агроценозда усимликларни мослашуви организмлар уртасидаги муносабатлар

DOC 103,0 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇
1
1363695751_42455.doc www.arxiv.uz режа: 1. маданий ландшафтларни усимлик ва хайвонларни нокулай шароитга мослашиши. 2. экинзорларни касаллик ва зараркурандалар билан ишгол этилиши. 3. агроценозда организмларни узаро муносабатлари. 4. консументлар уртасидаги муносабатлар. усимликларни кишлаши, юкори усимликлар кайси органи-кисми билан ишлаб чикиши буйича бир неча хаётий шаклларига эга (10б–расм). расмдан куриниб турибдики, фанарофит усимликлар, буйчан булади, дарахт ёки бутасимон, йилни совук ойларида усаётган шохлари ортикча зарарланмайди, куртаклари кишдан яхши чикади ва тупрок устидан анча баландда булади. расмдаги куринишда хонефитлар курсатилган, улар анча баланд эмас, нокулай вактларда уларни куртаклари 25 см баландликда булади. уларни ер ости новдалари кишда нобуд булади. тупрок устида кишловчи новда ва куртаклари колади, уларни тукилган барглари, ёхуд совук урмаган кисмлари ураб олади. буларга йугичка, беда, куп йиллик бошоклилар, яйлов ва пичанзор, утлокзордаги усимликлар киради. уларни илдизи кишда нобуд булмайди, захира моддалари тупланадиган жойдир. расмдаги 4 куринишдаги усимликлар геофитлар деб номланади, уларни ер устки кисми кишда бутунлай нобуд булишдаи, лекин кайта тикланадиган …
2
ора совукка чидамли турларини келиб чикишига олиб келган. баъзи касалликни кузгатувчилар ойлаб хатто 5-6 йилгача тупрокда яшовчанлигини йукотмай сакланиб туришлари аникланган. бугимоёклиларни куп турлари яшаётган жойда кулай вакт келгунча фаоллигини тутатиб турадилар. узунбурун, колорода кунгизи, кузги тунлам курти кабилар далани узида кишлайдилар. бошка турларини яшаш жойларини узгартириб, узок-якин масофаларга бориб кишлашади. (108-расм), баъзилари далаларда, утлокзорларда, кузги дон экинлари майдонларида кишлаб колишади. ширалар, клоплар, трипислар, бошка жойга утиб кетишади. умуман бугимоёклилар купрок зол (ангизда) бошка усимликлар поясида кишлаб чикишади, баъзиси 60м нарига дарахтлар остида кишлашади. уларни купчилик курук ва енгил тупрокларни кишлаш учун макбул курадилар. баъзи бугимоёклилар юзлаб километрга, токка бориб кишлаб келишади, масалан, клоп черепашка. вирусли касалликларни таркатувчиларни кишлаши уларни ташувчи хашоратига богликдир. мисол учун лавлаги биоценоздаги ходисани олсак, баргни бужмокловчи вирус совук вактда уруглик учун колдирилган лавлагида яшайди, шунингдек лавлаги канаси танасида __ яшайди, у эса ёз ойини охирида кишлаш учун узокрокка боради. бахорда кана лавлаги майдонини касаллантириши мумкин. …
3
уларда харорат 9-10 оксил билан кон босими тушади, баъзан харорат пасаяди. мода алмашинуви секинлашади, умуман хайвонлардаги тана харорати пасаиши (хатто 0 атрофигача) калкон безлари активлашганидан келиб чикади. купчилик сут эмизувчилар хакикий кишки уйкуга кетмайди, совук вактда хам фаоллигини давом эттирадилар. кишлок хужалик ландшафтлари кушлари кишки вактдаги холатга кура 1 та экологик гурухга булинадилар: 1. уй куриб бир холадан утрок холатга утиб яшайдилар: фазан, дроф, кулранг карга, карга, уй чумчуги. 2. жойни узгартириб турадиганлар, лекин уясини уша минтакада куядиганлар: соркч, чайка, сава ва бокалар киради. 3. совукка чидамсиз, иссик жойларга учиб келадилар: бедана, ва бошкалар. 4. факат ёзда ин курганда келадиган кушлар: лайлак, шахар калдиргочи ва бошкалар киради. бошка минтакаларда юкоридагилар сон ва турлар жихатдан узгариб турадилар, чунки иклим узгариши улар учун кулай булса колиб кетаверадилар. масалан, майна узбекистонда, водийларда доимо яшашга урганишди, шунингдек лайлаклар хам кишлаш учун иссикрок улкаларга кетмай яшаяптилар. диопауза ва тиним даври. пайкилотерик хайвонларда нокулай шароитда яшаб …
