hujayra yadrosi

PPT 33 стр. 2,7 МБ Бесплатная загрузка

33 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 2,7 МБ

Тип файла PPT

Страницы 33

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 33

mavzu: hujayra yadrosi. xromatin ipi uning tuzilishi. mavzu: hujayra yadrosi. xromatin ipi uning tuzilishi. reja: hujayra yadrosi haqida tushuncha yadro membranasi xromatin strukturasi hujayra yadrosi yadro (yunoncha karyon, lotincha nucleus) termini 1832-yilda braun tomonidan kiritilgan bo‘lib, u o‘simlik hujayralaridagi sharshimon doimiy tuzilmalarni shu nom bilan atagan. yadro faqat eukariot hujayralarida bo‘ladi. yadro faqat sut emizuvchilarning eritrotsitlarida bo‘lmaydi, chunki ular differensirovka vaqtida o‘z yadro sini yo‘qotadi. yadroning shakli hujayra shaklini qaytaradi, lekin noto‘g‘ri formada ham bo‘lishi mumkin. sharshimon, kubsimon va ko‘p qirrali hujayralarda yadro mos ravishda dumaloq shaklga ega. prizmatik, silindrsimon, duksimon hujayralarda yadro uzun ellipsoid, yassi hujayralarda esa duksimon bo‘ladi. noto‘g‘ri shakldagi yadrolarga ba’zi bir leykotsitlarning yadrosi misol bo‘ladi (taqasimson va paraksimson). hujayrada asosan bitta (bir yadroli hujayra) yoki ikkita (ikki yadroli hujayra) yadro bo‘lishi mumkin. yadroning kattaligi turlicha bo‘lib, 4 mkm dan (spermatozoid) 40 mkm gacha (tuxum hujayra) boradi. yadro o‘lchami sitoplazma o‘lchamiga ko‘pincha to‘g‘ri proportsional bo‘ladi. yadroning hujayrada …

2 / 33

kin oksidlanish fermentlari uchramaydi. o‘simlik hujayrasida yadro joylashuvi hayvon hujayrasida yadro joylashuvi normal va rak hujayrasi yadrosi yadro qobig‘i (kariolemma) yadro qobig‘i (kariolemma) ikki qavatli membrana bo‘lib, u hujayra yadrosini sitoplazmadan ajratib turadi va yadroning ichki muhit barqarorligini ta’minlaydi. u ichki va tashqi membrana hamda perinuklear bo‘shliq (ikki membrana orasidagi fazo) dan iborat. 1. yadro qobig‘ining tuzilishi ichki membrana ichki membrana yadroning ichki qismini o‘rab turadi. yadro laminasi deb ataluvchi tolalar tizimi bilan qoplangan. xromatin va yadro tarkibidagi boshqa tuzilmalar bilan bevosita bog‘liq. tashqi membrana tashqi membrana endoplazmatik to‘r (et) bilan uzviy bog‘langan. uning yuzasida ribosomalar joylashgan bo‘lishi mumkin. hujayra oqsillari sintezida ishtirok etadi. perinuklear bo‘shliq bu ichki va tashqi membranalar orasidagi 30-50 nm kenglikdagi fazodir. yadroviy transport va ion almashinuvida muhim rol o‘ynaydi. 2. yadro teshikchalari (pora komplekslari) yadro qobig‘ida yadro teshikchalari (poralar) mavjud bo‘lib, ular yadro va sitoplazma o‘rtasida modda almashinuvini ta’minlaydi. har bir hujayrada minglab teshikchalar bo‘ladi. …

3 / 33

o‘llari yadroviy oqsillar orqali gen faoliyatiga ta’sir qiladi. yadro membranasi tuzilishi xromatin strukturasi xromatin – bu hujayra yadrosidagi genetik material bo‘lib, u dnk va oqsillarning murakkab majmuasi hisoblanadi. u hujayra hayot siklining turli bosqichlarida turli shakllarda bo‘ladi: interfazada xromatin diffuz (tarqalgan), mitoz va meyozda esa xromosomalar sifatida zichlashgan bo‘ladi. 1. xromatinning asosiy tarkibi xromatin uch asosiy komponentdan iborat: dnk – genetik ma’lumotlarni saqlovchi molekula. giston oqsillari – dnkni zichlash va strukturaviy barqarorlikni ta’minlovchi asosiy oqsillar. nongiston oqsillari – gen ifodalanishini va xromatinning tuzilishini boshqaruvchi oqsillar. 2. xromatin turlari xromatin ikkita asosiy turga bo‘linadi: euxromatin faol genlar joylashgan, ochiq va kam zichlashgan xromatin. gen ifodalanishi va transkripsiya jarayonlari aynan shu hududda sodir bo‘ladi. geteroxromatin juda zichlashgan va transkripsion jihatdan faol bo‘lmagan hudud. konstitutiv geteroxromatin – doimiy ravishda zichlashgan (masalan, sentromera va telomeralar). fakultativ geteroxromatin – zaruratga qarab euxromatin va geteroxromatin shakliga o‘tishi mumkin (masalan, x-xromosomaning lyonizatsiyasi – ayollarda bitta x-xromosoma faolsizlanishi). …

