maxsus organellalar va kiritmalar

DOC 46,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1425976356_60215.doc maxsus organellalar va kiritmalar reja: 1. mikrovorsinkalar. 2. kipriklar. 3. xivchinlar. 4. fibrillalar. 5. sitoplazma kiritmalari. 6. gialoplazma. ba’zi bir hujayralar sitoplazmasida maxsus organellalar bo‘lib, ularni metaplazmatik tuzilmalar deb ataladi. maxsus organellalarga mikrovorsinkalar, xivchinlar, kipriklar, tonofibrillalar, miofibrillalar va neyrofibrillalar kiradi. mikrovorsinkalar. mayda sitoplazmatik o‘simta bo‘lib, hujayraning apikal jismi yuzasida joylashgan, shakli silindirsimon, uchi yumaloq, ya’ni gumbazsimon bo‘ladi. xar bir hujayrada bunday mikrovorsinkalarning soni 1000 taga yaqin bo‘ladi. ularning uzunligi taxminan 1,1 mk, diametri 0,1 mkg na teng. xar xil hujaralarda turlicha uzunlikda va turlicha sonda bo‘ladi. ularni faqat elektron mikroskopda kuzatish mumkin. ichak epiteliysi mikrovorsinkalari yig‘indisi so‘ruvchi jiyak yoki kutikulani hosil qiladi. mikrovorsikalar asosan jadal ravishda so‘rishi kerak bo‘lgan organlarning epiteliy yuzalarini (ichak, buyrak kanallari yuzalarini) qoplab turadi. me’dada parchalangan ovqat moddalari ichaklarga tushganida mikrovorsinkalar tekislanib yoziladi, natijada ularning so‘rish yuzasi 30 baravargacha kattalashadi. ovqat moddalari qon tomirlarga so‘rilgandan keyin vorsinkalar yana o‘z holatiga qaytadi va avvalgi hajmini egallaydi. …

hun kerak bo‘lmagan ayrim mikroorganizmlarni qonga o‘tkazmaydi, ya’ni u to‘siq (barer) vazifasini ham o‘taydi. kiprikchalar. tashqi ko‘rinishdan mayda tukchalarga o‘xshagan bo‘lib tebranuvchi epiteliy hujayralarning apikal jismi yuzasini qoplab turadi. ularning soni 250-300 taga yetadi. kiprikchalar xuddi protoplazmatik o‘simtalarga o‘xshab, tashqi tomondan hujayra apikal jismida membrana bilan qoplangan bo‘ladi. kiprichalar o‘ziga xos morfologik tuzilishga ega. ularning ko‘ndalang kesimi mikroskopda ko‘rilganda markazda bir juft, periferik jismida esa 9 juft mikronaychalar borligi aniqlangan. elektron mikroskop yordamida o‘rganilganda ular hujayra sitoplazmasining apikal jismida joylashgan bazal tanachalar bilan bevosita tutashganligi ma’lum bo‘ldi. kiprikchalarning uzunligi bo‘ylab mikronaychalar o‘tgan bo‘lib, ular ko‘ndalang kesimining o‘lchami 200-250 a0 ni tashkil qiladi. mikronaychalarning ikkitasi,odatda, kiprikchaning o‘rtasida, qolgan to‘qqiz jufti chekka jismida joylashgan bo‘ladi (24-rasm). ayrim umurtqasiz va tuban hayvonlarda bazal tanachalar tolachalar hosil qilib, ular yig‘indisi epiteliy hujayra sitoplazmasining ichki jismida hilpillovchi kiprikchalar ildizini hosil qiladi. odatda, kiprikchalar uzluksiz tez harakatlanib turadi. kiprikchalarning asosiy vazifasi: nafas yo‘llaridagi havonii tozalab, ilitib …

fologik tuziliishi kiprikchalarga o‘xshaydi. epiteliy kiprikchalari hamda xivchinlarning ko‘ndalang kesimi elektron mikroskopda ancha yaxshi o‘rganilgan. natijada ular tarkibida adenozintrifosfataza fermenti ko‘p bo‘lishi aniqlangan, ma’lumki, bu ferment umurtqali hayvonlarning muskul tolalarida ko‘p uchraydi va ularning qisqarishini ta’minlaydi. albatta, spermatozoid hujayralarning harakati faqat adenozintrifosfataza fermentiga bog‘liq bo‘lmasdan, balki boshqa kompleks ta’siriga ham bog‘liq. masalan, sperma suyuqligi takibidagi moddalar shunday ta’sir ko‘rsatadi. xivchinlar qaysi hayvonda, qayerida bo‘lmasin ular kiprikchalar bilan bir xil tuzilgan bo‘ladi. tonofibrillalar epiteliy hujayrasi sitoplazmasining tabaqalanishi jarayonida hosil bo‘ladigan o‘ziga xos element. xar bir tonofibrillaning diametri 60-150 ao ga teng bo‘lib, juda mayda keratindan tashkil topgan tonofilament, ya’ni protonofibrilla tolachalaridan iborat. xozirgi zamon tekshirishlari shuni ko‘rsatadiki, tonofibrillalar yonma-yon turgan hujayralar membranasiga tutashib turadi, lekin bir hujayradan ikkinchi bir hujayra sitoplazmasiga o‘tmaydi. u epiteliy hujayrasi va to‘qimani mustaxkamlashda aktiv ishtirok etadi. miofibrillalar-qisqaruvchi apparat asosan muskul to‘qimasi xarakatini ta’minlaydi. fibrillalar qisqarish-bo‘shashish hususiyatiga ega. ularning morfologik tuzilishi ham bajaradigan vazifalariga moslashgan. muskul tolachalarning …

