o`simliklar ekologiyasining asoslari, ekologik omillar haqida tushuncha. iqlim omillari

DOC 46,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1363760586_42543.doc o‘simliklar ekologiyasining asoslari, ekologik omillar haqida tushuncha www.arxiv.uz reja: 1. o`simliklar ekologiyasining qisqacha rivojlanish tarixi. 2. o`simliklarni atrof muhit bilan o`zaro munosabati. 3. o`simliklarning suv rejimiga munosabati. " ekologiya " terminini birinchi marta e. gekkel` 1866 yilda "obshaya morfologiya organizmov" (organizmlarning umumiy mofologiyasi) deb nomlangan asarida qo`llagan edi. u ekologiyani organizmlarning uni qurshab olgan tashqi muhitga bo`lgan munosabati to`g`risidagifan sifatida tariflagan. ekologiyafani grekcha "oikos" oykos so`zidan olingan bo`lib, "yashash muhiti, yashash joyi" degan ma`noni bildiradi. tirik organizmlarning atrof muhitga munosabati qadim zamonlarda ham ma`lum bo`lgan. o`simliklarning yashash sharoitiga munosabati haqidagi ma`lumotlarni eramizgacha bo`lgan 372 - 378 yillarda teofrast va yangi eraning 23-79 yillarida katta pliniy keltirib o`tgan edi. teofrast aleksandr makedonskiy bilan birgalikdagi yurishlarida yiqqan materiallarini ishlab chiqib, osiyo, afrika va evropa o`simliklarini o`zaro taqqosladi, keyin o`simliklarning shakli va o`sishi iqlim, tuproq sharoitiga hamda o`stirish usullariga bog`liqligini qayd qilib o`tdi. keyinchalik asrda al`bert ekologik masalalariga to`xtalib, o`simliklar qishki tinim …

ishlab chiqdi va o`simliklar hayotida mineral tuzlarning rolini ko`rsatdi. xix asrning boshlarida o`simliklarning tarqalishida iqlim omillariga (issiqlik,yog`ingarchilikka) asosiy e`tibor berilgan, lekin o`xshash bo`lgan alohida regionlarni o`rganishda edafik omil katta ahamiyatga ega bo`lgan. o`tgan asrning o`rtalarida o`simliklar hayotida tuproqning fizik xususuyatini yoki ximyaviy xususiyatini ahamiyatga ega ekanligi haqida keng munozara boshlangan. shunda ekologlar asta sekin tuproqning sho`rlanishiga qor qatlamining qalinligi, doimiy muzliklar, tuproq aerasiyasi, tuproq suvi kabi omillarga e`tibor bera boshladilar. 1910 yilda bryusselda 3 halqaro botanika kongressida ekologiya botanikaning mustaqil sohasi deb rasmiy ravishda e`lon qilingan bo`lsada, e. varling o`simliklar ekologiyasining otasi hisoblanadi. u ayniqsa o`simliklarning hayoti birgalikda (guruh-guruh bo`lib) o`tadi va ularning o`zi muhitga ta`sir ko`rsatadi deb ta`kidlaydi hozirgi sharoitda ekologiya tabiatdagi boyliklardan ongli ravishda foydalanish uni muhofoza qilish va ko`paytirish to`g`risidagi nazariy tushunchalarni berib qolmasdan, balki, kelajakda tabiat bilan inson orasidagi munosabat masalasini kelajagini ko`rsatib beradi. shunday qilib, o`simliklar muhit omillarining bir vaqtda ta`sir ko`rsatadigan murakkab komplekslari tufayli …

`simliklar bilan ularni qurshab olgan muhit o`rtasida doimiy ravishda moddalar va energiya almashinuvi boradi. bulardan tashqari o`simliklar tanasi-ningsh o`zida ham doimiy ravishda hujayralar aro va o`simlikning organlari hamda qismlari o`rtasida o`zaro moddalar almashinvi ro`yberadi. o`simliklarning o`zi (birga o`sadigan o`simliklar guruhida) fotosintez prosessida kislorod ajratishi, nafas olishda karbonat angidrid chiqarishi transperasiya prosessida suv bug`lantirishi. hayot faoliyati natijasida efir moylari va boshqa moddalar chiqishi o`zi tomonidan ajratilgan va tuproqda bo`lgan o`simlik qoldiqlarining chirishi natijasida tuproqni boyitib, atrof muhitga katta ta`sir ko`rsatadi. yer yuzidagi o`simliklar qoplamining bir butunligi izdan chiqqan hollarda muhitga ta`sir-qilingan o`zaro munosabat ham buziladi. birga o`sadigan yashil o`simliklar dunyosi joyning suv rejimiga ta`sir ko`rsatadi, chunki, transpirasiya jarayoni va barglar sathidan suv bug`lanishi mazkur joydan sarflanayotgan suv miqdorini tartibga solish imkonini beradi, bunda bug`lantirilgan suvning ko`p qismi tezda sovub qoladi va kondensatlanadi. o`rmonda daraxtlarni yoppasiga kesish iqlimning va eafik sharoitning keskin o`zgarishiga sabab bo`ladi. buloq va soylar yo`qolib ketadi. daryolar sayozlashib …

