mevali daraxtlarning rivojlanish davrlari, o’suv vа tinim fazalari. mevali o’simliklarga tashqi muhitning ta’siri

DOCX 1,4 МБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1
1680696381.docx mevali daraxtlarning rivojlanish davrlari, o’suv vа tinim fazalari. mevali o’simliklarga tashqi muhitning ta’siri mevali daraxt yer ustki qismining bo’yi baland yoki past bo’lib birinchi navbatda o’stirilayotgan meva turi va ularning navlariga bog’liq bo’lsa, ikkinchidan payvandtaglarga va uchinchidan qo’llaniladigan agrotexnikaga bog’liq. daraxtning ildiz bo’g’zidan yuqori qismi o’simlikning yer ustki qismi hisoblanadi. mevali daraxt ko’chatlari to’g’ri ekilganda uning ildiz bo’g’zi, ya’ni kurtak payvand qilingan qismi yer betiga tarqal gan holda tuproq ustida yerga zich tegib turadi. payvandtag yoki payvand ustning ayrim biologik xususiyatlariga binoan daraxtning ildiz bo’g’zida shish paydo bo’ladi. masalan, olchaga gilos payvand qilinganda daraxtning ildiz bo’g’zidan yuqorisi yo’g’onroq bo’ladi. chunki olma, olcha, gilos navlari uchun payvandtag hisoblanganligidan gilos kuchli, olcha esa kuchsiz bo’ladi. yuqorida aytilganidek, ildiz bo’g’zidan to birinchi yon shoxi o’sib chiqqan yerigacha qismi tana deyiladi. tananing vazifasi juda kattadir. daraxtning ildizi yerdan o’zlashtirilgan oziq moddalarni nam bilan daraxtning shox-shabbalariga o’tkazadi. barglarida paydo bo’lgan plastik organik moddalarni ildiz …
2
radi. tuprog’i sho’rlangan yerlarda ham tananing balandligi 10– 20 sm dan kamroq bo’lganida daraxtning shox-shabbasi quyuqlashib yerga yaqinroq o’sadi. daraxt tanasining hamda po’stining shikastlanmasligiga quyosh nuri ta’sirida qattiq sovuqdan saqlanishga alohida ahamiyat beril ishi lozim. markaziy lider shoxda kelgusida navbatdagi yaruslar barpo qilinadi. markaziy tanadan o’sib chiqqan yosh shoxlar birinchi tartib shoxlar, ikkinchi tartib shoxlardan uchinchi tartib shoxlar va shunga o’xshash bir necha tartib shoxlar paydo bo’ladi. tana tepasidagi har tomonga yoyilib o’sgan shox, butoq va novdalar daraxtning shox-shabbasi deyiladi. shox-shabbaning o’sayotgan qismida barglar, gullar va turli shaklda kurtaklar chiqargan yangidan-yangi novdachalar paydo bo’ladi. turli mevali daraxtlarda hosil novdachalari turlicha bo’ladi. chunonchi olma, nok kabi urug’li meva daraxtlarida uzunligi 3–5 sm bo’lgan halqali meva chiviqlari, meva nayzachalari bo’ladi. danakli meva daraxtlarida esa nihlar buketli novdachalar, halqasimon novdachalar kabi hosil novdachalar mavjud. tana po’stloq bilan qoplangan: po’stning sirtqi qavati hujayralardan iborat. ostki, ikkinchi qavatining hujayralarida bargida hosil bo’ladigan organik moddalar harakatlanadi. …
3
hi nayza bo’ladi. urug’li meva daraxtlarida ba’zan meva kurtaklaridan gul va novdalar o’sib chiqadi, bu kurtaklar aralash kurtaklar deyiladi. o’zbekiston sharoitida olma, nok va olcha daraxtlarida hosilli va o’suvchi kurtaklar iyun oyining oxiri iyulning boshlarida, gilosda iyul oyining ikkinchi yarmida, o’rikda iyul oyining uchinchi o’n kunligida shakllana boshlaydi. 1 7 8 9 10 11 12 13 14 2 3 4 5 6 24-rasm. olma gul kurtaklarining rivojlanish davrlari (v.i.kolesnikov bo’yicha): 1 – tinim holatidagi kurtak; 2 – vegetatsiyaning boshlanishi; 3 – kurtakning o’sa boshlashi; 4 – kurtakning yozilishi; 5 – to’pgullar chiqishi; 6 – g’unchalarning ajralishi; 7 – gultojlar paydo bo’lishi; 8 – tojibarglarning yozilishi; 9 – gullashi; 10 – tojibarglarning to’kilishi; 11 – mevalarning tugilishi; 12 – kosachabarglarning yumilishi; 13 – mevaning o’sishi; 14 – pishgan mevalar. o’rik, shaftoli, gilos daraxtlari mevalariga qaraganda olcha, olma, nok kurtaklari tezroq va erta shakllanadi. kurtaklarning bundan keyingi rivojlanishi qish oylarida o’tadi. daraxt …
4
lgan yillari meva kurtaklari yaxshi shakllanadi. endi hosilga kirib kelayotgan daraxtlarda surunkasiga bir necha yil ozmi-ko’pmi meva kurtaklari shakllanadi. yuqorida aytib o’tilganidek kurtaklar ikki xil bo’ladi. ular o’suv va meva kurtaklaridir. vegetativ kurtaklar ham o’z navbatida ikki guruhga: barg kurtaklari va o’suv kurtaklariga bo’linadi. meva kurtaklari ham ikki xil: sof gulli va aralash gulli kurtaklarga bo’linadi. sof gulli kurtaklar olcha, nok, gilos, olxo’ri, shaftoli, o’rik, bodom daraxtlarida mavjud. aralash gulli kurtaklarda yonbarglar, gul va mevalardan tashqari yana bir, ikki yoki uchta novda bo’ladi. urug’li meva daraxtlarida meva kurtaklari novdaning tepasida ayrim hollardagina barg kurtaklarida rivojlanadi, danakli mevalarda esa aksi, tepada emas, balki meva shoxchalarining yonida bo’ladi. gilos, olxo’ri, o’rikning uyqudagi kurtaklarining uzoq yashash qobiliyati kamroq bo’ladi. mevali daraxt gullari har xil bo’ladi. masalan, olma gulini olib ko’rsak, bu gulda biz gulning qismlarini ya shil kosacha, beshta bargdan iborat och pushti rang gultojlarini va shuningdek, urug’lanish organlari changchi va urug’chini ko’ramiz. …
5
ukning ko’pgina navlari chetdan changlanadi. barg. barg o’simlik hayoti uchun katta ahamiyatga ega. barg lar – barg shapalog’i, barg bandi va barg yonligidan iborat. ular kulchasimon, oval, tuxumsimon, nashtarsimon shakllarda bo’ladi. mevali daraxtlarning barglari oddiy, yong’oqniki esa murakkab. barglar po’stloq bilan qoplangan. barg sathiga tushgan quyosh nuri barg ichiga bemalol o’tadi. har bir hujayra orasida og’izcha bo’ladi. barg ichida havo ana shu og’izchalardan o’tadi, barg ichidagi suv bug’i va har xil gazlar ham shu og’izchalardan chiqadi. og’izcha hujayralari alohida tuzilganligidan ular yopilishi va ochi lishi mumkin. ayrim adabiyot ma’lumotlariga ko’ra, bir gektar bog’dagi yaxshi o’sgan daraxtning barg yuzasi 4,1–6,1 m/kv ga уetadi. o’rtacha 1 kg hosil uchun o’rikda 1 m/kv barg yuzasi to’g’ri keladi. barglar soni qancha ko’p va yirik bo’lsa daraxt shuncha yaxshi o’sadi va meva qiladi. meva. mevaning tashqi qismi perikarpiy deyiladi. perikarpiy uch qismga bo’linadi. tashqi endikarpiv meva po’sti, o’rta mezakarpiy urug’chadan va ichki endokarpiydan iborat. o’rik, …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "mevali daraxtlarning rivojlanish davrlari, o’suv vа tinim fazalari. mevali o’simliklarga tashqi muhitning ta’siri"