xususyatiga ega emas. bularni izotrop disklar deyilib, i xarfi bilan belgbilanadi. xar ikkala diskning o‘rtasidan ko‘ndalang holda chiziqqa mezofragma deyilib, m xarfi bilan belgbilanadi, izotop yoki i diskni kesib o‘tgan chiziqqa esa telofragma deyiladi va t xarfi bilan belgbilanadi. xozirgi vaqtda bunga z chizig‘i ham deyiladi. bo‘shashgan xolatda turgan muskulda anizortop diskning o‘rtasida oq ish jiyakka o‘xshagan chiziq hosil bo‘lib, unga n disk deyiladi. odatda, shu n disk o‘rtasidan mezofragma o‘tgan bo‘ladi. miofibrillalar sarkomer qismlardan tashkil topgan. sarkomer deb, odatda, ikkita t disklarning o‘rtasidagi miofibril qismlarga aytiladi. xar bir sarkomerga bittadan to‘la anizotrop va ikki tomondan yarimtadan izotrop disklar kiradi. elektron mikroskop yordamida tekshirishlar shuni ko‘rsatadiki, har bir miofibrillalar bir-biriga parallel holda joylashgan ingichka mayda oqsil ipchalardan, ya’ni protofibrillalardan (miofilamentlardan) tashkil topgan. ana shu ipchalarning biri yo‘qon, ikkinchisi ingichka bo‘ladi. yo‘qon protofibrillalarning ko‘ndalang kesimi 100-250 ao ga, ingichka protofibrillalarning ko‘ndalang kesimi 50-70 ao ga teng. yo‘qonlarining uzunligi 1,5-2 mk bo‘lsa, …

hta boshqa oqsillar topilgan. bularga tropomiozin bilan troponinni misol qilib keltirish mumkin. neyrofibrillalar perikarion bo‘shliqi va o‘simta ichini to‘ldirib turadigan ingichka ipsimon o‘simta bo‘lib, kumush nitrat tuzi bilan bo‘yalgan preparatlarda yaxshi ko‘rinadi. elektron mikroskopda aniqlanishicha, neyrofibrillalar nerv hujayrasining uzunasi bo‘ylab joylashgan bo‘lib, ko‘ndalang kesimining diametri 500 ao ga teng. xarakterli tomoni shundaki, neyrofibrillalar hujayraning tana jismida har tomonga yo‘nalgan, nozik chigallangan to‘rsimon shaklda joylashsa, o‘simtalarda bir-biriga nisbatan to‘qri, parallel joylashgan bo‘ladi. tigroid modda faqat neyron perikarioni va dentritda bo‘lishi mumkin. ayrim hollarda zich joylashgan neyrofibrillalar tutami hosil qilgan shaklda ko‘rinadi. ayrim vaqtlarda esa tolachalar bir-biri bilan yopishgan bo‘lishi mumkin, bu miyaning eslab qolish hususiyatiga, fikrlash qobiliyatiga salbiy ta’sir qiladi. keyingi vaqtlarda elektronmikroskopda tekshirishlar shuni ko‘rsatadiki neyrofibrillalar to‘rsimon shaklda joylashgan ikki xil mayda tolachalardan (fibrillalardan) tarkib topgan ekan. ulardan birinchisi diametri 60-100 ao ga teng neyroptofibrillalar yoki neyrofilamentlar bo‘lsa, ikkinchisi-diametri 200-300 ao ga teng neyronaycha yoki neyrotubulalardir. bular kumush nitrat tuzi …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "maxsus organellalar va kiritmalar"

1425976356_60215.doc maxsus organellalar va kiritmalar reja: 1. mikrovorsinkalar. 2. kipriklar. 3. xivchinlar. 4. fibrillalar. 5. sitoplazma kiritmalari. 6. gialoplazma. ba’zi bir hujayralar sitoplazmasida maxsus organellalar bo‘lib, ularni metaplazmatik tuzilmalar deb ataladi. maxsus organellalarga mikrovorsinkalar, xivchinlar, kipriklar, tonofibrillalar, miofibrillalar va neyrofibrillalar kiradi. mikrovorsinkalar. mayda sitoplazmatik o‘simta bo‘lib, hujayraning apikal jismi yuzasida joylashgan, shakli silindirsimon, uchi yumaloq, ya’ni gumbazsimon bo‘ladi. xar bir hujayrada bunday mikrovorsinkalarning soni 1000 taga yaqin bo‘ladi. ularning uzunligi taxminan 1,1 mk, diametri 0,1 mkg na teng. xar xil hujaralarda turlicha uzunlikda va turlicha sonda bo‘ladi. ularni faqat elektron mikroskopd...

Формат DOC, 46,5 КБ. Чтобы скачать "maxsus organellalar va kiritmalar", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: maxsus organellalar va kiritmal… DOC Бесплатная загрузка Telegram