mitokhondriya va plastidlar

PPTX 52 pages 14.6 MB Free download

52 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 14.6 MB

File type PPTX

Pages 52

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 52

презентация powerpoint 10-mavzu. mitoxondriyaning tuzilishi va vazifasi. mitoxondriya membranasining tuzilishi. mitoxondriya matriksi. mitoxondriyada atf sintezining amalga oshish jarayonlari. sintezlangan atfning elektron xarakatlanish mexanizmi. mitoxondriyada moddalar metabolizmi. mitoxondriya va plastidlar eukariotik hujayralarning qo‘sh- membranali organoidlaridir. mitoxondriyalar barcha hayvon va o‘simlik hujayralarida, plastidlar esa o‘simlik hujayralarida bo‘ladi. bu ikki organoid o‘xshash tuzilish planiga va ba’zi funksional umumiylikka ega, lekin morfologik, kimyoviy tuzilishi va asosan metabolitik jarayonlari bilan bir-biridan farqlanadi. ularning tuzilishidagi umumiylik shundaki, ular gialoplazmadan ikkita membrana-tashqi va ichki membranalar bilan ajralgan bo‘ladi. shuning uchun ularning har ikkalasida ham ikkitadan bo‘shliq yoki oraliq kuzatiladi. bittasi-ichki va tashqi membranalar oralig‘ida (membranalararo), ikkinchisi- asosiysi, ichki membrana bilan chegaralangan matriks. ularning tuzilishidagi yana bir umumiylik shuki, ichki membrana matriksga yo‘nalgan burmalar, xaltalar, qirralar, chuqur botiqlar hosil qiladi. bu joylarda, shu asosiy fiziologik organellalarni funksiyalarni bajaruvchi metabolitik markazlari joylashadi. bu organellalarning matriksida esa, shu hujayraning membranali organellalari va ularning avtoreproduksiyasining elementlari dnk joylashadi. mitoxondriya va plastidlarning …

2 / 52

yonida aloqasi borligini ko‘rsatib berdi. 1894 yilda benda sichqonning rivojlanayotgan urug‘don hujayrasida mitoxondriyani kuzatdi va dastlab xondrosoma, keyinroq mitoxondriya deb atadi (grekcha mitos-ip, xondrion-donacha). 1938 yili varburg oksidlanish reaksiyalari atf sintezi bilan bog‘liqligini ko‘rsatdi. mitoxondriyalar bu organoid hozirgi vaqtda barcha eukariot avtotrof va geterotrof organizmlar hujayralarida topilgan.o‘simlik hujayralarida uni f.meves birinchi bo‘lib kuzatdi. mitoxondriyalarning shakli yumaloq, ovalsimon, tayoqchasimon, ipsimon yoki kuchli tarmoqlangan tanachalar shaklida bo‘ladi(29 rasm). yumaloq mitoxondriyaning diametri 0,2-1 mkm, tayoqchasimonlarining uzunligi - 7 mkm gacha, ipsimonlariniki 15-20 mkm gacha bo‘ladi. rasmda elektron mikroskopdagi ultrastukturaviy tuzilishi ularning kattaligi ham shakli kabi har xil. yumaloq mitoxondriyaning diametri 0,2-1 mkm, tayoqchasimonlarining uzunligi - 7 mkm gacha, ipsimonlariniki 15-20 mkm gacha bo‘ladi. mitoxondriyalarning soni ham turli hujayralarda turlicha. masalan, ba’zi hasharotlarning yetilgan spermalarida 5-7 ta, jigar hujayrasida- 2500 tagacha bo‘lishi mumkin. har xil hujayralarda mitoxondriya soni mitoxondriyalarning soni hujayraning funksional faolligiga bog‘liq.uchadigan qushlarning ko‘krak muskul hujayralarida, uchmaydigan qushlarning xuddi shunday hujayralaridagiga nisbatan …

3 / 52

0-baqaning ichak epiteliysi hujayrasi; 11- selyaxiy balig‘ining hujayrasi; 12-sichqonning buyrak hujayrasi; 13-sichqonning miya hujayrasi; 14-odamning spinal gangliya hujayrasida mitoxondriyalarning shakllari. odatda, mitoxondriyalar sitoplazmaning atf ga ehtiyoji kuchli bo‘lgan qismida to‘planadi. skelet muskullarida miofibrillarga yaqin joyda joylashadi. shunga o‘xshash kiprikli, xivchinli hujayralarda mitoxondriyalar plazmalemma ostida, bevosita ularning asosida joylashadi. ularning ishi uchun atf zarur. aksonda nerv impulsini o‘tkazadigan sinapslar atrofida joylashadi. ko‘pchilik hujayralarda mitoxondriyalar odatda, sitoplazmada bir xil tarqaladi, bu nerv, epiteliy hujayralarida va ko‘pchilik sodda hayvonlarda shunday bo‘ladi. ammo, ayrim hujayralarda ular hujayraning faolroq qismida joylashadi. masalan, sekretor hujayralarda ular sekret ishlab chiqaradigan qismida joylashadi. ko‘p hollarda, mitoxondriyalar yadro atrofida tarqalgan. mitoxondriyalar endoplazmatik to‘r bilan bevosita funksional aloqada bo‘ladi. elektron mikroskopik tekshirishlar achitqilarning hujayralarida 2- 3 ta kuchli tarmoqlangan mitoxondriyalar bo‘lishini ko‘rsatdi. xuddi shu kabi holat ko‘ndalang chiziqli muskullarda ham kuzatiladi. muskul tolasining tikkasiga kesmalarida, ko‘p sonli yumaloq mitoxondriyalar miofibrillar orasida ko‘rinadi. ko‘ndalang kesimida esa, muskul mitoxondriyalari o‘rgimchaksimon shaklda bo‘lib, …