oladigan o`simliklar.yorug`da o`sadigan o`simliklar bir gr bargi tarkibida 1,5 - 3 mg xlorofil bo`lgan. soyada o`sadigan o`simliklarning 1 gr bargi tarkibida 4 - 6 mg va hatto 7 - 8 mg xlorofil borligi tajribada aniqlangan. suv bilan ta`minlanishiga yoki namlik sharoitiga moslashishiga ko`ra quyidagi ekologik guruhlarga bo`linadi 1. gidatofitlar; 2. gidrofitlar; 3. gigrofitlar; 4. mezofitlar; 5. kserofitlar 1. gidatofitlar - hayoti doim suvda o`tuvchi o`simliklar bo`lib, ular asosan suv o`tlaridan iborat. 2 gidrofitlar-tanasining bir qismi suvdan tashqarida, qolgan qismi suv qatlamida joylashgan bo`ladi. bu guruhga suv nilufari, gichchak, skagittariya, suv ayiqtovoni, o`q barg va boshqa suvda o`suvchi gulli va sporali yuksak o`simiklar kiradi. 3 gigrofitlar-sernam tuproqda va suv etarli bo`ladigan muhitda yashovchi o`simliklar guruhidir. ular daryo va ko`l bo`ylaridagi botqoqliklarda va boshqa joylardan uchratish mumkin. gigrofitlar o`rmonning sernam va soya joylarida va tog`li tumanlarda ham ko`p uchraydi. ularga savag`ich, qamish, qiyoq, sholi, qo`g`a, va boshqalar kiradi. 4. mezofitlar o`rtacha namlik …

hirasini osmotik bosimi ancha yuqori bo`ladi. skkulentlar-tanasi sersuv, etli poyasiyoki bargida suvni zahira holda to`playdigan ko`p yillik o`simliklar. poyasida suv saqlovchi turlarning barglari tikanlargayoki tangachalarga aylangan. bularga (kaktus, qorasho`ra, ba`zi sutlamalar)kiradi. bargida suv saqlovchi turlarning (agava, aloe, semizak) poyalari kuchsiz rivojlangan. adabiyotlar: 1. аndreev .n.g. - lugovoe i polevoe kormoproizvodstvo. m.kolos 1984 . 2. atabayeva va bosh.-yem-xashak yetishtirish –t.mehnat.1997 3. аtаbаevа h. - dаlа ekinlаrini qo`shib ekish t.tаshgаu - 1998 4. аbdukаrimov d vа boshqаlаr - dehqonchilik аsoslаri vа yem-xаshаk yetishtirish t.mehnаt 1987 5. belolipov. i. v. sheraliev. a. axadova. m. a. “o`rta osiyo o`simliklari marfalogiyasi” sop, tipo, t.: 1991 6. buro`gin. v. a. jongurazov. f. x. botanika “o`qituvchi” t.: 1977. 7. dаlаkьyan v, аsаnov r, kim l - kormа uzbekistаnа-t.mexnаt.1986 8. кursanov. v. a. кamarniskiy n. a va bosh.- botanika “o`qituvchi” 1977. i ii tom. 9. mirzayev o`, xudoyberganov –yem-xashak yetishtirish, andijon, 2003 10. prаkticheskoe rukovodstvo po texnologii uluchsheniya …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "o`simliklar ekologiyasining asoslari, ekologik omillar haqida tushuncha. iqlim omillari"

1363760586_42543.doc o‘simliklar ekologiyasining asoslari, ekologik omillar haqida tushuncha www.arxiv.uz reja: 1. o`simliklar ekologiyasining qisqacha rivojlanish tarixi. 2. o`simliklarni atrof muhit bilan o`zaro munosabati. 3. o`simliklarning suv rejimiga munosabati. " ekologiya " terminini birinchi marta e. gekkel` 1866 yilda "obshaya morfologiya organizmov" (organizmlarning umumiy mofologiyasi) deb nomlangan asarida qo`llagan edi. u ekologiyani organizmlarning uni qurshab olgan tashqi muhitga bo`lgan munosabati to`g`risidagifan sifatida tariflagan. ekologiyafani grekcha "oikos" oykos so`zidan olingan bo`lib, "yashash muhiti, yashash joyi" degan ma`noni bildiradi. tirik organizmlarning atrof muhitga munosabati qadim zamonlarda ham ma`lum bo`lgan. o`simliklarning yashash sharoitiga munos...

Формат DOC, 46,0 КБ. Чтобы скачать "o`simliklar ekologiyasining asoslari, ekologik omillar haqida tushuncha. iqlim omillari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: o`simliklar ekologiyasining aso… DOC Бесплатная загрузка Telegram