xujayra yadrosi

DOCX 14 pages 31.1 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 31.1 KB

File type DOCX

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

xujayra yadrosi xujayra yadrosi reja: 1. yadroning tuzilishi va faoliyati. 2.yadro kobigi (kariolema). 3. yadrocha. 4. xromatin. 5. xromosomaning nozik tuzilishi va uning shakllanishi. yadro hujayralarning eng muhim tarkibiy kismlaridan bulib, u eukariot organizmlar hujayralarning hammasida uchraydi. fakat ayrim yuksak darajada tuzilgan hujayralardagina (sut emizuvchilarning eritrotsitlarida) yadro bulmasligi mumkin. xujayra yadrosini robert broun 1831 yilda aniklagan. yadro (yunonocha-karyop; lotincha- pusleus) terminini 1833 yilda broun tarafidan fanga kiritilgan bulib, u usimlik hujayralaridagi sharsimon doimiy tuzilmalarni shu nom bilan atagan. yadro tsitoplazma bilan doimiy uzaro munosabotda bulib, u bilan birga hayotiy jarayonlarda ishtirok etadi. yadrosiz hujayralarning asosiy hayotiy faoliyati tuxtaydi. yadrodan mahrum bulgan amyoba oziklanishi mumkin, ammo uni hazm kilolmay tezda nobud buladi. yadrosiz hujayralarning bulinishi tuxtaydi. masalan, bir hujayrali suv uti-atsetabulyariya kundalang kesilganda, yadrosiz soyabon kismi halok buladi. yadro juda murakkab faoliyatlarni bajaradi; yadro hujayraning eng zarur kismi bulib, barcha hayotiy jarayonlarni boshkaradi; yadro irsiy belgilarning nasldan naslga berilishida va hujayrada …

2 / 14

hujayrada esa duksimon buladi. notugri shakldagi yadrolarga ba'zi bir leykotsitlarning yadrosi misol buladi. yadro hujayrada asosan bitta (bir yadroli hujayrada) yoki ikkita(ikki yadroli hujayrada) buladi. masalan, infuzoriya tufelkasida ikkita yadro, ya'ni katta yadro (makronukleus) va kichik yadro (mikronukleus) buladi. kup yadroli hujayralar yoki simplastlar ham mavjuddir. masalan, karnaychi degan infuzoriyaning yadrosi tasbehsimon, kizil kumikdagi hujayralarda uzuksimon, leykotsitlarda kolbasimon sigmentlangan buladi. yadroning ulchami, kattaligi turlicha bulib, 4 mkm dan (spermatozoid) 40 mkm gacha (tuxum hujayra) buladi. yadro ulchami tsitoplazma ulchamiga kupincha tugri proportsional buladi. yadro va tsitoplazmaning xajm nisbati yadro-plazma nisbati deb ataladi. yadroning hujayrada joylashishi har xil bulib, hujayraning faoliyati va shakliga boglik buladi. differtsiallashmagan hujayralarda yadro geometrik markazda joylashadi. xayvon va odamlarning bez hujayralarida yadro hujayralarning bazal kismida joylashib, apikal kismi sekret bilan band buladi. yadro kuyidagi asosiy strukturaviy komponentlardan iborat: 1-yadro kobigi;2-xromatin strukturalari; 3-bir yoki necha yadrocha; 4-karioplazma (yadro shirasi) (7-rasm). 7-rasm.a.xujayra yadrosi kundalang kesimining sxematik ifodasi: 1-yadro …

3 / 14

uchramaydi. gistokimyoviy va biokimyoviy usullar orkali yadroda oksilar bilan lipoproteid va liponukleoproteidlar hamda birikkan lipidlar topilgan. ular yadro kuruk ogirligining 10-20% ni tashkil kiladi. yadroda kaltsiy, magniy, natriy, fosfor, temir, rux, mis, kobalt va boshka elemenlar ham topilgan. yadro kobigi (kariolemma). yadro kobigining mavjudligi oddiy (yoruglik) mikroskopi ostida kurilgan. elektron mikroskop yadro kobigi murakkab tuzilishga ega ekanligi kursatdi. u ikki membranadan tashkil topgan bulib, har birining kalinligi 10 nm va anik 3 kavatdan tuzilgan. ichki va tashki yadro kobigi orasida 10-30 ba'zan 100 nm ga teng perinuklear bushlik buladi. yadroning tashki kobigi tsitoplazmatik tur membranalari singari oksil va lipiddan tashkil topgan. yadro kobigining uzigaxos hususiyati kup mikdorda yadro teshiklarining bulishidir. teshiklar (porosomalar) ning diametri urtacha 80-90 nm. teshiklar atrofida yadro kobigi membranalari uzaro birlashadi. teshiklar murakkab tuzilishga ega bulgan globulyar va fibrillyar tuzilmalar bilan tulgan buladi. yadro teshiklari bilan bu tuzilmalarni kushib, yadro teshiklari kompleksi deb ataladi. bu kompleks aktogonal …

