antonim so’zlar va ularning qo’llanilishi

DOCX 5 pages 24.2 KB Free download

5 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 24.2 KB

File type DOCX

Pages 5

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 5

mavzu: antonim so’zlar va ularning qo’llanilishi reja: · antonimlar · o’zbek va xorijiy tillarida antonim so’zlar qo’llanilishi · semantik ma’nosiga ko’ra, antonimik juftliklar antonimlar (anti … va yun. onoma — ism, nom) — zid maʼnoli til birliklari. 3 turi mavjud: 1) leksik a. (baland — past, uzun — qisqa); 2) affik-a. (suvli — suvsiz); 3) sintaktik a. (yuz - bashara). antonimlar (zid maʼnoli soʻzlar) — grekcha anti — „zid“, „qarama-qarshi“ onoma yoki onyma — „nom“ degani boʻlib, qarama-qarshi tushunchalarni ifodalaydigan soʻzlardir, yaʼni maʼnosi bir-biriga zid maʼnoli soʻzlar antonim deyiladi. antonimik juft hosil boʻlishi uchun ikkita mustaqil tushuncha maʼno jihatdan oʻzaro qarama qarshi boʻlishi kerak. feʼllardagi boʻlishli-boʻlishsizlik xususiyati antonimlikni vujudga keltirmaydi. antonimlar baʼzan juft holda qoʻllanib maʼno kengaytiradi yoki maʼno ifodalaydi: tunu kun (har doim). koʻp maʼnoli soʻz oʻzining har bir maʼnosi bilan ayrim-ayrim soʻzlarga sinonim boʻlishi mumkin: xafa soʻzi bir oʻrinda xursand soʻziga antonim boʻladi. yoki qattiq yer — yumshoq …

2 / 5

ʼsirli ifodalashda katta ahamiyatga ega. ayniqsa, badiiy adabiyotda zid maʼnoli soʻzlarni bir-biriga zidlash asosida badiiy sanʼat hosil qilinadi. bunday sanʼatga tazod sanʼati deyiladi. antonimiya bu semantik aloqadorlikni ifadalovchi konsept sifatida muhim lisoniy ahamiyat kasb etadi. antonimlar odatda juftlik tarzida iborlarda (yerga ursang, ko’kka sapchiydi), maqollarda (avval o’yla, keyin so’yla. a friend to everybody is a friend to nobody. (hammaga do’st bo’lgan hech kimga do’st bo’lmaydi.)), va boshqa turli adabiy janrlarda (tazod: bu yerda na g’urbat, na ofat, na g’am. bunda bor: harorat, muhabbat, shafqat. g’. g’ulom) keng foydalaniladi va nutqqa o’ziga xos bezak beradi. bundan tashqari antonimlar til o’rganishda ham o’z o’rniga lisoniy hodisadir. masalan “tall” (baland so’zi) “not short” (past emas) so’zi bilan izohlanadi. antonim so’ziga olimlar turlicha ta’riflar berganlar. xix asrda tilshunos s. j. smit “antonim” tushunchasini oddiygina qilib “sinonim” tushunchasining teskarisi yohud aksi deb ta’rif berdi, keyinchalik esa bu ta’rif turli muhokamalarga sabab bo’ldi, chunki ma’no torayib …