4
бири фотопериод (ёруглик даври) хисобланади. бугимоёклилар мисолида мисоллар келтириш мумкин. 1. эмбрионалp диопауза: мева ургимчакканаси, баъзи цикодалар, ширалар. 2. личинкали диопауза: цикада тунлам, мева капалаги. 3. куртча (куколог) диопаузаси: капалаклар. 4. катта жонзотлар диопаузали ургимчаккана, барг бургаси. диопаузани ёругликдан ташкари, харорат, намлик ёхуд озикланиш шароити хам келтириб чикариши мумкин. ташки омиллар диопаузага бир йуналишда таъсир этади, шунинг учун улар уринларини коплаши эхтимоли бор, яъни узаро тулдириб туришади. масалан, муътадил иклим шароитида юкори харорат ва намлик худди узун кунлик таъсир килади ёхуд диопауза бошланишини секинлаштиради. яна бир мисол паст харорат ва куруклик киска кундек таъсир килиб диопаузани пастлаштиради. сентябр ойи урталарида декабр ойи ичида (эндоген) хароратга боглик булмаган тормозланиш механизми ишлаб туради. лекин, (кандолада) харорат ошганда хам диопауза тезлашмайди, уларда «вактни биологик соати» хукм сурса керак. хайвонларда диопауза холатида турлича модда алмашинуви руй беради. баъзи жонзотлар, масалан кунгизларни баъзилари кишаётган жойидан диопауза вактида бошка ерга утади. дон кандаласи ёздаёк кишлаш жойга …
5
пастки каватига тушиб олади, чунки 4 ос га чидамайди. чумолилар хам узлари ясаган уйларга тушиб оладилар. буларга карама-карши урмончиклар ва катор кунгизлар факат кучли совукда харакат килмайдилар, баъзилари кузда тухумлашади (карам тургаси), йунгичкаси узун узунбурунни ва бошкалар. куриниб туриптики, хайвонлар совукка чидамлилигига караб кишлаш учун жой танлашади, улар нам жойдан нари кетадими, тупрок пастига тушиб оладими ёки чидамли хашоратларни совук тушиши олдидан унга тайёргарлик куришадими, уларда кимёвий химояланиш хосил буладими барибир кишда пойкилометрик жонзотларда ёзга караганда совуб колиш, музлаши пастрок хароратда кечади. хашоратлар органларини сезгирлик физиологиясига доир ахборот. хар бир организмни узига хос сезгирлик функционал жараёни булади, айникса, кишлок хужалик экинзорларига тушадиган хашоратлар мисолида буни куриб чикайлик, бу жуда хам кизик экологик тадкикотга арзийдиган ишдир. гап шундаки, экинзордан анча узокда кишлаб чикадиган хашоратлар келаси йили яна кайтиб шу ерга келишади. аммо экин алмашлаб колсачи? ёки шу ерда кишлаб колса хам, бахода у ёктирмайдиган экин экилиб колсачи? иккала холатда хам жой …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"агроценозда усимликларни мослашуви организмлар уртасидаги муносабатлар" haqida

1363695751_42455.doc www.arxiv.uz режа: 1. маданий ландшафтларни усимлик ва хайвонларни нокулай шароитга мослашиши. 2. экинзорларни касаллик ва зараркурандалар билан ишгол этилиши. 3. агроценозда организмларни узаро муносабатлари. 4. консументлар уртасидаги муносабатлар. усимликларни кишлаши, юкори усимликлар кайси органи-кисми билан ишлаб чикиши буйича бир неча хаётий шаклларига эга (10б–расм). расмдан куриниб турибдики, фанарофит усимликлар, буйчан булади, дарахт ёки бутасимон, йилни совук ойларида усаётган шохлари ортикча зарарланмайди, куртаклари кишдан яхши чикади ва тупрок устидан анча баландда булади. расмдаги куринишда хонефитлар курсатилган, улар анча баланд эмас, нокулай вактларда уларни куртаклари 25 см баландликда булади. уларни ер ости новдалари кишда нобуд булади. тупрок усти...

DOC format, 103,0 KB. "агроценозда усимликларни мослашуви организмлар уртасидаги муносабатлар"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.