4 / 14

bigining tsitoplazmatik tur membranalariga kadar davom etishi, yadro bilan tsitoplazmaning uzaro ionlar bilan almashinishiga imkon yaratadi. endooplazmatik turning ba'zi bir bulimlari plazmatik membrana bilan aloka kiladidegan fikrlar ham bor. shuning uchun bulsa kerak ba'zi bir buyoklar hujayrani buyamasdan yadrogacha uta oladi. yadro kobigining utkazuvchanligi irsiy informatsiyani yadrodan tsitoplazmaga yukori polimer rnk orkali utishi tugrisidagi zamonaviy ma'lumotlar alohida ahamiyatga ega. bir tomondan ionlarninig mayda molekulalari uchun bu teshiklar utib bulmas chegara bulsa, ikkinchi tarafdan, katta molekula informatsion rnkning tsitoplazmaga utishini ta'minlaydi. tsitoplazmadan yadroga tsitoplazmada sintezlanuvchi va yadroni energiya bilan ta'minlashda kerak bulgan mononukleotid trifosfatning katta molekulalari utadi. aminokislotalar purin, pirimidin asoslar va atf yadroga faol transport yuli bilan utadi. ba'zan yadrodan tsitoplazmaga yadro moddasining ajralib utishi mumkin degan fikr ham bor. uz navbatida yadro kobigida botiklar paydo bulib, xuddi fagotsitoz kabi tsitoplazma moddasini kamrab oladi. yadro kobigi tsitoplazmatik tur hosil bulishida ishtirok etadi, degan fikrlar ham mavjud. profazada yadro kobigi frogmentatsiyaga …

5 / 14

39 yilda aniklagan. rnk dan tashkari kup mikdorda fosfoproteidlar uchraydi. biokimyoviy usullar bilan yadrochadan dnk ajratib olingan. yadrochada yadrodagi dnk ning 6-17% joylashgan buladi. yadrochadagi dnk ribosomal rnk ning hosil bulishida muhim urin tutadi. yadrocha atrofidagi xromatin ayrim xromosomalarning yadrocha hosil kiluvchi kismida joylashgan buladi. yadrochada rnk ning kup bulishi uning oksil sintezi bilan boglangan. xujayrada oksil sintezi boshlanishidan oldin yadrochadagi rnk ning mikdori oshadi va yadrocha kattalashadi. yadrocha doimo bir xil struktura emas, u mitoz davrlarining boshlanishida tarkalib ketadi va telofazada yana kaytadan shakllanadi. xujayraning sintez davrida esa, rnk ni intensiv sintez kilinayotgan, yadrochada kattaligi va tuzilishi ribosomaga uxshash granulalar soni oshadi. yadrochalar ovogenez vaktida hatto bir nechtagacha hosil bulishi mumkin. yadrochaning soni xromosomaning ikilamchi belbogidagi yadrocha hosil kiluvchi joy mikdoriga va hujayra faoliyatiga boglik buladi. masalan,rivojlanayotgan tuxum hujayralarida (suyakli baliklar, amfibiyalarning ovotsitlaridagi sariklikning vujudga kelishida) yadrochalar mikdori bir necha marta kupayadi va bu jarayon tugaganidan keyin kaytadan kamayadi. …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xujayra yadrosi"

xujayra yadrosi xujayra yadrosi reja: 1. yadroning tuzilishi va faoliyati. 2.yadro kobigi (kariolema). 3. yadrocha. 4. xromatin. 5. xromosomaning nozik tuzilishi va uning shakllanishi. yadro hujayralarning eng muhim tarkibiy kismlaridan bulib, u eukariot organizmlar hujayralarning hammasida uchraydi. fakat ayrim yuksak darajada tuzilgan hujayralardagina (sut emizuvchilarning eritrotsitlarida) yadro bulmasligi mumkin. xujayra yadrosini robert broun 1831 yilda aniklagan. yadro (yunonocha-karyop; lotincha- pusleus) terminini 1833 yilda broun tarafidan fanga kiritilgan bulib, u usimlik hujayralaridagi sharsimon doimiy tuzilmalarni shu nom bilan atagan. yadro tsitoplazma bilan doimiy uzaro munosabotda bulib, u bilan birga hayotiy jarayonlarda ishtirok etadi. yadrosiz hujayralarning asosiy hayot...

This file contains 14 pages in DOCX format (31.1 KB). To download "xujayra yadrosi", click the Telegram button on the left.

Tags: xujayra yadrosi DOCX 14 pages Free download Telegram