membranaga ega bo`lmagan organellalar. plastidlar

DOCX 724.1 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1673513564.docx membranaga ega bo`lmagan organellalar. plastidlar arxiv.uz membranaga ega bo`lmagan organellalar. plastidlar reja: · fotosintez apparatining pigmentlari · fotosintez · xromoplastlar · leykoplastlar · mitoxondriya va xloroplastlar o’rtasidagi o’xshashlik va farqlar · plastidlarning ontogenezi va funksional qayta qurilishi 1676- yilda a.levenguk yashil o’simlik (tuban) hujayralarida yashil donachalarni kuzatdi va ularni xromatoforalar (grekcha chroma-bo’yoq, rang va phoros-olib yuruvchi, tashuvchi) deb nomladi. keyinchalik, shimper(schimper, 1883) yashil barg hujayralarida yashil donachalardan tashqari yana sariq, to’qsariq va hatto rangsiz donachalarni ham bo’lishini kuzatdi va ularning barchasini birgalikda plastidlar (grekcha plastidesyaratuvchi, hosil qiluvchi), rangsiz plastidlarni leykoplastlar, yashillarini xloroplastlar, boshqa rangdagilarni xromoplastlar deb atadi. (33 rasm). 33-rasm. plastidlarning tuzilish xillari: a-xloroplast, b-leykoplast, c- aminoplast va d-xromoplastlarning tuzilishi:1-tashqi membrana, 2-ichki membrana, 3-matriks (stroma),4-stroma lamellalari, 5-qirralar,6-tilakoid,7-kraxmal donachalar, 8-lipid tomchilari. bular bir-biriga aylanish xususiyatiga ega, masalan, mevalar pishayotganda, kuzda barglarining ranggi o’zgarayotganda xloroplastlar xromoplastlarga, rangsiz leykoplastlar xloroplastlarga aylanadi. tuban yashil o’simliklarda, odatda, faqat bir xil plastid- xromatoforalar bo’ladi. plastidlar …

0 mkm, yo’g’onligi 2-4 mkm bo’ladi. ammo, ba’zi suvo’tlari xromatoforalarining uzunligi 50 mkm ga yetadi. ularning soni hujayrada bittadan (tuban suvo’tlarixlamidomonadada) 100 tagacha (yuksak o’simlik) bo’lishi mumkin. tamakining hujayrasida ularning soni hattoki, 1000 tagacha yetadi. yuksak o’simliklarning barg hujayralarida plastidlar 20-50 dona bo’ladi. yuksak o’simliklarning rangli va rangsiz plastidlarining shakli, odatda, disksimon, suvo’tlarining xromatoforalari esa tayoqchasimon, kosachasimon, tasmasimon, yulduzsimon va boshqa shakllarda bo’ladi. xloroplastlarning tuzilishi, umuman olganda, mitoxodriyalarni eslatadi. bu organoid tashqi va ichki membranalar bilan qoplangan bo’lib, ular plastidlarni sitoplazmadan ajratib turadi. membranalarning har birining qalinligi 7 nm atrofida, ular bir-biridan oralig’i 20-30 nm membranalararo bo’shliq bilan ajralgan. plastidlarning ichki qismini matriks yoki stroma deb atalib, unga ichki membranadan o’sib chiqqan burmacha shaklidagi strukturalar joylashadi. yuksak o’simliklarning yetilgan plastidlarining ichki membranasi ikki xil tipda tuzilgan bo’ladi. bular-stromaning yassi, uzun lamellalari, yassi disksimon vakuola yoki yopiq xaltachalarning membranalari-tilakoidlardir, ularning har birini plastina deb ham ataladi. tilakoidlar taxlab qo’yilgan tangachalarga o’xshash …

hqi membranalari bir-biriga juda yaqin joylashganligi uchun birikkan zich qavatni hosil qiladi. ammo, tilakoid xaltachalar doimo berk bo’ladi va hech qachon stroma lamellalari bo’shlig’i bilan tutashmaydi(ilova,18). xloroplastlar tilakoidlarining ichki membranalarini elektron mikroskopik tekshirishlar ularni subbirliklardan tuzilganligini ko’rsatdi. ularning qalinligi 10 nm, yuzasi 18,5 – 15,5 nmga teng. bu subbirliklar kvantosomalar deb ataluvchi fotosintetik birlikka to’g’ri keladi. kvantosomalar xlorofill, karotinoidlar, xinonlar va har xil lipidlarni ushlaydi. har bir kvantosoma 4 ta subbirlikka bo’linadi. tilakoidlarning membranalarida mitoxondriyalarning qo’ziqorinsimon tanachalariga o’xshash sferik zarrachalar joylashadi, ular tarkibida atf sintetaza ushlovchi fermentativ kompleks hisoblanadi. xloroplastlarning matriksida 1-2 % karotinoidlar va fermentlar, oz miqdorda rnk va dnk, ribosomalar va yog’ tomchilari bo’ladi. xloroplastning 75 % i suv, 25% i quruq moddadan iborat. quruq moddaning 30-45% ini oqsil, 10% ini magniy, temir, rux, mis birikmalari, 10-15% ini zaxira moddalar va 20-40% ini lipidlar tashkil qiladi. xloroplastlarning yashil pigmenti tilakoidlarning ichida joylashadi, shuning uchun stroma rangsiz ko’rinadi. xlorofill …

