o’simliklarga harorat va sho’rlanishning ta’siri

DOC 49.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1425985913_60284.doc o’simliklarga harorat va sho’rlanishning ta’siri reja: 1. o’simliklarning yuqori harorat ta’siriga chidamliligi. 2. o’simliklarning past harorat ta’siriga chidamliligi. 3. o’ta sovuq ta’sirida o’simlik to’qimalarida bo’ladigan o’zgarishlar. 4. qishlash vaqtida o’simliklarga ta’sir qiluvchi boshqa noqulay omillar. 5. tuproq sho’rlanishi va uning o’simliklarga ta’siri. sho’rga chidamlilik. tayanch so’zlari: protoplazma, qovushqoqlik, elastiklik, bog’langan suv, koagulyasiya, asparagin, glutamin, ammiak, mezofit, turgor, xlorofill, mikroelementlar, mikrostruktura, plazmolemma, natriy, magniy, sho’rtob, sho’rxok, galofit, glikofit, evgalofit, osmotik bosim, kserofit, mikroo’g’it. barcha o’simliklar harorat darajalariga bo’lgan munosabatlari boyicha ham bir-biridan farq qiladi. ba’zi suv o’tlari 60-800 c issiqlikka ega bo’lgan buloqlarda tarqalgan. ko’pchilik yuksak o’simliklar uchun maksimal harorat 40-800 c ga teng. qishloq xo’jalik ekinlari uchun esa maksimal harorat 39-400c ga teng bo’lib, haroratning bundan orta borishi ularni shikastlaydi. issiqlikka chidamli o’simliklar protoplazmasining qovushqoqligi va elastikligi yuqori bo’ladi. bog’langan suv miqdori ko’p, oqsillari issiqlikka chidamli bo’lib, tezlikda koagulyasiyaga uchramaydi. issiqlikka chidamli o’simliklarning nafas olish jarayonida ko’proq organik kislotalar …

ida g’o’zaning gullash fazasida n3vo3 kislotaning 0,01 % va znso4 tuzining 0,05% li eritmalarini purkash (purkash kechki vaqtlarda o’tkaziladi) ularning issiqlikka va qurg’oqchilikka chidamliligini oshiradi. natijada gullarning changlanishi ko’payadi va hosildorlik 10-12% gacha ortadi. tola va chigit sifati yaxshilanadi. o’simliklarning past harorat ta’siriga chidamliligi. haroratning o’simliklar uchun zarur bo’lgan, minimal darajadan past bo’lishi, ularning zararlanishiga olib keladi. shuning uchun ham o’simliklarning yashashi ularning sovuqqa chidamli bo’lishlariga bog’liq bo’ladi. chidamlilik darajasi asosida barcha o’simliklarni ikki guruhga bo’lish mumkin: sovuqqa va o’ta sovuqqa chidamli o’simliklar. sovuqqa chidamli o’simliklarlar. bu guruhga barcha o’rta iqlim li rayonlarda tarqalgan issiqsevar o’simliklarni kiritish mumkin (bodring, pomidor, loviya, qovun, yeryong’oq va boshqalar). ular +3 +50c da qoldirilsa, bir necha kundan keyin nobud bo’ladi. tropik va subtropik o’simliklar ham 00c dan biroz yuqori haroratda kuchli shikastlanadi va nobud bo’ladi. kakao o’simligi +80c da, g’o’za maysalari +1 +30c da bir sutka saqlanganda nobud bo’ladi. issiqsevar o’simliklarga sovuq harorat (00c …

mayadi, fermentlar faolligi oshadi, xlorofill sintezi va fotosintez jarayoni jadallashadi, natijada moddalar almashinuvi jadallashib, maysalar normal rivojlanadi. kaliy o’g’itlari ham sovuqqa chidamlilikni oshiradi. issiqsevar o’simliklarning nishlagan urug’larini sovuqqa chiniqtirish usullari ham taklif etilgan. masalan, bodring, pomidor, qovun kabi o’simliklarning nishlangan urug’lariga bir necha sutka davomida 12 soatdan +1+50c va +10+200c harorat bilan ishlov berilganda ularning sovuqqa chidamliligi sezilarli darajada oshadi. o’ta sovuqqa chidamli o’simliklar. tabiiy sharoitda, 00c dan past harorat ta’siridan shikastlanmaydiganlarni – o’ta sovuqqa chidamli o’simliklar guruhiga kiritish mumkin. o’ta sovuq asosan kuzda va qishda sodir bo’ladi. ko’pchilik o’simliklar kuz va qish oylarini urug’, tuganak va ildizpoya holida o’tkazadi va zararlanmaydi. kuzgi ekin va daraxtlar ko’zni ham qish fasllarini ochiq joyda o’tkazadi. shuning uchun ular o’ta sovuq ta’siriga uchraydi, ayrimlari shikastlanadi yoki nobud bo’ladi. sovuq urgan o’simliklar turgor holatini yo’qotadi, barglari qo’ng’ir tusga kirib, kurib qoladi. o’ta sovuq ta’siridan ularning shirasi muzlaydi, natijada hujayra va to’qimalarda salbiy o’zgarishlar boshlanadi. …

