiyasi hisoblanadi. sitoplazma. hujayraning asosiy massasi uning ichki muhiti hisoblanadi. sitoplazma hujayraning hamma tarkibiy qismlarini bir-birlari bilan bog‘lab ular orasidagi aloqalarning amalga oshishida muhim rol о‘ynaydi. sitoplazma tashqaridan plazmatik membrana, ichkaridan esa yadro qobig‘i bilan chegaralanadi. sitoplazmaning tarkibiy qismlariga shaloplazma, organoidlar va kiritmalar kiradi. gialoplazma sitoplazmaning asosiy rangsiz shaloplazmaning tarkibida oqsillar …

rpiladigan va golji apparatiga yetkazib beriladigan oqsillar sintezlanadi. donador endoplazmatik tо‘r oqsil kо‘p miqdorda sintezlanadigan hujayralarda yaxshi rivojlangan. silliq endoplazmatik tо‘r membranalarida ribosomalar bо‘lmaganligi uchun ham shunday deb ataladi. silliq endoplazmatik tо‘r membranalarida yog‘ va uglevod almashinishida ishtirok etuvchi fermentlar joylashadi. teri bezlarining hujayralarida, jigar hujayralarida, о‘simlik urug‘larida silliq endoplazmatik tо‘r yaxshi rivojlangan. shunday qilib, endoplazmatik tо‘r hujayralar ichida va hujayralar о‘rtasida moddalarning tashishini, aylanishini ta’minlovchi umumiy sistema hisoblanadi. ribosoma (ribonuklein kislota, soma-donacha sо‘zidan olingan hujayrada oqsil sintezini amalga oshiruvchi organoid bо‘lib, membranasiz organoidlar qatoriga kiradi). mitoxondriyalar va plastidalar ichida ham ribosomalar uchraydi. ular sitoplazma ribosomalaridan kichikroq bо‘ladi. ribosomalar ribonuklein kislota va oqsil molekulalaridan tashkil topgan. r-peptid va a-aminokislota qismlari mavjud. sitoplazmada ribosomolar alohida tо‘plangan poliribosomolar va bog‘langan endoplazmatik tо‘r membranasi holatida bо‘lishi mumkin. ribosomolarning asosiy funksiyasi sintezdir. ribosomalar yadrodagi yadrochada sintezlanib keyin sitoplazmaga chiqariladi. golji aparati. golji apparati yassilangan bо‘shliqlar yirik vakuolalar va mayda pufakchalardan tuzilganligini kо‘rish mumkin. endoplazmatik …

itta membrana bilan о‘ralgan. lizosomalar matriksida va membranasida 40 ga yaqin gidrolitik fermentlar joylashgan bо‘lib, ular oqsillar, nuklein kislotalar, polisaxaridlar, lipidlar va boshqa moddalarni parchalashi mumkin. moddalarni fermentlar yordamida parchalash lizis deyilgani uchun organoid lizosoma deb ataladi. lizosomalar golji apparatida hosil bо‘ladi. lizosomaning hamma fermentlari kislotali sharoitdagina ta’sir qiladi. hujayrada lizosomalar soni 10-100 tagacha va hatto undan ham ortiq bо‘lishi mumkin. golji apparatida hosil bо‘lgan lizosomalarni birlamchi lizosomalar deyiladi. dastlab ularning fermentlari noaktiv holatda bо‘ladi. hujayrada pinatsitoz yoki fagotsitoz vakuolalari hosil bо‘lganidan keyin birlamchi lizosomalar ularga yaqinlashib qо‘shiladi va fermentlari aktivlashib ikkilamchi lizosomlarga aylanadi, sо‘ngra hazm qilish jarayoni boshlanadi. mitoxondriyalar. о‘simlik, hayvon hujayralarida uchraydigan organoidlardir. mitoxondriya nomi (yunoncha- ip dona) degan ma’noni bildiradi. mitoxondriya asosan sitoplazmada bir tekis joylashadi. ular qayerda energiya kо‘proq kerak bо‘lsa, о‘sha yerga tо‘planadi. masalan, kо‘z tо‘r pardasining tayoqcha va kolbachasimon hujayralarida esa ichki bо‘g‘inining bir qismiga yig‘iladi. har xil tо‘qimalarning hujayralarida mitoxondriyalar soni har xil …

rining oksidlanish yо‘li bilan parchalanishini ta’minlaydi. hujayra markazi. hayvon hujayralarining va ba’zi о‘simlik hujayralarining membranasiz organoidi hisoblanadi. yadroning yoniga joylashgani uchun uni sentrosoma (lotincha sentrum-markaz, soma-tanacha sо‘zlaridan olingan) deb ataladi. diploid hujayralar ikki juft sentriolalardan tashkil topadi. sentriolaning devori 9 ta mikronaychaga tripletlari uchliklari hosil qiladi. hujayra markazi deb u bо‘linish dukining ustki qismidagi tuzilmani atagan. hujayra markazi hamma hayvon hujayralarida topilgan bо‘lib, faqatgina tuxum hujayrasining yetilish davrida yо‘qoladi. sitoplazmaning kiritmalari. kiritmalar sitoplazmaning doimiy bо‘lmagan tarkibiy qismlari hisoblanadi. ular hujayra ichidagi modda almashinuvi, sekretsiya va pigment hosil qilish jarayonlari davomida va fagotsitoz yо‘l bilan tashqi muhitdan hujayraga moddalar kirishidan hosil bо‘ladi. mikroskop ostida kiritmalar har xil zichlikdagi granulalar yoki suyuq vakuolalar holida kо‘rinadi. kiritmalarning kimyoviy tarkibi turlicha. bir necha guruh kiritmalar farqlanadi. 1. trofik kiritmalar (yog‘ tomchilari, oqsil granulalari, glikogen tо‘plamlari, vitaminlar va boshqalar). 2. sekretor kiritmalar (zimogen, granulalar va boshqalar). 3. ekskretor kiiritmalar (о‘t kislotasi, mochivina va boshqalar). 4. …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "xujayra tiriklikning elementar birligi"

1425981020_60234.doc xujayra tiriklikning elementar birligi reja: 1. xujayrini о‘rganadigan fan va uning ta’rifi. 2. xujayraning organoidlari va ularning vazifalari. sitologiya hujayralarning taraqqiyoti tuzilishi va faoliyatini о‘rganadi. sitologiya sо‘zi lotincha, yunoncha sо‘zdan olingan, hujayra haqidagi ta’limot degan ma’noni bildiradi. bu fanning predmeti tirik organizmdagi hujayralardir. hujayra–barcha tirik organizmlarning takomillashishi, rivojlanishi, tuzilishi va yashash jarayonining asosi bо‘lib hisoblanadi. tirik organizmning butun hayot davomidagi hayotiy jarayonlar: moddalar almashinuvi, hujayralarning hosil bо‘lib, doimo yangilanib turishi, irsiy belgilarning ijro etilishi, nasl qoldirishi va organizmni tashqi muhit bilan bog‘lab turish hujayraning harakterli xususiyatidir....

DOC format, 44.0 KB. To download "xujayra tiriklikning elementar birligi", click the Telegram button on the left.

Tags: xujayra tiriklikning elementar … DOC Free download Telegram