3 / 5

emiya va antonimiyaning farqlari ularning leksik-semantik xususiyatlari yoritib o’tilgan. bizning fikrimizcha bu asarda ham asosan antonimlarni yasalish jihatidan turlarga ajratilganligi, ya’ni shakl nuqtai nazaridan xosil qilinishi tadbiq etilganligi, ma’noning miqdoriy jihatdan antonimlarning tasniflanishi tahsinga loyiqdir. antonimlar formal jihatdan xosil bo’lishiga ko’ra quyidagi turlarga bo’linadi: leksik antonimlar (yaxshi-yomon, good-bad); affiksal antonimlar (muhim-nomuhim, important-unimportant) hamda sintaktik antonimlar (qalbi pok-ichi qora). bulardan shunday ma’no anglashiladiki, antonimiya bu ma’lum bir lison birliklarining o’zaro qarama-qarshiligi. ingliz tili semantikasi o’zbek tiliga nisbatan qisman murakkabroq bo’lib, ularda antonimlarning 3 turi mavjud va ular: gradable antonyms-asliy antonimlar (beautiful-ugly ya’ni, go’zal-xunuk); complementary antonymsto’ldiruvchi antonimlar (day-night ya’ni, kun-tun); hamda relational antonyms-nisbiy antonimlar (teacher-pupil ya’ni, o’qituvchi-o’quvchi). o’zbek tilshunosligida antonimlarning leksik semantik xususiyatlariga ko’ra tasnifini birinchi bo’lib s. usmonov boshlab berdi. uning fikricha antonimlar bir-birini inkor etish darajasiga ko’ra 2 turga bo’linadi: to’la va yarim. [5, 33] to’la antonim bu biz yuqorida keltirgan gradable (asl, asliy) antonimga to’g’ri keladi. ular doim bir …

4 / 5

tilida 3 tadir. yana bir muhim farq shuki, buni ziddiyat ya’ni qarama-qarshilik deb olsak ham to’g’ri bo’ladi, bizningcha. ingliz tili grammatikasida antonimlarning uchinchi turi sanalmish “relational antonyms” (nisbiy) bizning tilda turlicha talqin qilinishi ham mumkin. ularni ba’zi yuqoridagi kabi tilshunoslar, bizning milliy tilimizda bunday tur mavjud emas desalar, ba’zi adabiyotlarda esa, ingliz tilidagi “relational antonyms” (nisbiy) hisoblangan doctor-patient antonimlari bizda antonim sanalmaydi aksincha, shifokor-bemor shaklida oddiygina “uyadosh so’zlar” sirasiga kiradi. farqlar mavzusini davom ettirar ekanmiz, o’zbek tili antonimlarining tarkibiga kiruvchi «sintaktik antonimlar» bizning nutqimizda eng ko’p qo’llaniladigan turlardan sanaladi. chunki bunday antonimlar tom ma’noda iboralar asosida qurilgan desak, mubolag’a bo’lmaydi (qo’li uzun-qo’li kalta, ya’ni, boy-kambag’al ma’nosida). bu tur ingliz tili grammatikasida mavjud emas. lekin umuman olganda, ikki til o’rtasida farqlar borligiga yarasha, o’xshashliklarni ham topish mumkin. semantik ma’nosiga ko’ra, antonimik juftliklar quyidagi turlarga bo’linadi: 1. qarama-qarshi yoki qarama-qarshi. bu shunday antonimik juftliklar bo’lib, ular tarkibida oraliq bo’g’inning mavjudligiga imkon beradi. …

5 / 5

antonim so’zlar va ularning qo’llanilishi - Page 5

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "antonim so’zlar va ularning qo’llanilishi"

mavzu: antonim so’zlar va ularning qo’llanilishi reja: · antonimlar · o’zbek va xorijiy tillarida antonim so’zlar qo’llanilishi · semantik ma’nosiga ko’ra, antonimik juftliklar antonimlar (anti … va yun. onoma — ism, nom) — zid maʼnoli til birliklari. 3 turi mavjud: 1) leksik a. (baland — past, uzun — qisqa); 2) affik-a. (suvli — suvsiz); 3) sintaktik a. (yuz - bashara). antonimlar (zid maʼnoli soʻzlar) — grekcha anti — „zid“, „qarama-qarshi“ onoma yoki onyma — „nom“ degani boʻlib, qarama-qarshi tushunchalarni ifodalaydigan soʻzlardir, yaʼni maʼnosi bir-biriga zid maʼnoli soʻzlar antonim deyiladi. antonimik juft hosil boʻlishi uchun ikkita mustaqil tushuncha maʼno jihatdan oʻzaro qarama qarshi boʻlishi kerak. feʼllardagi boʻlishli-boʻlishsizlik xususiyati antonimlikni vujudga keltirmaydi. ...

This file contains 5 pages in DOCX format (24.2 KB). To download "antonim so’zlar va ularning qo’llanilishi", click the Telegram button on the left.

Tags: antonim so’zlar va ularning qo’… DOCX 5 pages Free download Telegram