4 / 33

a bo‘linishidan oldin replikatsiya natijasida hosil bo‘ladi. xromatidalar bir xil genetik ma’lumotni saqlaydi va bo‘linish jarayonida ajraladi. xromosomalar turlari xromosomalar sentromeraning joylashuviga qarab quyidagi turlarga bo‘linadi: metasentrik xromosoma – sentromera markazda joylashgan, yelkalar teng uzunlikda. submetasentrik xromosoma – sentromera markazga yaqin, yelkalar biroz farqlanadi. akrosentrik xromosoma – sentromera deyarli oxirida joylashgan, juda uzun va qisqa yelkalarga ega. telosentrik xromosoma – sentromera xromosoma uchida joylashgan. xromosomalar funktsiyalari va ahamiyati genetik ma’lumotni saqlash va o‘tkazish xromosomalar irsiy axborotni saqlaydi va nasldan-naslga o‘tishini ta’minlaydi. har bir xromosomada minglab genlar joylashgan bo‘lib, ular organizmning barcha funksiyalarini nazorat qiladi. hujayra bo‘linishida ishtirok etish xromosomalar mitoz va meyoz jarayonlarida to‘g‘ri ajralishi lozim, aks holda genetik kasalliklar yuzaga kelishi mumkin. gen ifodalanishini boshqarish xromosomaning holati va tuzilishi genlarning faollashishi yoki susayishiga ta’sir qiladi. evolyutsion muhimlik xromosomalardagi mutatsiyalar evolyutsiya jarayonida yangi organizm xususiyatlarining shakllanishiga sabab bo‘ladi. inson xromosomalari inson somatik hujayralarida 46 ta xromosoma (23 juft) bo‘lib, ular …

5 / 33

suyuqlik bo‘lib, xromatin, yadroning tarkibiy qismlari va metabolik jarayonlar uchun zarur bo‘lgan moddalarni o‘z ichiga oladi. karioplazmaning tuzilishi karioplazma yarim suyuq yoki kolloid modda bo‘lib, u quyidagi asosiy komponentlardan iborat: suv karioplazmaning asosiy qismini (taxminan 70-90%) tashkil qiladi. suvda turli ionlar, oqsillar, fermentlar va boshqa organik moddalarning eritmalari bo‘ladi. organik moddalar oqsillar – asosiy tarkibiy qismlardan biri bo‘lib, yadroning funksiyalarini bajarishda ishtirok etadi. nuklein kislotalar – dnk va rnk shaklida bo‘lib, genetik axborotni saqlaydi va ifodalaydi. fermentlar – yadroviy jarayonlarni, jumladan transkripsiya, replikatsiya va rnk modifikatsiyasini boshqaradi. anorganik moddalar kaliy, natriy, magniy, kalsiy ionlari – yadro ichidagi ion muvozanatini saqlaydi. fosfat va sulfat birikmalari – metabolik jarayonlarda muhim rol o‘ynaydi. yadro skeleti (nuklear matritsa) yadroni shakllantiruvchi oqsil to‘ridan iborat tuzilma. xromatin va boshqa yadro tarkibiy qismlarining joylashishini ta’minlaydi. karioplazmaning funktsiyalari ichki muhitni saqlash yadro organoidlari uchun optimal muhit yaratadi. genetik axborotni saqlash va boshqarish dnk va rnk molekulalarini barqaror saqlaydi …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 33 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "hujayra yadrosi"

mavzu: hujayra yadrosi. xromatin ipi uning tuzilishi. mavzu: hujayra yadrosi. xromatin ipi uning tuzilishi. reja: hujayra yadrosi haqida tushuncha yadro membranasi xromatin strukturasi hujayra yadrosi yadro (yunoncha karyon, lotincha nucleus) termini 1832-yilda braun tomonidan kiritilgan bo‘lib, u o‘simlik hujayralaridagi sharshimon doimiy tuzilmalarni shu nom bilan atagan. yadro faqat eukariot hujayralarida bo‘ladi. yadro faqat sut emizuvchilarning eritrotsitlarida bo‘lmaydi, chunki ular differensirovka vaqtida o‘z yadro sini yo‘qotadi. yadroning shakli hujayra shaklini qaytaradi, lekin noto‘g‘ri formada ham bo‘lishi mumkin. sharshimon, kubsimon va ko‘p qirrali hujayralarda yadro mos ravishda dumaloq shaklga ega. prizmatik, silindrsimon, duksimon hujayralarda yadro uzun ellipsoid, yassi h...

Этот файл содержит 33 стр. в формате PPT (2,7 МБ). Чтобы скачать "hujayra yadrosi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: hujayra yadrosi PPT 33 стр. Бесплатная загрузка Telegram