maxsus organellalar va kiritmalar

DOCX 12 pages 29.4 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 29.4 KB

File type DOCX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

maxsus organellalar va maxsus organellalar va kiritmalar reja: 1. mikrovorsinkalar. 2. kipriklar. 3. xivchinlar. 4. fibrillalar. 5. tsitoplazma kiritmalari. 6. gialoplazma. ba'zi bir hujayralar tsitoplazmasida maxsus organellalar bulib, ularni metaplazmatik tuzilmalar deb ataladi. maxsus organellalarga mikrovorsinkalar, xivchinlar, kipriklar, tonofibrillalar, miofibrillalar va neyrofibrillalar kiradi. mikrovorsinkalar. mayda tsitoplazmatik usimta bulib, hujayraning apikal kismi yuzasida joylashgan, shakli tsilindirsimon, uchi yumalok, ya'ni gumbazsimon buladi. xar bir hujayrada bunday mikrovorsinkalarning soni 1000 taga yakin buladi. ularning uzunligi taxminan 1,1 mk, diametri 0,1 mkg na teng. xar xil hujaralarda turlicha uzunlikda va turlicha sonda buladi. ularni fakat elektron mikroskopda kuzatish mumkin. ichak epiteliysi mikrovorsinkalari yigindisi suruvchi jiyak yoki kutikulani hosil kiladi. mikrovorsikalar asosan jadal ravishda surishi kerak bulgan organlarning epiteliy yuzalarini (ichak, buyrak kanallari yuzalarini) koplab turadi. me'dada parchalangan ovkat moddalari ichaklarga tushganida mikrovorsinkalar tekislanib yoziladi, natijada ularning surish yuzasi 30 baravargacha kattalashadi. ovkat moddalari kon tomirlarga surilgandan keyin vorsinkalar yana uz holatiga kaytadi va avvalgi …

2 / 12

n ayrim mikroorganizmlarni konga utkazmaydi, ya'ni u tusik (barer) vazifasini ham utaydi. kiprikchalar. tashki kurinishdan mayda tukchalarga uxshagan bulib tebranuvchi epiteliy hujayralarning apikal kismi yuzasini koplab turadi. ularning soni 250-300 taga etadi. kiprikchalar xuddi protoplazmatik usimtalarga uxshab, tashki tomondan hujayra apikal kismida membrana bilan koplangan buladi. kiprichalar uziga xos morfologik tuzilishga ega. ularning kundalang kesimi mikroskopda kurilganda markazda bir juft, periferik kismida esa 9 juft mikronaychalar borligi aniklangan. elektron mikroskop yordamida urganilganda ular hujayra tsitoplazmasining apikal kismida joylashgan bazal tanachalar bilan bevosita tutashganligi ma'lum buldi. kiprikchalarning uzunligi buylab mikronaychalar utgan bulib, ular kundalang kesimining ulchami 200-250 a0 ni tashkil kiladi. mikronaychalarning ikkitasi,odatda, kiprikchaning urtasida, kolgan tukkiz jufti chekka kismida joylashgan buladi (24-rasm). ayrim umurtkasiz va tuban hayvonlarda bazal tanachalar tolachalar hosil kilib, ular yigindisi epiteliy hujayra tsitoplazmasining ichki kismida hilpillovchi kiprikchalar ildizini hosil kiladi. odatda, kiprikchalar uzluksiz tez harakatlanib turadi. kiprikchalarning asosiy vazifasi: nafas yullaridagi havonii tozalab, ilitib berishdan, havo …

3 / 12

eliy kiprikchalari hamda xivchinlarning kundalang kesimi elektron mikroskopda ancha yaxshi urganilgan. natijada ular tarkibida adenozintrifosfataza fermenti kup bulishi aniklangan, ma'lumki, bu ferment umurtkali hayvonlarning muskul tolalarida kup uchraydi va ularning kiskarishini ta'minlaydi. albatta, spermatozoid hujayralarning harakati fakat adenozintrifosfataza fermentiga boglik bulmasdan, balki boshka kompleks ta'siriga ham boglik. masalan,sperma suyukligi takibidagi moddalar shunday ta'sir kursatadi. xivchinlar kaysi hayvonda, kaerida bulmasin ular kiprikchalar bilan bir xil tuzilgan buladi. tonofibrillalar epiteliy hujayrasi tsitoplazmasining tabakalanishi jarayonida hosil buladigan uziga xos element. xar bir tonofibrillaning diametri 60-150 ao ga teng bulib, juda mayda keratindan tashkil topgan tonofilament, ya'ni protonofibrilla tolachalaridan iborat. xozirgi zamon tekshirishlari shuni kursatadiki, tonofibrillalar yonma-yon turgan hujayralar membranasiga tutashib turadi, lekin bir hujayradan ikkinchi bir hujayra tsitoplazmasiga utmaydi. u epiteliy hujayrasi va tukimani mustaxkamlashda aktiv ishtirok etadi. miofibrillalar-kiskaruvchi apparat asosan muskul tukimasi xarakatini ta'minlaydi. fibrillalar kiskarish-bushashish hususiyatiga ega. ularning morfologik tuzilishi ham bajaradigan vazifalariga moslashgan. muskul tolachalarning kiskaruvchi apparatiga asosan miofibrillalar kiradi. …