1680696381.docx mevali daraxtlarning rivojlanish davrlari, o’suv vа tinim fazalari. mevali o’simliklarga tashqi muhitning ta’siri mevali daraxt yer ustki qismining bo’yi baland yoki past bo’lib birinchi navbatda o’stirilayotgan meva turi va ularning navlariga bog’liq bo’lsa, ikkinchidan payvandtaglarga va uchinchidan qo’llaniladigan agrotexnikaga bog’liq. daraxtning ildiz bo’g’zidan yuqori qismi o’simlikning yer ustki qismi hisoblanadi. mevali daraxt ko’chatlari to’g’ri ekilganda uning ildiz bo’g’zi, ya’ni kurtak payvand qilingan qismi yer betiga tarqal gan holda tuproq ustida yerga zich tegib turadi. payvandtag yoki payvand ustning ayrim biologik xususiyatlariga binoan daraxtning ildiz bo’g’zida shish paydo bo’ladi. masalan, olchaga gilos payvand qilinganda daraxtning ildiz bo’g’zidan yuq...

Формат DOCX, 1,4 МБ. Чтобы скачать "mevali daraxtlarning rivojlanish davrlari, o’suv vа tinim fazalari. mevali o’simliklarga tashqi muhitning ta’siri", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: mevali daraxtlarning rivojlanis… DOCX Бесплатная загрузка Telegram