4 / 52

0 ta mitoxondriya bo‘ladi, u sitoplazma hajmini 20 % ini tashkil qiladi. jigar hujayrasining barcha mitoxondriyalari yuzasining maydoni uning plazmatik membranasinikidan 4-5 marta ko‘p. ovotsitlarda mitoxondriyalar juda ko‘p bo‘ladi, ularning soni 300mingta, gigantik amyoba chaos chaosda 500 mingta bo‘ladi. yashil o‘simliklarda, hayvon hujayralarinikidan ancha kam bo‘ladi, chunki ularning funksiyasini qisman xloroplastlar bajaradi. a close up picture of a mitochondrion mitoxondriyaning nozik tuzilishi elektron mikroskop yordamida yaxshi o‘rganildi. bu organoid tashqi tomonidan ikki qavat membrana bilan qoplangan. tashqi mitoxondrial membrana uni gialoplazmadan ajratib turadi. bu membrana odatda, silliq, qalinligi 7 nm atrofida bo‘ladi va boshqa membranali strukturalar bilan birikmaydi. tashqi membranani ichki membranadan kengligi 10-20 nm bo‘lgan membranalararo bo‘shliq ajratib turadi. ichki membrananing qalinligi ham tashqiniki bilan bir xil va uch qavatli tuzilishga (elementar membrana) ega. bu ikki membrana mitoxondriyaning qobig‘ini tashkil qiladi.. ichki membranadan mitoxondriyaning bo‘shlig‘i-matriksga yo‘nalgan o‘simtalar-taroqlar yoki kristlar chiqadi ular faqat ichki membrana bilan qoplangan (30 rasm). kristlar …

5 / 52

rining kristlari juda oz. parazit suvga chiqib, faol hayot kechira boshlashi bilan ularning soni ortadi. o‘simlik hujayralarida mitoxondriyalar kristlarni kam ushlaydi, ammo sekretor hujayralarda ularning soni ko‘p bo‘ladi. mitoxondriyaning matriksi mayda, donachali tuzilishga ega, ba’zida unda ingichka iplar va donachalar ko‘rinadi. hozirgi vaqtda ingichka iplar dnk, donachalar esa ribosomalar ekanligi isbot qilingan. matriksda ko‘p miqdor oqsil va boshqa organik birikmalar ham bo‘ladi. mitoxondriyalar atf sintezlaydi, bu organik substrat va adf ni fosforlanishi jarayoni natijasida yuz beradi. mitoxondriyalar kimyoviy jihatdan murakkab bo‘lib, uning tarkibiga oqsil, lipidlar va nuklein kislotalar kiradi. oqsillar mitoxondriyaning quruq og‘irligining 65-70 % ini, lipidlar (asosan fosfolipidlar) - 25-30 % ini tashkil qiladi. mitoxondriyalarda rnk ning miqdori juda oz, oxirgi vaqtda ularning tarkibida dnk borligi ishonchli dalillar bilan isbot qilindi. bu dalillar mitoxondriyalarda dnk ning sintezlanishi va ularning ikkilanishidan dalolat beradi. bulardan tashqari mitoxondriyalarda a, в6, в12, k, е va boshqa vitaminlar ham topilgan. mitoxondriyalarning muhim bioximik xususiyatlaridan …

Want to read more?

Download all 52 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mitokhondriya va plastidlar"

презентация powerpoint 10-mavzu. mitoxondriyaning tuzilishi va vazifasi. mitoxondriya membranasining tuzilishi. mitoxondriya matriksi. mitoxondriyada atf sintezining amalga oshish jarayonlari. sintezlangan atfning elektron xarakatlanish mexanizmi. mitoxondriyada moddalar metabolizmi. mitoxondriya va plastidlar eukariotik hujayralarning qo‘sh- membranali organoidlaridir. mitoxondriyalar barcha hayvon va o‘simlik hujayralarida, plastidlar esa o‘simlik hujayralarida bo‘ladi. bu ikki organoid o‘xshash tuzilish planiga va ba’zi funksional umumiylikka ega, lekin morfologik, kimyoviy tuzilishi va asosan metabolitik jarayonlari bilan bir-biridan farqlanadi. ularning tuzilishidagi umumiylik shundaki, ular gialoplazmadan ikkita membrana-tashqi va ichki membranalar bilan ajralgan bo‘ladi. shuning uch...

This file contains 52 pages in PPTX format (14.6 MB). To download "mitokhondriya va plastidlar", click the Telegram button on the left.

Tags: mitokhondriya va plastidlar PPTX 52 pages Free download Telegram