4 / 12

di. xar ikkala diskning urtasidan kundalang holda chizikka mezofragma deyilib, m xarfi bilan belgilanadi, izotop yoki i diskni kesib utgan chizikka esa telofragma deyiladi va t xarfi bilan belgilanadi. xozirgi vaktda bunga z chizigi ham deyiladi. bushashgan xolatda turgan muskulda anizortop diskning urtasida okish jiyakka uxshagan chizik hosil bulib, unga n disk deyiladi. odatda, shu n disk urtasidan mezofragma utgan buladi. miofibrillalar sarkomer kismlardan tashkil topgan. sarkomer deb, odatda, ikkita t disklarning urtasidagi miofibril kismlarga aytiladi. xar bir sarkomerga bittadan tula anizotrop va ikki tomondan yarimtadan izotrop disklar kiradi. elektron mikroskop yordamida tekshirishlar shuni kursatadiki, har bir miofibrillalar bir-biriga parallel holda joylashgan ingichka mayda oksil ipchalardan, ya'ni protofibrillalardan (miofilamentlardan) tashkil topgan. ana shu ipchalarning biri yugon, ikkinchisi ingichka buladi. yugon protofibrillalarning kundalang kesimi 100-250 ao ga, ingichka protofibrillalarning kundalang kesimi 50-70 ao ga teng. yugonlarining uzunligi 1,5-2 mk bulsa, ingichkalarining uzunligi 2 mk ga teng miofibrillalar geksogonal tartibda joylashadi, ya'ni …

5 / 12

perikarion bushligi va usimta ichini tuldirib turadigan ingichka ipsimon usimta bulib, kumush nitrat tuzi bilan buyalgan preparatlarda yaxshi kurinadi. elektron mikroskopda aniklanishicha, neyrofibrillalar nerv hujayrasining uzunasi buylab joylashgan bulib, kundalang kesimining diametri 500 ao ga teng. xarakterli tomoni shundaki, neyrofibrillalar hujayraning tana kismida har tomonga yunalgan, nozik chigallangan tursimon shaklda joylashsa, usimtalarda bir-biriga nisbatan tugri, parallel joylashgan buladi. tigroid modda fakat neyron perikarioni va dentritda bulishi mumkin. ayrim hollarda zich joylashgan neyrofibrillalar tutami hosil kilgan shaklda kurinadi. ayrim vaktlarda esa tolachalar bir-biri bilan yopishgan bulishi mumkin, bu miyaning eslab kolish hususiyatiga, fikrlash kobiliyatiga salbiy ta'sir kiladi. keyingi vaktlarda elektronmikroskopda tekshirishlar shuni kursatadiki neyrofibrillalar tursimon shaklda joylashgan ikki xil mayda tolachalardan (fibrillalardan) tarkib topgan ekan. ulardan birinchisi diametri 60-100 ao ga teng neyroptofibrillalar yoki neyrofilamentlar bulsa, ikkinchisi-diametri 200-300 ao ga teng neyronaycha yoki neyrotubulalardir. bular kumush nitrat tuzi bilan buyalgan gistologik preparatlarda kushilib ketib, yugon miofibrillalarga uxshab kurinadi. tirik hujayralarda bu …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "maxsus organellalar va kiritmalar"

maxsus organellalar va maxsus organellalar va kiritmalar reja: 1. mikrovorsinkalar. 2. kipriklar. 3. xivchinlar. 4. fibrillalar. 5. tsitoplazma kiritmalari. 6. gialoplazma. ba'zi bir hujayralar tsitoplazmasida maxsus organellalar bulib, ularni metaplazmatik tuzilmalar deb ataladi. maxsus organellalarga mikrovorsinkalar, xivchinlar, kipriklar, tonofibrillalar, miofibrillalar va neyrofibrillalar kiradi. mikrovorsinkalar. mayda tsitoplazmatik usimta bulib, hujayraning apikal kismi yuzasida joylashgan, shakli tsilindirsimon, uchi yumalok, ya'ni gumbazsimon buladi. xar bir hujayrada bunday mikrovorsinkalarning soni 1000 taga yakin buladi. ularning uzunligi taxminan 1,1 mk, diametri 0,1 mkg na teng. xar xil hujaralarda turlicha uzunlikda va turlicha sonda buladi. ularni fakat elektron mikroskopd...

This file contains 12 pages in DOCX format (29.4 KB). To download "maxsus organellalar va kiritmalar", click the Telegram button on the left.

Tags: maxsus organellalar va kiritmal… DOCX 12 pages Free download Telegram