i. xloroplastlar sitoplazma ichida doimo harakatlanadi. yorug’lik ta’sirida ular hujayra ichidagi o’rnini o’zgartirishi mumkin. kuchli yorug’lik xloroplastlardamanfiyfototaksisqo’zg’atib,ular hujayraning yon devoriga to’planadi va o’zlarining o’tkir qirralarini yorug’lik manbaiga qaratadi. kuchsiz yorug’lik xloroplastlarda musbat fototaksis ko’zg’atib, ular hujayraning yorug’lik manbaiga nisbatan perpendikulyar joylashgan devoriga to’planadi va o’zlarining keng sathini nurga toblaydi. buning biologik mohiyati shundaki, birinchi holda xloroplast kuchli yorug’likdan kuyib qolishdan saqlansa, ikkinchi holda xloroplast o’zining keng sathi bilan yorug’likdan ko’proq foydalanish imkoniyatiga ega bo’ladi. fotosintez apparatining pigmentlari yuksak yashil o’simliklar va yashil suvo’tlarga yashil tus berib turgan pigmentlar, kvantasomalarda joylashgan bo’ladi. bular fotosintez jarayonida yorug’lik energiyasini kimyoviy energiyaga aylantirib, sintez bo’ladigan organik moddalar tarkibida jamg’arilishida katalizatorlik qiladi. xlorofill pigmentlari murakkab strukturali organik moddalar bo’lib, tarkibidagi magniy atomi to’rtta pirrol xalqasiga bog’langan va tusi yashildir. bularga xlorofill-a, xlorofill-b, xlorofill-s, xlorofill-d va bakterioxlorofill kiradi. ko’k yashil xlorofill-a(s55n72o6n4mg) va yashil xlorofill–b(s55n70o6n4mg) tarkibiga ega. bular yashil o’simliklarda kuzatiladi. yashil plastidlardagi xlorofill pigmentlari bilan birikkan …

riq va yashil nurlarni yutish vazifasini bajaradi, yana xlorofillni faollashtiradi. bu dengizning kuchsiz yorug’lik sharoitida suvo’tlarning oziqlanishida katta rol o’ynaydi. karotinoidlarning organizmda o’ynaydigan fiziologik roli hali yaxshi o’rganilgan emas. lekin, karotinoidlar o’simliklarning o’sishida, jinsiy jarayonlarda, fotosintezda yorug’lik energiyasini yashil pigmentlarga yo’naltirishda katta rol o’ynaydi. hayvon jinsiy mahsulotlari (tuxum)da karotinoidlarning bo’lishi, ularning ko’payishida ham katta rol o’ynashini ko’rsatadi. agar biron o’simlik urug’ini qorong’i sharoitda undirib, unib chiqqan niholni qorong’i yerda o’stirsak, bunday o’simlik yashillana olmaydi. uning rangi sariq yoki och sariq tusga kirib qolaveradi. bunday o’simlikka etiollangan o’simlik deb ataladi. etiollangan o’simlik qorong’ida qoldiraverilsa, u oziqlana olmay oxiri nobud bo’ladi. lekin bunday o’simlik yorug’likka olib chiqilsa, uning plastidlarida xlorofill sintezi boshlanib, asta-sekin yashillana boradi, o’simlik havodan oziqlana boshlaydi. tuban o’simliklarning ba’zilari, qulay oziqlanish va temperatura sharoitida qorong’ida ham normal rivojlanib, yashillana oladi. masalan, peladiktion yashil bakteriya qorong’ida chiriyotgan organik moddalar hisobiga geterotrof oziqlanadi. bunday qobiliyatni ko’k-yashil suvo’tlardan nostokda, ba’zi yashil suvo’tlarda, …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "membranaga ega bo`lmagan organellalar. plastidlar"

1673513564.docx membranaga ega bo`lmagan organellalar. plastidlar arxiv.uz membranaga ega bo`lmagan organellalar. plastidlar reja: · fotosintez apparatining pigmentlari · fotosintez · xromoplastlar · leykoplastlar · mitoxondriya va xloroplastlar o’rtasidagi o’xshashlik va farqlar · plastidlarning ontogenezi va funksional qayta qurilishi 1676- yilda a.levenguk yashil o’simlik (tuban) hujayralarida yashil donachalarni kuzatdi va ularni xromatoforalar (grekcha chroma-bo’yoq, rang va phoros-olib yuruvchi, tashuvchi) deb nomladi. keyinchalik, shimper(schimper, 1883) yashil barg hujayralarida yashil donachalardan tashqari yana sariq, to’qsariq va hatto rangsiz donachalarni ham bo’lishini kuzatdi va ularning barchasini birgalikda plastidlar (grekcha plastidesyaratuvchi, hosil qiluvchi), rangsiz p...

DOCX format, 724.1 KB. To download "membranaga ega bo`lmagan organellalar. plastidlar", click the Telegram button on the left.

Tags: membranaga ega bo`lmagan organe… DOCX Free download Telegram