istallari qayta erigandan so’ng ham hujayra suv va moddalarni saqlay olmaydi. bunday hujayralar nobud bo’ladi. agarda hosil bo’lgan muz kristallari kichik bo’lsa ularning membranalari zararlanmaydi va qayta erigandan keyin tirikligini saqlab qoladi. uchinchi guruh – harorat asta-sekin pasaya boshlasa va uzoq muddatli bo’lsa, dastlab hujayralararo bo’shliqdagi suv muzlaydi. o’z navbatida bu muzlar sitoplazmadagi suvni ham shimib olib yiriklashadi. ammo hujayraga kuchli salbiy ta’sir etmaydi. qayta erish jarayonida suv yana sitoplazmaga o’tadi va hujayralar tirikligini saqlab qoladi. masalan, i.i.tumanov rahbarligida, o’simliklar fiziologiyasi institutining fitotron sovo’tgichlarida oq qayin va qarag’ay daraxtlarining novdalarini asta-sekin va izchillik bilan – 1950c gacha muzlatib, keyin eriganda novda hujayralari tirikligini saqlab qolgan. tuproq sho’rlanishi va sho’rga chidamlilik. № tuproqning sho’rlanish darajasi 100 g tuproq tarkibidagi tuz miqdori, g hisobida 1 2 3 4 5 chuchuk tuproq juda kam sho’rlangan oz sho’rlangan o’rtacha sho’rlangan kuchli sho’rlangan 0,1 dan kam 0,20-0,25 0,25-0,50 0,50-0,70 0,71-2 va undan ko’p o’simliklarning rivojlanishiga …

hlarga bo’ladi: to’plangan tuzning miqdori va tarqalishiga ko’ra sho’rtob va sho’rxok tuproqlar bo’ladi. sho’rtob tuproqlar – tuproqning asosan pastki qatlamlarida to’planadi. ularning ustki qatlamlarida juda oz yoki bo’lmasligi mumkin. ammo, ustki qatlam strukturasiz, yopishqoqligi kuchli bo’lganidan qotib qolgan va yorilib ketganligi bilan xarakterlanadi. bu ayniqsa quruq dasht va yarim cho’llarda ko’proq kuzatiladi. sho’rxok tuproqlar – tarkibida 1-3% gacha tuz to’plangan tuproqlar kiradi. bunday tuproqlarda madaniy o’simliklar rivojlana olmaydi. markaziy osiyo hududlarida yog’ingarchilik kam va issiq kuchli bo’lganligi uchun ham sho’rxok tuproqlar ko’p bo’lib, ularning tarkibida natriy xlor (naci), natriy sulfat (na2so4), kalsiy xlor (caci2), magniy xlor (mgci2) natriy karbonat (na2co3) va magniy karbonat (mgco3) tuzlari keng tarqalgan. tuproqning ortiqcha sho’rlanishi o’simliklar uchun (ayniqsa qishloq xo’jalik ekinlari) ikki tomonlama zararli hisoblanadi. birinchidan, tuzning ko’payishi tuproq eritmasining osmotik bosimini oshiradi va ildizlarning suvni shimish tezligiga salbiy ta’sir etadi. osmotik bosimi past bo’lgan o’simliklar bunday tuproqlardan suvni o’zlashtira olmaydi. ikkinchidan –tuproqda eruvchi tuzlarning …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "o’simliklarga harorat va sho’rlanishning ta’siri"

1425985913_60284.doc o’simliklarga harorat va sho’rlanishning ta’siri reja: 1. o’simliklarning yuqori harorat ta’siriga chidamliligi. 2. o’simliklarning past harorat ta’siriga chidamliligi. 3. o’ta sovuq ta’sirida o’simlik to’qimalarida bo’ladigan o’zgarishlar. 4. qishlash vaqtida o’simliklarga ta’sir qiluvchi boshqa noqulay omillar. 5. tuproq sho’rlanishi va uning o’simliklarga ta’siri. sho’rga chidamlilik. tayanch so’zlari: protoplazma, qovushqoqlik, elastiklik, bog’langan suv, koagulyasiya, asparagin, glutamin, ammiak, mezofit, turgor, xlorofill, mikroelementlar, mikrostruktura, plazmolemma, natriy, magniy, sho’rtob, sho’rxok, galofit, glikofit, evgalofit, osmotik bosim, kserofit, mikroo’g’it. barcha o’simliklar harorat darajalariga bo’lgan munosabatlari boyicha ham bir-biridan farq qil...

DOC format, 49.5 KB. To download "o’simliklarga harorat va sho’rlanishning ta’siri", click the Telegram button on the left.

Tags: o’simliklarga harorat va sho’rl… DOC Free download Telegram